Spaniel tybetański

Spaniel tybetański należy do najstarszych ras psów towarzyszących, której korzenie sięgają ponad dwóch tysięcy lat wstecz. Psy te rozwijały się w izolacji wysokogórskich klasztorów Tybetu, gdzie pełniły niezwykle istotną rolę jako czujni strażnicy i wierni towarzysze buddyjskich mnichów.

W klasztorach spaniele tybetańskie siedziały na wysokich murach obronnych, obserwując okolicę i alarmując o zbliżających się nieznajomych. Dzięki doskonałemu wzrokowi i czujności były nazywane małymi lwami stróżującymi. Mnisi wierzyli, że psy te przynoszą szczęście i chronią przed złymi duchami, dlatego traktowali je z ogromnym szacunkiem.

Spaniele tybetańskie nigdy nie były sprzedawane, a jedynie ofiarowywane jako cenne dary dla zaprzyjaźnionych klasztorów lub dworów. Dzięki temu rasa zachowała swoją czystość przez stulecia. Do Europy pierwsze egzemplarze dotarły w XIX wieku wraz z podróżnikami i dyplomatami. W Wielkiej Brytanii rasa zyskała uznanie w latach 20. XX wieku.

Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) oficjalnie uznała rasę w 1987 roku, klasyfikując ją w grupie 9 jako psa towarzyszącego i do towarzystwa, sekcja 5 – rasy tybetańskie. Pomimo swojej starożytnej historii, spaniel tybetański pozostaje stosunkowo rzadką rasą poza kręgami miłośników, co czyni go tym bardziej wyjątkowym.

Spaniel tybetański to pies niewielkich rozmiarów o harmonijnej budowie i charakterystycznej lwiej aparycji. Osiąga wysokość około 25 cm w kłębie przy wadze od 4 do 7 kg. Sylwetka jest nieco dłuższa niż wyższa, co nadaje psu elegancki, ale jednocześnie solidny wygląd.

Głowa jest proporcjonalna do ciała, z wyraźnym, lecz nie przesadnym stopem. Kufa jest średniej długości, bez skrócenia typowego dla ras brachycefalicznych. Oczy są ciemne, owalne, osadzone dość szeroko, z wyrazem ciepła i inteligencji. Uszy średniej wielkości, osadzone wysoko, opadające i bogato owłosione.

Sierść składa się z jedwabistej, średniej długości okrywy i gęstego podszycia. Charakterystyczną cechą jest obfita grzywa wokół szyi, znacznie bardziej rozwinięta u samców. Ogon jest wysoko osadzony, bogato owłosiony i noszony wesoło zakręcony na grzbiecie podczas ruchu.

Standard FCI dopuszcza wszystkie kolory i ich kombinacje, w tym złoty, kremowy, czerwony, biały, czarny, czarno-podpalany oraz sobolowy. Często występują białe znaczenia na łapach i piersi.

Spaniel tybetański to pies o wyjątkowo zrównoważonym charakterze, łączący niezależność typową dla ras wschodnich z głębokim przywiązaniem do rodziny. Jest czuły i oddany swoim opiekunom, choć zachowuje pewną rezerwę wobec nieznajomych, co jest pozostałością po wiekach służby strażniczej.

Te małe psy są niezwykle inteligentne i spostrzegawcze. Szybko uczą się rutyny domowej i potrafią doskonale odczytywać nastroje swoich właścicieli. Zachowują jednak typową dla ras azjatyckich niezależność myślenia, co oznacza, że nie zawsze będą ślepo wykonywać polecenia.

Spaniele tybetańskie świetnie odnajdują się w rodzinach z dziećmi, pod warunkiem że te ostatnie nauczą się szacunku dla zwierzęcia. Z innymi psami zazwyczaj żyją w zgodzie, a ich spokojne usposobienie sprawia, że tolerują również koty.

Pomimo małych rozmiarów zachowują instynkt strażniczy i będą alarmować o obecności gości. Szczekliwość utrzymuje się jednak na umiarkowanym poziomie. Cenią sobie towarzystwo ludzi i nie lubią długotrwałej samotności, choć potrafią zająć się sobą lepiej niż niektóre inne rasy towarzyszące.

