Terier tybetański

Terier tybetański to jedna z najstarszych ras psów na świecie, której korzenie sięgają ponad dwóch tysięcy lat wstecz, do odległych klasztorów buddyjskich wysoko w Himalajach. Wbrew nazwie, rasa ta nie należy do grupy terierów – określenie to nadali jej zachodni podróżnicy, którzy dostrzegli pewne podobieństwo do europejskich terierów.

W Tybecie psy te były nazywane "Tsang Apso", co oznacza "kudłatego psa z prowincji Tsang". Mnisi buddyjscy uważali je za święte zwierzęta przynoszące szczęście i nigdy ich nie sprzedawali – można je było jedynie otrzymać w prezencie. Tybetańczycy wierzyli, że sprzedaż takiego psa przyniesie nieszczęście. Psy te pełniły funkcję strażników świątyń i towarzyszy karawan podróżujących niebezpiecznymi górskimi szlakami do Chin.

Do Europy rasa trafiła w latach dwudziestych XX wieku za sprawą dr Agnes Greig, brytyjskiej lekarki pracującej w Indiach. W podziękowaniu za uratowanie życia tybetańskiej kobiety otrzymała ona sukę o imieniu Bunti. Później do Bunti dołączył samiec Dosha i te dwa psy stały się protoplastami europejskiej hodowli. Kennel Club w Wielkiej Brytanii oficjalnie uznał rasę w 1937 roku, a FCI w 1954 roku pod numerem 209 w grupie 9 – psy ozdobne i do towarzystwa.

Przez wieki izolacji geograficznej w surowym klimacie Tybetu rasa zachowała swoją pierwotną formę, co czyni ją żywą historią psiej genetyki.

Terier tybetański to pies średniej wielkości o charakterystycznej kwadratowej sylwetce – długość tułowia od barku do nasady ogona równa się wysokości w kłębie. Samce osiągają wzrost 36-41 cm i wagę 10-14 kg, samice są nieco mniejsze, mierząc 33-38 cm i ważąc 8-12 kg.

Najbardziej rozpoznawalną cechą rasy jest obfita, podwójna szata. Włos okrywowy jest długi, prosty lub lekko falujący, ale nigdy kręcony ani jedwabisty. Pod spodem znajduje się gęsty, wełnisty podszerstek zapewniający doskonałą izolację termiczną. Sierść okrywa również twarz, tworząc charakterystyczną brodę i opadającą grzywkę.

Głowa jest średniej wielkości, z wyraźnym stopem i silną żuchwą. Oczy są duże, okrągłe, ciemnobrązowe i szeroko rozstawione, nadające psu inteligentny, przyjazny wyraz. Uszy są w kształcie litery V, obficie owłosione, osadzone wysoko po bokach głowy.

Ogon jest średniej długości, wysoko osadzony i noszony wesoło zakrzywiony nad grzbietem. Charakterystyczne są również duże, płaskie i okrągłe łapy – ten kształt wykształcił się jako adaptacja do chodzenia po śniegu niczym rakiety śnieżne.

Wzorzec dopuszcza praktycznie wszystkie umaszczenia: białe, złote, kremowe, szare, czarne oraz wszelkie kombinacje wielobarwne i tricolor. Jedynie barwy czekoladowa, wątrobiana i merle są niedozwolone.

Terier tybetański łączy w sobie cechy oddanego towarzysza i niezależnego myśliciela. Jest psem niezwykle lojalnym wobec rodziny, tworzącym głębokie więzi emocjonalne ze swoimi opiekunami. Jednocześnie zachowuje pewną tybetańską rezerwę wobec nieznajomych – nie jest natrętnie przyjazny, ale też nigdy agresywny.

Inteligencja tej rasy jest godna podziwu, choć idzie w parze z charakterystyczną dla psów wschodnich niezależnością. Terier tybetański potrafi samodzielnie podejmować decyzje i nie zawsze natychmiast wykonuje polecenia – przemyśla je najpierw. Ta cecha wymaga cierpliwości w szkoleniu, ale sprawia też, że pies jest fascynującym kompanem o wyrazistej osobowości.

Mimo umiarkowanego poziomu energii, przedstawiciele tej rasy potrafią być zaskakująco żwawe i zabawne. Uwielbiają zabawy z rodziną, są delikatne i cierpliwe z dziećmi. Z innymi psami oraz kotami zazwyczaj dobrze się dogadują, szczególnie gdy zostały odpowiednio zsocjalizowane.

Terier tybetański jest psem czujnym i pełni doskonale funkcję alarmu domowego – informuje o każdym przybyszu. Tendencja do szczekania może być uciążliwa, jeśli nie zostanie odpowiednio ukierunkowana w procesie wychowania.

Rasa źle znosi samotność. Zbyt długie pozostawanie bez towarzystwa może prowadzić do niepokoju separacyjnego i zachowań destrukcyjnych. Najlepiej czują się w domach, gdzie ktoś jest obecny przez większość dnia lub gdzie mają towarzystwo innych zwierząt.

