Coton de Tuléar

Coton de Tulear, znany jako "Królewski Pies Madagaskaru", to starożytna rasa, która rozwinęła się na wyspie Madagaskar ponad trzy wieki temu. Nazwa rasy pochodzi od francuskiego słowa "coton" oznaczającego bawełnę oraz miasta portowego Tulear (obecnie Toliara) na południowym wybrzeżu wyspy.

Historia tej rasy owiana jest legendami. Według jednej z nich przodkowie tych psów przypłynęli na Madagaskar w XV-XVI wieku na pokładach statków pirackich i kupieckich. Małe białe psy, prawdopodobnie spokrewnione z wymarłym Bichon Tenerife, służyły jako towarzysze podróży i pogromcy szczurów podczas długich rejsów morskich. Niektóre opowieści mówią nawet o psach, które przepłynęły Kanał Mozambicki po katastrofie morskiej.

Po dotarciu na Madagaskar psy te zdziczały i przez wieki rozwijały się w tropikalnym klimacie wyspy. W XIX wieku monarchia Merina zainteresowała się tymi białymi, puszystymi psami. Stały się one ulubieńcami szlachty, a posiadanie Cotona przez osoby spoza arystokracji było zabronione. To właśnie wówczas zyskały przydomek "Królewskiego Psa Madagaskaru".

Francuscy koloniści przybywający na wyspę na początku XX wieku również pokochali tę rasę. W 1968 roku Coton de Tulear został oficjalnie zarejestrowany przez Société Canine de Madagascar, a w 1971 roku uznany przez FCI. W 1974 roku Madagaskar wydał znaczek pocztowy z wizerunkiem Cotona, potwierdzając jego status narodowego psa. Do Ameryki rasa dotarła w 1973 roku dzięki Dr. Robertowi Jayowi Russellowi.

Coton de Tulear to mały, harmonijnie zbudowany pies o charakterystycznej, bawełnianej sierści. Jego sylwetka jest nieznacznie dłuższa niż wyższa, co nadaje mu elegancki, ale jednocześnie solidny wygląd.

Głowa jest krótka i trójkątna widziana z góry, z lekko zaokrągloną czaszką. Oczy są okrągłe, ciemne i pełne wyrazu, nadające psu inteligentny i wesoły wygląd. Uszy osadzone wysoko, trójkątne, opadające wzdłuż policzków, pokryte długą, białą sierścią.

Najbardziej charakterystyczną cechą rasy jest sierść - niezwykle miękka, puszysta i przypominająca w dotyku bawełnę. Jest gęsta, obfita i nigdy nie twarda czy szorstka. Podstawowa maść to czysta biel, choć standard FCI dopuszcza lekkie odcienie szarości (mieszanka białych i czarnych włosów) lub płowego (mieszanka białych i płowych włosów) na uszach.

Grzbiet prosty i mocny, klatka piersiowa dobrze rozwinięta. Ogon nisko osadzony, w spoczynku sięgający stawu skokowego, noszony wysoko zakręcony nad grzbietem podczas ruchu. Kończyny proste i mocne, pokryte długą sierścią. Ruch jest swobodny, lekki i elegancki.

Coton de Tulear słynie z wyjątkowo pogodnego i stabilnego temperamentu. To pies o radosnym usposobieniu, niezwykle towarzyski zarówno wobec ludzi, jak i innych zwierząt. Jego charakterystyczna cecha to silna więź z właścicielem - Coton podąża za swoim człowiekiem z pokoju do pokoju, zadowalając się samą obecnością w pobliżu.

Te psy są prawdziwymi klaunami - uwielbiają zabawiać swoich opiekunów różnymi trikami i błazenadami. Potrafią wydawać unikalne dźwięki, takie jak pomruki czy miękkie szczekanie, tworząc wrażenie "rozmowy" z właścicielem. Mimo swojej wesołości potrafią być spokojne i zrelaksowane, co wyróżnia je spośród innych małych ras.

Coton de Tulear jest niezwykle inteligentny i chętny do współpracy, co czyni go łatwym w szkoleniu. Doskonale reaguje na pozytywne wzmocnienia i szybko przyswaja nowe komendy. Jest wystarczająco czujny, by zasygnalizować przybycie gości, ale nie należy do psów nadmiernie szczekających.

Wobec nieznajomych Coton bywa początkowo ostrożny, ale po zaakceptowaniu nowej osoby przez właściciela, szybko ją przyjmuje. To pies, który źle znosi samotność - długie pozostawianie go samego może prowadzić do problemów behawioralnych. Idealnie odnajduje się w rodzinach, gdzie może być stałym towarzyszem codziennych aktywności.

Coton de Tulear należy do ras stosunkowo zdrowych i długowiecznych, ze średnią długością życia 14-17 lat. Mimo ogólnie dobrego stanu zdrowia, rasa ta ma predyspozycje do niektórych schorzeń, które warto znać.

