Pies islandzki

Owczarek islandzki to najstarsza i jedyna rodzima rasa psów Islandii, której historia sięga czasów wikingów. Przodkowie tych psów przybyli na wyspę wraz z nordyckimi osadnikami około 874 roku naszej ery. Badania genetyczne wykazały pokrewieństwo rasy z karelskim psem do polowań na niedźwiedzie oraz norweskim buhundem, co potwierdza skandynawskie korzenie.

Przez wieki owczarki islandzkie pełniły kluczową rolę w gospodarstwie - zaganiały owce, bydło i konie, a ich donośny szczek pomagał odnajdywać zagubione zwierzęta na rozległych pastwiskach. W XVI wieku rasa zyskała międzynarodową sławę - Olaus Magnus opisywał je jako ulubieńców europejskiej arystokracji, a sam William Szekspir wspomniał o nich w swojej sztuce.

Rasa przetrwała trudne czasy - w XIX wieku epidemie dżumy i nosówki zdziesiątkowały populację o ponad 75%. Ustawa z 1869 roku nakładająca wysokie podatki na psy dodatkowo zmniejszyła ich liczebność z 24 000 do zaledwie 10 000 osobników. W połowie XX wieku owczarek islandzki niemal wyginął - dr Christian Schierbeck odnalazł jedynie 20 psów zachowujących cechy rasowe.

Ratunek nadszedł dzięki Sir Markowi Watsonowi, który w 1956 roku udokumentował stan rasy i założył hodowlę w Anglii. W Islandii kluczową rolę odegrali Páll A. Pálsson i Sigríður Pétursdóttir, którzy systematycznie odbudowywali populację. W 1969 roku powstał Islandzki Klub Kynologiczny, a w 1994 roku parlament islandzki uznał rasę za część narodowego dziedzictwa kulturowego.

Owczarek islandzki to pies typu szpic o proporcjonalnej, nieco prostokątnej budowie ciała. Samce osiągają wzrost około 46 cm w kłębie, podczas gdy samice są nieco mniejsze - około 42 cm. Charakterystyczną cechą jest wyraźna różnica w wyglądzie między płciami.

Głowa ma trójkątny kształt z czujnymi, stojącymi uszami i inteligentnym, przyjaznym spojrzeniem brązowych oczu. Ogon jest wysoko osadzony i zakręcony na grzbiet lub bok, co jest typowe dla ras szpicowatych.

Występują dwa typy okrywy włosowej - krótkowłosy i długowłosy - oba z gęstym podszerstkiem zapewniającym doskonałą ochronę przed surowymi warunkami islandzkiego klimatu. Dozwolone umaszczenia obejmują płowy, rudy, kremowy, szary, brązowy czekoladowy oraz czarny - wszystkie zawsze z charakterystycznymi białymi znaczeniami na pysku, klatce piersiowej, kończynach i końcówce ogona.

Owczarek islandzki to pies o słonecznym usposobieniu - wesoły, przyjazny, ciekawski i pełen energii. Jego charakterystyczna cecha to niezwykła towarzyskość i głębokie przywiązanie do rodziny. Te psy nie tolerują izolacji i najlepiej czują się jako pełnoprawni członkowie rodziny, uczestniczący we wszystkich codziennych aktywnościach.

Z dziećmi wykazują się wyjątkową cierpliwością i łagodnością - raczej odejdą, niż zareagują agresywnie na zbyt intensywne zabawy. Obcych witają entuzjastycznie, traktując każdego nowo poznanego człowieka jako potencjalnego przyjaciela. Dobrze dogadują się z innymi psami i kotami, szczególnie przy odpowiedniej socjalizacji od szczenięcia.

Jako rasa pasterska, owczarki islandzkie zachowały instynkt alarmowania głośnym szczekaniem. Ta cecha była niezbędna na rozległych islandzkich pastwiskach, gdzie psy musiały być słyszalne z daleka. W warunkach domowych wymaga to konsekwentnego szkolenia, aby nauczyć psa odpowiednich sytuacji do szczekania.

Owczarek islandzki to rasa ogólnie zdrowa o średniej długości życia 12-14 lat. Dzięki izolacji geograficznej Islandii i naturalnej selekcji, psy te zachowały dobrą kondycję genetyczną, choć ograniczona pula genowa (współczesna populacja pochodzi od zaledwie 23 niespokrewnionych osobników) wymaga uwagi hodowców.

Do najczęściej występujących problemów zdrowotnych należy dysplazja stawów biodrowych, która może powodować kulawizny i ból. Zalecane jest wykonanie prześwietlenia RTG bioder przed dopuszczeniem psa do rozrodu. Wśród schorzeń oczu obserwuje się zaćmę (występującą u niektórych linii hodowlanych w młodym wieku) oraz dystichiazę - nieprawidłowy wzrost rzęs drażniących rogówkę.

Inne problemy to zwichnięcie rzepki kolanowej oraz wnętrostwo u samców. Odpowiedzialni hodowcy wykonują badania okulistyczne CAER/OFA oraz testy na dysplazję bioder, co znacząco zmniejsza ryzyko przekazania wad potomstwu.

Pielęgnacja owczarka islandzkiego wymaga regularności, ale nie jest szczególnie wymagająca. Gęsta, podwójna sierść chroniąca przed surowym klimatem wymaga cotygodniowego szczotkowania, które usuwa martwy włos i zapobiega powstawaniu kołtunów. W okresie intensywnego linienia - wiosną i jesienią - częstotliwość szczotkowania należy zwiększyć do codziennego.

Kąpiel wystarczy raz na 4-6 tygodni lub w razie potrzeby. Ważne jest, aby nigdy nie golić sierści owczarka islandzkiego - podwójna okrywa włosowa reguluje temperaturę ciała zarówno w upały, jak i mrozy, oraz chroni skórę przed promieniowaniem UV.

Regularna pielęgnacja powinna obejmować również comiesięczne czyszczenie uszu, przycinanie pazurów co 2-3 tygodnie oraz dbanie o higienę jamy ustnej. Ze względu na aktywny tryb życia, warto regularnie sprawdzać łapy po spacerach w terenie.

Owczarek islandzki to pies o umiarkowanie wysokich potrzebach aktywności, idealny dla rodzin prowadzących aktywny tryb życia. Wymaga codziennych spacerów trwających łącznie około 60 minut oraz dodatkowej stymulacji umysłowej w postaci zabaw, treningów czy sportów psich takich jak agility czy herding.

Ze względu na silną potrzebę kontaktu z rodziną, rasa ta nie nadaje się do trzymania w kojcu czy pozostawiania samej na długie godziny. Lęk separacyjny może prowadzić do nadmiernego szczekania i destrukcyjnych zachowań. Dom z ogrodem jest preferowany, choć nie jest absolutnie konieczny pod warunkiem zapewnienia wystarczającej aktywności.

Mieszkanie w bloku nie jest zalecane ze względu na naturalną skłonność do głośnego szczekania - cechę rasową trudną do całkowitego wyeliminowania. Potencjalni właściciele powinni być przygotowani na konsekwentne szkolenie w tym zakresie oraz wyrozumiałych sąsiadów.

Rasa dobrze sprawdza się u osób rozpoczynających przygodę z psami dzięki łagodnemu temperamentowi i chęci współpracy, jednak wymaga właściciela gotowego poświęcić czas na socjalizację, szkolenie i wspólne aktywności.