Terier tybetański to rasa stosunkowo zdrowa i długowieczna – średnia długość życia wynosi 12-16 lat, a niektóre osobniki dożywają nawet 18 lat. Wielowiekowa izolacja w surowych warunkach himalajskich wykształciła odporność na wiele chorób.

Niemniej jednak, jak każda rasa, terier tybetański ma predyspozycje do niektórych schorzeń. Do najważniejszych należy neuronalna lipofuscynoza ceroidowa (NCL) – postępująca choroba neurologiczna, która może być eliminowana poprzez testy DNA rodziców. Podobnie pierwotne zwichnięcie soczewki (PLL) i postępujący zanik siatkówki (PRA-rcd4 oraz PRA3) można wykluczyć dzięki badaniom genetycznym.

Wśród schorzeń ortopedycznych występuje dysplazja stawów biodrowych oraz zwichnięcie rzepki. Odpowiedzialni hodowcy wykonują badania przesiewowe OFA lub PennHip przed dopuszczeniem psa do rozrodu.

Terier tybetański może być też podatny na choroby oczu, dlatego coroczne badania okulistyczne CERF są zalecane. Sporadycznie występuje wrodzona głuchota, którą wykrywa test BAER.

Autoimmunologiczne zapalenie tarczycy to kolejne schorzenie spotykane w rasie. Regularne badania hormonów tarczycy pozwalają na wczesne wykrycie i włączenie odpowiedniej suplementacji.

Przy wyborze szczeniaka warto upewnić się, że hodowca wykonał pełny panel badań zdrowotnych CHIC: badanie bioder, rzepek, słuchu BAER, oczu oraz testy DNA na NCL, PLL, PRA-rcd4 i PRA3.

Pielęgnacja sierści teriera tybetańskiego to poważne zobowiązanie czasowe, które wymaga regularności i konsekwencji. Obfita, podwójna szata tej rasy potrzebuje szczotkowania minimum 3-4 razy w tygodniu, a w okresie linienia nawet codziennie.

Podstawowym narzędziem jest szczotka metalowa z długimi pinami oraz grzebień o szerokim rozstawie zębów. Szczotkowanie należy wykonywać warstwowo, docierając do skóry, aby zapobiec powstawaniu kołtunów przy podszerstku. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na okolice za uszami, pod pachami i między udami, gdzie sierść najłatwiej się plącze.

Kąpiele przeprowadza się co 3-4 tygodnie, używając szamponów nawilżających dla psów długowłosych. Przed kąpielą sierść musi być dokładnie rozczesana – mokra sierść z kołtunami zacieśnia się jeszcze bardziej. Po kąpieli konieczne jest dokładne wysuszenie suszarką, gdyż gęsty podszerstek schnie bardzo długo i wilgoć może prowadzić do problemów skórnych.

Wielu właścicieli decyduje się na krótsze strzyżenie typu "puppy clip", które znacznie ułatwia pielęgnację przy zachowaniu charakterystycznego wyglądu rasy. Ta opcja jest szczególnie praktyczna dla psów niewystawowych.

Pielęgnacja obejmuje również regularne przycinanie pazurów co 2-3 tygodnie, czyszczenie uszu i kontrolę zębów. Sierść między opuszkami łap powinna być regularnie przycinana dla wygody psa i lepszej przyczepności na gładkich powierzchniach.

Terier tybetański jest psem wszechstronnym, który może żyć zarówno w domu z ogrodem, jak i w mieszkaniu, pod warunkiem zapewnienia mu odpowiedniej dawki ruchu i towarzystwa. Codzienna aktywność powinna wynosić około 60 minut – mogą to być spacery, zabawy w domu lub w ogrodzie.

Najważniejszą potrzebą tej rasy jest bliskość z rodziną. Terier tybetański nie jest psem, który może spędzać długie godziny samotnie w domu czy na podwórku. Potrzebuje być częścią życia rodzinnego i źle znosi izolację. Dla osób pracujących poza domem dobrym rozwiązaniem może być posiadanie drugiego psa lub korzystanie z usług opiekuna dziennego.

Szkolenie wymaga cierpliwości i konsekwencji, ale bez nadmiernej surowości. Terier tybetański najlepiej reaguje na metody pozytywne – pochwały, smakołyki i zabawę jako nagrodę. Ważna jest wczesna socjalizacja, która pomoże rozwinąć pewność siebie w kontaktach z różnymi ludźmi, zwierzętami i sytuacjami.

Ze względu na intensywne wymagania pielęgnacyjne, przyszły właściciel musi być przygotowany na poświęcenie kilku godzin tygodniowo na szczotkowanie. Alternatywą jest regularne korzystanie z usług profesjonalnego groomera.

Rasa dobrze sprawdza się jako pierwszy pies, choć wymaga pewnego zaangażowania. Dla rodzin z dziećmi jest doskonałym wyborem – cierpliwy i łagodny, choć jak każdy pies, nie powinien być pozostawiany bez nadzoru z bardzo małymi dziećmi.

Terier tybetański dobrze toleruje zarówno zimno, jak i umiarkowane ciepło, choć w upalne dni należy zapewnić mu cień i dostęp do wody. Gęsta sierść stanowi naturalną izolację termiczną.