Najczęstszym problemem zdrowotnym u Cotonów jest zwichnięcie rzepki (patellar luxation), polegające na wysuwaniu się rzepki ze swojego miejsca. W łagodnych przypadkach wystarczy leczenie zachowawcze, w cięższych może być konieczna operacja. Dysplazja stawu biodrowego występuje rzadziej dzięki odpowiedzialnej hodowli.

Choroba krążków międzykręgowych (IVDD) może dotykać Cotonów - dochodzi do przemieszczenia lub pęknięcia krążków, co powoduje ból i w ciężkich przypadkach paraliż. Wczesna diagnoza jest kluczowa dla skutecznego leczenia.

Do chorób genetycznych specyficznych dla rasy należy ataksja noworodkowa Bandery (BNAt) - choroba móżdżku uniemożliwiająca koordynację ruchów u szczeniąt. Zwyrodnienie rdzenia kręgowego (DM) pojawia się u starszych psów, prowadząc do postępującej utraty sprawności tylnych kończyn. Wieloogniskowa retinopatia (CMR) to łagodne schorzenie oczu nieprowadzące zwykle do ślepoty.

Choroba von Willebranda (vWD) to dziedziczna choroba krzepnięcia krwi, a pierwotna hiperoksaluria (PH) prowadzi do odkładania się kryształów szczawianu wapnia w nerkach. Dostępne są testy DNA na te schorzenia, które odpowiedzialni hodowcy wykonują przed kryciem.

Pielęgnacja Cotona de Tulear wymaga regularnego zaangażowania ze względu na wyjątkowy charakter jego bawełnianej sierści. Właściwa pielęgnacja to klucz do utrzymania zdrowej i pięknej okrywy włosowej.

Psy z długą sierścią wystawową wymagają codziennego szczotkowania przez około 15 minut, co zapobiega powstawaniu kołtunów. Dla psów ze skróconą fryzurą (tzw. puppy cut) wystarczy szczotkowanie 2-3 razy w tygodniu. Szczególnie intensywna pielęgnacja jest potrzebna w okresie zmiany okrywy włosowej ze szczenięcej na dorosłą, przypadającym między 7 a 18 miesiącem życia.

Ważna zasada: nigdy nie szczotkuj suchej sierści! Może to prowadzić do łamania i uszkadzania włosów. Przed szczotkowaniem należy lekko zwilżyć sierść wodą lub specjalnym kondycjonerem. Do pielęgnacji najlepiej używać szczotki z metalowymi szpilkami do rozczesywania kołtunów oraz pucerki do wygładzania.

Kąpiel jest potrzebna średnio co 3-4 tygodnie. Po każdym myciu należy użyć odżywki, która ułatwi późniejsze rozczesywanie. Suszenie powinno odbywać się przy niskiej temperaturze z jednoczesnym szczotkowaniem.

Regularna pielęgnacja obejmuje również czyszczenie uszu raz w tygodniu, przycinanie pazurów co 2-3 tygodnie oraz dbanie o higienę okolic oczu, gdzie mogą się zbierać łzy pozostawiające przebarwienia na białej sierści. Zęby należy czyścić kilka razy w tygodniu specjalną pastą dla psów.

Coton de Tulear to wszechstronny pies, który doskonale adaptuje się do różnych warunków życia. Jego umiarkowane wymagania czynią go odpowiednim zarówno dla mieszkańców apartamentów, jak i domów z ogrodem.

Potrzeby ruchowe Cotona są umiarkowane - około 30-40 minut aktywności dziennie w pełni zaspokaja jego potrzeby. Może to być kombinacja dwóch krótkich spacerów i zabawy w domu. Psy te uwielbiają interaktywne gry, aportowanie i zabawy umysłowe z wykorzystaniem zabawek edukacyjnych.

Najważniejszym wymaganiem Cotona jest towarzystwo człowieka. To pies, który został wyhodowany jako towarzysz i potrzebuje bliskiego kontaktu z rodziną. Długie pozostawianie go samego prowadzi do nudy i może skutkować problemami behawioralnymi. Idealny właściciel to osoba, która spędza dużo czasu w domu lub może zabierać psa ze sobą.

Coton wymaga regularnej pielęgnacji sierści - należy zarezerwować czas na codzienne lub kilkakrotne w tygodniu szczotkowanie. Trzeba też liczyć się z regularnymi wizytami u groomera, jeśli chcemy utrzymać dłuższą fryzurę.

Ta rasa doskonale sprawdza się jako pierwszy pies - jest łatwa w szkoleniu, wybaczająca błędy początkujących właścicieli i niewymagająca doświadczenia. Świetnie odnajduje się w rodzinach z dziećmi, z którymi chętnie się bawi. Dobrze współżyje z innymi psami i kotami, szczególnie jeśli został z nimi odpowiednio zsocjalizowany od szczenięcia.