Spaniel tybetański to rasa o solidnym zdrowiu i imponującej długowieczności. Średnia długość życia wynosi od 12 do 15 lat, a brytyjskie badania z 2024 roku wykazały średnią aż 15,2 roku, plasując tę rasę wśród najdłużej żyjących.

Najważniejszymi badaniami zdrowotnymi zalecanymi przez kluby hodowców są coroczne badanie oczu CERF/CAER oraz ocena zwichnięcia rzepki (OFA). Postępujący zanik siatkówki (PRA) występuje w tej rasie w formie PRA-3, dla której dostępny jest test genetyczny DNA.

Zwichnięcie rzepki (patella luxation) to schorzenie polegające na przemieszczaniu się rzepki poza naturalny rowek w kości udowej. Może powodować dyskomfort i prowadzić do zmian zwyrodnieniowych. W łagodnych przypadkach wystarczą suplementy stawowe, cięższe wymagają interwencji chirurgicznej.

PRA to grupa chorób zwyrodnieniowych oka prowadzących stopniowo do ślepoty. Wczesne objawy obejmują pogarszające się widzenie w słabym świetle i zwiększoną niezdarność. Choć nie istnieje leczenie, psy dobrze adaptują się do utraty wzroku dzięki innym zmysłom.

Regularne wizyty weterynaryjne, zbilansowana dieta i odpowiednia aktywność fizyczna pomagają utrzymać spaniela tybetańskiego w dobrej kondycji przez długie lata.

Pielęgnacja spaniela tybetańskiego wymaga regularności, ale nie jest nadmiernie wymagająca. Podwójna sierść składa się z jedwabistej okrywy i gęstego podszycia, które chronią psa przed zimnem i wilgocią.

Szczotkowanie powinno odbywać się dwa do trzech razy w tygodniu, z użyciem szczotki z naturalnym włosiem lub grzebienia o średnio rozstawionych zębach. W okresie linienia, przypadającym na wiosnę i jesień, częstotliwość warto zwiększyć do codziennej, aby usunąć martwy podszerstek.

Szczególną uwagę należy zwrócić na obszary za uszami, pod pachami i w okolicach pośladków, gdzie sierść ma tendencję do kołtunienia. Regularne przeczesywanie tych miejsc zapobiega tworzeniu się splątań.

Kąpiele zaleca się przeprowadzać co 4-6 tygodni lub w razie potrzeby. Ważne jest dokładne wysuszenie sierści, szczególnie gęstego podszycia. Uszy wymagają regularnej kontroli i czyszczenia, gdyż ich kształt sprzyja gromadzeniu się wilgoci.

Pazury należy skracać co 2-3 tygodnie, a zęby szczotkować regularnie dla zachowania zdrowia jamy ustnej. Spaniele tybetańskie zazwyczaj dobrze tolerują zabiegi pielęgnacyjne, jeśli przyzwyczai się je do nich od szczenięctwa.

Spaniel tybetański to rasa doskonale przystosowana do życia w mieszkaniu dzięki swoim niewielkim rozmiarom i umiarkowanemu temperamentowi. Mimo to potrzebuje codziennej aktywności fizycznej i umysłowej, aby zachować zdrowie i równowagę psychiczną.

Dzienny spacer trwający około 30-45 minut w połączeniu z zabawą w domu w zupełności zaspokoi potrzeby ruchowe tego psa. Spaniele tybetańskie cenią również zabawy umysłowe i układanie prostych sztuczek, co stymuluje ich inteligencję.

Rasa ta dobrze radzi sobie z początkującymi właścicielami, pod warunkiem że ci okażą cierpliwość i konsekwencję w szkoleniu. Metody pozytywnego wzmocnienia działają najlepiej, gdyż spaniele tybetańskie źle reagują na surowe traktowanie.

Spaniel tybetański nie toleruje długotrwałej samotności. Jeśli opiekunowie pracują poza domem, warto rozważyć towarzystwo drugiego psa lub zapewnienie rozrywki w postaci interaktywnych zabawek.

Ze względu na instynkt strażniczy rasa ta może wykazywać rezerwę wobec nieznajomych. Wczesna socjalizacja ze szczenięctwa pomoże wykształcić pewnego siebie i towarzyskiego psa. Klimat umiarkowany odpowiada im najlepiej, choć ich górskie pochodzenie sprawia, że tolerują chłód lepiej niż upały.