Kot burmański

Burmese to rasa o fascynującej historii sięgającej starożytnej Birmy (dzisiejszej Myanmy), gdzie koty te były czczone w świątyniach buddyjskich jako święte zwierzęta. Nowoczesna historia rasy rozpoczyna się w 1930 roku, kiedy dr Joseph C. Thompson sprowadził do San Francisco małą brązową kotkę o imieniu Wong Mau. Była ona prawdopodobnie hybrydą między kotem burmańskim a syberyjskim.

Wong Mau została skrzyżowana z kotem syjamskim w typie seal point, a następnie jej potomstwo było krzyżowane wstecz z nią samą. Program hodowlany ujawnił, że Wong Mau nosiła geny zarówno burmańskie, jak i syjamskie. Poprzez selektywną hodowlę Thompson wyizolował czystą linię kotów burmańskich, charakteryzujących się ciemnobrązowym umaszczeniem nazywanym sable.

Rasa została oficjalnie uznana przez Cat Fanciers Association (CFA) w 1936 roku, choć później doszło do kontrowersji związanych z krzyżowaniem z syjamskimi, co doprowadziło do czasowego zawieszenia rejestracji. W 1947 roku CFA ponownie uznała rasę, pod warunkiem że hodowcy przedstawią rodowody trzech pokoleń bez domieszki syjamskiej.

W Europie burmese rozwinął się nieco inaczej niż w Ameryce, co doprowadziło do powstania dwóch odmian: amerykańskiej i europejskiej, różniących się budową ciała i kształtem głowy. Europejska odmiana ma bardziej wydłużony pysk i delikatniejszą budowę. Dziś burmese jest ceniony na całym świecie jako jeden z najbardziej towarzyskich i inteligentnych kotów rasowych.

Burmese to kot średniej wielkości o zwartej, muskularnej budowie, która sprawia wrażenie znacznie cięższego zwierzęcia niż sugeruje jego rozmiar. Często opisywany jest jako "cegła owinięta jedwabiem" ze względu na nieoczekiwaną masę ciała w stosunku do wielkości. Samce ważą typowo 4,5-6 kg, podczas gdy samice są delikatniejsze i osiągają masę 3,5-5 kg.

Głowa jest zaokrąglona z krótkimi klinami, szeroko rozstawionymi uszami o zaokrąglonych końcach i dużymi, wyrazistymi oczami o zaokrąglonym kształcie. Oczy mają charakterystyczną złotą lub miedzianą barwę, która z wiekiem nabiera zielonkawych odcieni. Profil wykazuje wyraźne wgłębienie przy nasadzie nosa.

Tułów jest średniej wielkości, kompaktowy i muskularny, z szeroko rozstawionymi klatką piersiową. Kończyny są proporcjonalne do ciała, o średniej długości, z okrągłymi łapami. Ogon jest średniej długości, prosty, zwężający się do zaokrąglonego końca.

Sierść burmese jest krótka, cienka, błyszcząca i satynowa w dotyku, bardzo gęsto przylegająca do ciała. Wymaga minimalnej pielęgnacji. Zgodnie ze standardem FIFe, dopuszczalne są następujące umaszczenia: brązowe (sable), niebieskie, czekoladowe, liliowe, czerwone, kremowe oraz wszystkie odmiany szylkretowe tych kolorów. Charakterystyczną cechą jest ciemniejsze zabarwienie na punktach (twarzy, uszach, łapach i ogonie) w porównaniu z korpusem, co jest wynikiem genu cb (burmański).

Burmese słynie z wyjątkowego, psopodobnego charakteru i głębokiej więzi z człowiekiem. To jedna z najbardziej towarzyskich ras kotów, która nie potrafi pozostawać w emocjonalnym dystansie do swoich opiekunów. Przedstawiciele tej rasy ślepo podążają za swoimi ludźmi z pokoju do pokoju, witają ich przy drzwiach i domagają się stałej bliskości fizycznej, co przyniosło im przydomek "kotów na rzepy" (Velcro cats).

Charakteryzują się wysokim poziomem energii, choć wyrażają ją w krótkich, intensywnych aktywnościach przeplatanych okresami odpoczynku i przytulania. Zachowują kocięcą wesołość i ciekawość do późnej starości, uwielbiają interaktywne zabawy, gonitwę za zabawkami i eksplorację otoczenia. Nie są to jednak koty hiperaktywne – potrafią się uspokoić i cieszyć błogim lenistwem w towarzystwie ukochanego człowieka.

