Bernardyn

Bernardyn wywodzi się ze Szwajcarii, gdzie hodowlę zapoczątkowali augustiańscy mnisi w przytułku świętego Bernarda na przełęczy Wielkiego Świętego Bernarda w Alpach Pennińskich. Przytułek ten, założony w XI wieku, służył pielgrzymom podróżującym między Włochami a Szwajcarią. Od XVII wieku mnisi zaczęli wykorzystywać miejscowe psy molosowate do ochrony klasztoru i pomocy podróżnym.

Słynna legenda o bernardynie ratowniku opiera się na faktach historycznych. Psy te rzeczywiście uczestniczyły w akcjach poszukiwawczych w górach, wykorzystując fenomenalny węch i orientację w terenie. Najbardziej znanym przedstawicielem rasy był Barry, który w latach 1800-1814 miał uratować życie ponad 40 osobom zagubionym w alpejskich śniegach. Jego wyczyny uczyniły rasę rozpoznawalną na całym świecie.

Pierwotnie bernardyny były psami krótkowłosymi, lepiej przystosowanymi do warunków górskich. Odmiana długowłosa powstała w XIX wieku poprzez krzyżowanie z nowofundlandami, mające na celu odbudowę pogłowia po epidemiach i trudnych zimach. Oficjalnie rasę uznano w 1880 roku, a pierwszy wzorzec opublikowano w Bazylei w 1887 roku. FCI zaklasyfikowało bernardyna do grupy molosów typu górskiego pod numerem 61.

Współcześnie hodowlę tradycyjną prowadzi Fondation Barry przy klasztorze na przełęczy, kontynuując wielowiekową tradycję. Bernardyn jest oficjalną rasą narodową Szwajcarii, symbolem alpejskiego ratownictwa i szwajcarskiej kultury.

Bernardyn to jeden z największych przedstawicieli świata psów, imponujący potężną, harmonijną sylwetką. Ciało jest proporcjonalne, mocno zbudowane, z szeroką klatką piersiową i silnym grzbietem. Głowa masywna, z wyraźnym stopem i charakterystycznym wyrazem łagodności w ciemnych oczach. Kufa krótka i szeroka, z dobrze rozwiniętymi policzkami.

Rasa występuje w dwóch odmianach okrywy włosowej. Typ krótkowłosy posiada gęstą, przylegającą sierść z bogatym podszerstkiem. Odmiana długowłosa charakteryzuje się półdługim lub długim włosem prostym do lekko falistego, z obfitymi portikami na udach i puszystym ogonem.

Umaszczenie opiera się na białej podstawie z czerwonobrązowymi znaczeniami. Dopuszczalne są zarówno łaty różnej wielkości, jak i pełny płaszcz na grzbiecie i bokach. Pożądane są symetryczne ciemne znaczenia na pysku tworzące maskę, biały kołnierz, białe znaczenia na klatce piersiowej, łapach, końcówce ogona oraz charakterystyczna biała strzałka na głowie.

Bernardyn słynie z wyjątkowo łagodnego i zrównoważonego charakteru, co stanowi kontrast z jego imponującą posturą. To pies spokojny, cierpliwy i niezwykle oddany rodzinie. Wykazuje naturalną opiekuńczość wobec dzieci, traktując je z zadziwiającą delikatnością mimo swojej masy.

Wobec obcych bernardyn zachowuje się powściągliwie, ale bez agresji. Jego instynkt stróżujący przejawia się poprzez obserwację i obecność, nie przez szczekanie czy atakowanie. To pies o silnej intuicji, wyczuwający nastroje domowników i reagujący na ich emocje.

Mimo spokojnego usposobienia bernardyn potrzebuje towarzystwa ludzi. Źle znosi samotność i izolację, co może prowadzić do problemów behawioralnych. Najlepiej czuje się jako pełnoprawny członek rodziny, uczestniczący w codziennym życiu. Wykazuje przywiązanie do wszystkich domowników, choć często wybiera jedną osobę jako szczególnie bliską.

W relacjach z innymi zwierzętami bernardyn jest tolerancyjny i pokojowo nastawiony. Dobrze dogaduje się zarówno z psami, jak i kotami, szczególnie gdy został odpowiednio zsocjalizowany w młodym wieku.

Bernardyn, jak wiele ras olbrzymich, jest predysponowany do określonych problemów zdrowotnych wynikających z jego budowy i genetyki. Najpoważniejszym zagrożeniem jest dysplazja stawów biodrowych i łokciowych, mogąca prowadzić do bólu i ograniczenia ruchomości. Odpowiedzialni hodowcy wykonują badania RTG przed włączeniem psów do rozrodu.