Burmese są wokalne, ale nie na sposób ostrych, przeszywających wokalizacji syjamskich. Ich głos jest miękki, ochrypły i melodyjny, używany do delikatnej komunikacji z opiekunami. Nie narzucają się nadmiernie, lecz chętnie wyrażają swoje potrzeby i opinie.

Inteligencja tej rasy jest ponadprzeciętna – szybko uczą się trików, rozpoznają swoje imiona i potrafią otworzyć drzwi czy szafki. Doskonale nadają się do treningu z wykorzystaniem pozytywnych metod wzmacniania. Są niezwykle tolerancyjne wobec dzieci, nie lękają się nagłych ruchów ani hałasu, rzadko reagują agresją. Ich łagodny styl zabawy minimalizuje ryzyko zadrapań czy ugryzień.

Najbardziej istotną cechą charakteru burmese jest jednak ich potrzeba towarzystwa. Bardzo źle znoszą długotrwałą samotność i mogą popaść w smutek lub rozwić problemy behawioralne, jeśli są zbyt często zostawiane same. Najszczęśliwsze są w domach, gdzie ktoś często przebywa lub gdzie mają towarzystwo innego przyjaznego zwierzęcia.

Burmese są generalnie zdrową i długowieczną rasą, żyjącą przeciętnie 12-16 lat, choć wiele osobników dożywa 18-20 lat przy odpowiedniej opiece. Niemniej jednak, jak większość ras czystych, predysponowane są do pewnych schorzeń genetycznych, które odpowiedzialni hodowcy testują przed rozrodem.

Najważniejsze choroby genetyczne występujące u burmese to:

• Wada głowy burmańskiej (BHD - Burmese Head Defect) – poważna wada wrodzona charakteryzująca się nieprawidłowym rozwojem czaszki i twarzy. Kocięta z BHD często rodzą się z poważnymi deformacjami głowy i zwykle nie przeżywają. Test genetyczny dostępny w UC Davis VGL pozwala identyfikować nosicieli.
• Hipokaliemia burmańska – zaburzenie dziedziczne charakteryzujące się obniżonym poziomem potasu we krwi, prowadzące do osłabienia mięśni szkieletowych. Dotknięte koty mają problemy z chodzeniem i utrzymywaniem głowy w prawidłowej pozycji. Dostępny test genetyczny umożliwia wykrycie nosicieli.
• GM2 Gangliosidoza – rzadka, śmiertelna choroba metaboliczna spowodowana brakiem enzymu rozkładającego gangliozydy GM2. Prowadzi do stopniowego uszkodzenia układu nerwowego. Test genetyczny pozwala unikać kojarzenia nosicieli.
• Cukrzyca kocięca – burmese są bardziej predysponowane do cukrzycy niż inne rasy, szczególnie przy nadwadze.
• Orofacial Pain Syndrome – schorzenie powodujące nadwrażliwość i ból w obrębie jamy ustnej, prowadzące do przesadnych ruchów językiem, żuciem i łapaniem pyska łapami.

Dodatkowe problemy zdrowotne mogą obejmować kamienie w pęcherzu moczowym oraz wrodzone wady serca, choć występują one stosunkowo rzadko. Ze względu na krótką, gęstą sierść, burmese mogą być bardziej wrażliwe na zimno niż koty długowłose.

Odpowiedzialni hodowcy przeprowadzają testy genetyczne na BHD, hipokaliemię burmańską i GM2 gangliosidozę przed przystąpieniem do programu hodowlanego. Kupując kocię od hodowcy, warto poprosić o wyniki tych testów rodziców. Regularne wizyty weterynaryjne, prawidłowa dieta i utrzymanie odpowiedniej masy ciała znacząco przyczyniają się do zdrowia i długowieczności burmese.

Burmese należą do ras o bardzo niskich wymaganiach pielęgnacyjnych, co czyni je idealnymi kotami dla osób ceniących nieskomplikowaną opiekę. Ich krótka, cienka i gęsto przylegająca sierść satynowej tekstury praktycznie nie plącze się i wymaga minimalnej uwagi.

Wystarczy delikatne przeczesywanie gumową szczotką lub rękawicą pielęgnacyjną raz w tygodniu, aby usunąć martwe włosy i zachować naturalny połysk futra. Podczas wylinania wiosną i jesienią warto zwiększyć częstotliwość szczotkowania do 2-3 razy w tygodniu. Burmese linieją umiarkowanie, znacznie mniej intensywnie niż koty długowłose lub rasy o gęstym podszerstku.

Kąpiele są rzadko konieczne – większość burmese samodzielnie utrzymuje czystość sierści. Kąpiel może być potrzebna jedynie w przypadku znacznego zabrudzenia lub przed wystawami kotów. Jeśli zdecydujesz się na kąpiel, użyj łagodnego szamponu dla kotów i dokładnie opłucz sierść, aby uniknąć podrażnień skóry.

Oczy burmese powinny być regularnie sprawdzane i czyszczone z ewentualnych wydzielin w kącikach oczu za pomocą wilgotnego, miękkiego materiału. Uszy należy kontrolować co kilka tygodni i czyścić przy użyciu specjalnego preparatu do czyszczenia uszu kotów, jeśli pojawi się nadmiar woskowiny lub zabrudzenia.

Pazury wymagają przycinania co 2-3 tygodnie, chyba że kot intensywnie korzysta z drapaka. Regularne przycinanie zapobiega ich nadmiernemu wyrostowi i pomagnia w ochronie mebli. Warto przyzwyczaić kocię do obcinania pazurów od młodego wieku.

Higiena jamy ustnej jest ważna – idealnie codzienne mycie zębów specjalną szczoteczką i pastą dla kotów, choć 2-3 razy w tygodniu to również dobry standard. Zapobiega to odkładaniu się kamienia nazębnego i chorobom przyzębia, które są powszechne u kotów.

Dzięki krótkiej sierści burmese są stosunkowo czyste, nie przynoszą do domu nadmiernych ilości brudu i są odpowiednie dla osób z łagodnymi alergiami na koty, choć nie są całkowicie hipoalergiczne.

Burmese mają specyficzne potrzeby wynikające z ich towarzyskiego, aktywnego charakteru i wysokiej inteligencji. Kluczowym wymogiem jest stałe towarzystwo – ta rasa absolutnie nie nadaje się dla osób często nieobecnych w domu lub pracujących długie godziny bez możliwości zapewnienia towarzysza. Burmese zostawione same na cały dzień mogą rozwinąć lęk separacyjny, depresję i destrukcyjne zachowania. Idealnie, w domu powinien często przebywać ktoś z domowników lub kot powinien mieć towarzystwo innego zwierzęcia – drugiego kota lub przyjaznego psa.

Stymulacja mentalna i fizyczna jest niezbędna dla tej inteligentnej i energetycznej rasy. Burmese potrzebują codziennych sesji interaktywnej zabawy z użyciem wędek z piórkami, laserów, zabawek do aportowania lub piłeczek. Warto zainwestować w drapaki o różnych wysokościach, tunele, piłeczki z dzwonkami i zabawki układanki typu puzzle feeders, które angażują ich umysł podczas jedzenia. Burmese często uczą się prostych trików i z przyjemnością uczestniczą w treningach wykorzystujących pozytywne wzmocnienie.

Wymagania przestrzenne są umiarkowane – burmese dobrze czują się w mieszkaniach, pod warunkiem że mają dostęp do pionowej przestrzeni wspinaczkowej i okien, przez które mogą obserwować świat zewnętrzny. Bezpieczny balkon lub zabezpieczona siatką loggia to dodatkowy atut. Ze względu na swoją ufność i przywiązanie do ludzi, burmese nie powinny mieć swobodnego dostępu na zewnątrz – są narażone na kradzież, wypadki i ataki innych zwierząt.

Dieta powinna być wysokobiałkowa, oparta na mięsie, zgodna z potrzebami obligatoryjnego mięsożercy. Burmese mają skłonność do przybierania na wadze, szczególnie po kastracji, dlatego kontrola porcji i unikanie przekarmienia jest kluczowa. Ze względu na predyspozycję do cukrzycy, należy unikać karm o wysokiej zawartości węglowodanów i cukrów.

Opieka weterynaryjna powinna obejmować coroczne wizyty kontrolne, szczepienia, odrobaczanie i profilaktykę przeciwko pchłom i kleszczom. Przy wyborze kocięcia od hodowcy, należy upewnić się, że rodzice byli testowani genetycznie na BHD, hipokaliemię i GM2 gangliosidozę.

Burmese są odpowiednie dla początkujących opiekunów kotów, pod warunkiem że potrafią zapewnić im wystarczająco dużo uwagi i towarzystwa. Doskonale sprawdzają się w rodzinach z dziećmi, w domach wielopokoleniowych i jako towarzysze osób starszych, które spędzają dużo czasu w domu. Nie nadają się dla osób ceniących niezależność kota i preferujących zwierzęta trzymające dystans emocjonalny.