Skręt żołądka (GDV) stanowi nagłe zagrożenie życia, szczególnie niebezpieczne dla ras o głębokiej klatce piersiowej. Zapobieganie polega na karmieniu mniejszymi porcjami, unikaniu intensywnego ruchu po posiłkach oraz rozważeniu profilaktycznej gastropeksji.

Problemy kardiologiczne, zwłaszcza kardiomiopatia rozstrzeniowa, występują u przedstawicieli rasy częściej niż w ogólnej populacji psów. Regularne badania kardiologiczne pozwalają na wczesne wykrycie nieprawidłowości.

Oczy bernardynów wymagają uwagi ze względu na skłonność do entropium (podwijania powiek) i ektropium. Stan oczu należy kontrolować szczególnie u młodych psów. Dodatkowo rasa wykazuje podatność na osteochondrozę, zapalenia stawów oraz problemy skórne w fałdach na pysku.

Program CHIC dla bernardynów obejmuje badania stawów biodrowych i łokciowych, test DNA w kierunku mielopatii zwyrodnieniowej oraz opcjonalnie badanie tarczycy.

Pielęgnacja bernardyna wymaga regularności i systematycznego podejścia, różniącego się w zależności od odmiany włosowej. Typ krótkowłosy potrzebuje szczotkowania 2-3 razy w tygodniu, podczas gdy odmiana długowłosa wymaga codziennej lub co drugodziennej pielęgnacji sierści, szczególnie w okolicach uszu, pod pachami i na portiach.

Linienie u bernardynów jest intensywne, szczególnie wiosną i jesienią. W tych okresach konieczne jest codzienne wyczesywanie podszerstka specjalnym grzebieniem lub furmnatorem. Regularne szczotkowanie minimalizuje ilość sierści w domu i zapobiega powstawaniu kołtunów u odmiany długowłosej.

Szczególnej uwagi wymagają fałdy skórne na pysku, które należy codziennie czyścić i osuszać, aby zapobiec infekcjom drożdżakowym i bakteryjnym. Podobnie ważna jest higiena dużych, zwisających uszu, podatnych na zapalenia.

Kąpiele przeprowadza się w miarę potrzeby, zazwyczaj co 6-8 tygodni, używając szamponów przeznaczonych dla psów o gęstej sierści. Bernardyny często ślinią się obficie, co wymaga regularnego wycierania pyska i okolic.

Pazury rosną szybko i wymagają regularnego skracania co 2-3 tygodnie. Higiena jamy ustnej obejmuje czyszczenie zębów kilka razy w tygodniu oraz kontrolę stanu dziąseł.

Bernardyn to pies wymagający odpowiedzialnego właściciela świadomego specyfiki ras olbrzymich. Przede wszystkim potrzebuje przestronnego domu z dostępem do ogrodu. Mieszkanie w bloku jest zdecydowanie nieodpowiednie dla tak dużego psa, zarówno ze względu na jego potrzeby ruchowe, jak i kwestie praktyczne związane z codziennym funkcjonowaniem.

Mimo spokojnego temperamentu bernardyn wymaga codziennych spacerów, łącznie około godziny dziennie. Aktywność powinna być umiarkowana, bez intensywnego wysiłku, szczególnie u młodych psów do 18-24 miesiąca życia, gdy układ kostno-stawowy jeszcze się rozwija. Nadmierny ruch w okresie wzrostu może pogłębić problemy z dysplazją.

Koszty utrzymania bernardyna są wysokie. Duże zapotrzebowanie pokarmowe, regularne wizyty weterynaryjne, profilaktyka zdrowotna i pielęgnacja generują znaczne wydatki. Potencjalny właściciel powinien być przygotowany finansowo na opiekę nad psem olbrzymiej rasy.

Szkolenie bernardyna wymaga cierpliwości i konsekwencji. Psy te są inteligentne, ale mogą być uparte. Wczesna socjalizacja jest kluczowa, gdyż dorosły bernardyn o problemach behawioralnych staje się trudny w kontrolowaniu ze względu na samą masę ciała.

Bernardyn nie jest odpowiedni dla początkujących właścicieli ani osób prowadzących bardzo aktywny tryb życia. Najlepiej sprawdza się w spokojnych rodzinach z przestrzenią życiową i czasem na poświęcenie pupilowi.