Owczarek szkocki krótkowłosy

Collie Gładkowłosy wywodzi się ze szkockich wyżyn, gdzie przez stulecia pełnił rolę psa pasterskiego. Wraz ze swoim długowłosym kuzynem dzieli wspólne korzenie sięgające XVIII wieku, kiedy to psy te strzegły stad owiec w trudnych górskich warunkach Szkocji i północnej Anglii.

Nazwa rasy prawdopodobnie pochodzi od szkockich owiec zwanych "colleys" lub od staroangielskiego słowa "col" oznaczającego czarny kolor. W XIX wieku rasa zyskała ogromną popularność dzięki królowej Wiktorii, która zakochała się w tych psach podczas pobytu w szkockim zamku Balmoral. Jej zainteresowanie sprawiło, że collie stały się modne wśród arystokracji brytyjskiej.

Odmiany gładkowłosa i długowłosa rozwijały się równolegle, przy czym w początkach hodowli krzyżowano je ze sobą. Gładkowłosy collie był szczególnie ceniony przez pasterzy za swoją praktyczność - krótka sierść nie zaplątywała się w ciernie i była łatwiejsza w utrzymaniu podczas ciężkiej pracy w terenie. Oficjalnie rasy zostały rozdzielone dopiero w XX wieku, choć nadal dzielą ten sam standard poza różnicą w okrywie włosowej.

Współcześnie collie gładkowłosy, choć mniej popularny od swojego długowłosego kuzyna, pozostaje doskonałym psem rodzinnym i towarzyszem. Zachował swoje naturalne instynkty pasterskie oraz inteligencję, która czyni go wszechstronnym psem nadającym się do różnych sportów psich.

Collie Gładkowłosy to pies o eleganckim, harmonijnym wyglądzie, którego sylwetka emanuje siłą i zwinnością bez oznak ciężkości. Głowa ma charakterystyczny klinowaty kształt, który jest znakiem rozpoznawczym rasy. Czoło jest płaskie, a stop delikatnie zaznaczony. Pysk długi i zwężający się ku czarnemu nosowi, nigdy nie wydaje się spiczasty ani zbyt ciężki.

Oczy są migdałowate, średniej wielkości, osadzone lekko skośnie. Ich wyraz jest pełen inteligencji i łagodności. U psów w kolorze sobolowym lub trójkolorowym oczy są ciemnobrązowe, natomiast u psów w odmianie blue merle mogą być niebieskie lub ubarwione. Uszy małe, osadzone nie za blisko siebie ani nie za szeroko, w spoczynku składane do tyłu, w czujności lekko uniesione i skierowane do przodu.

Szyja długa, muskularnie i lekko wysklepiona, umożliwia dumne niesienie głowy. Korpus ma prostą linię grzbietu, lędźwie lekko wypukłe, klatka piersiowa głęboka za łopatkami, z dobrze wysklepionym żebrami. Ogon długi, sięgający przynajmniej do stawu skokowego, w spoczynku noszony nisko z lekkim zagięciem na końcu, w ruchu może być lekko uniesiony.

Kończyny proste, muskularne, o dobrych kątach stawów zapewniających elastyczny, oszczędny ruch. Łapy owalne, z dobrze wysklepionymi palcami. Futro krótkie, gładkie, z gęstym podszerstkiem, tworzy okrywę odporną na warunki atmosferyczne. Dopuszczalne są trzy rodzaje umaszczenia: sobolowe z białym, trójkolorowe i blue merle, wszystkie zazwyczaj z typowymi białymi oznakowaniami.

Collie Gładkowłosy charakteryzuje się wyjątkową inteligencją i wrażliwością, co czyni go jednym z najbardziej wszechstronnych psów rodzinnych. Jego temperament łączy w sobie naturalną łagodność z czujnością psa pasterskiego. To rasa niezwykle oddana rodzinie, która tworzy silne więzi emocjonalne ze swoimi opiekunami.

Jego zachowanie cechuje się wyważeniem - nie jest ani nadmiernie pobudliwy, ani leniwy. Z dziećmi jest wyjątkowo cierpliwy i opiekuńczy, często przejawia naturalne instynkty "stróża trzody", subtelnie pilnując najmłodszych członków rodziny. Mimo to wymaga odpowiedniej socjalizacji, aby jego pasterskie instynkty nie przerodziły się w nadopiekuńczość.

W stosunku do obcych collie jest raczej powściągliwy niż agresywny. Będzie obserwował nieznajomych z rezerwą, ale nie powinien okazywać lęku ani wrogości. Ta naturalna czujność czyni go doskonałym psem alarmowym, który da znać o nieproszonych gościach, nie będąc jednak nadmiernie hałaśliwym.

Ta rasa wymaga mentalnej stymulacji równie mocno jak fizycznego wysiłku. Nuda może prowadzić do niepożądanych zachowań. Collie uwielbia mieć "zadanie do wykonania" i doskonale sprawdza się w różnych aktywnościach, od posłuszeństwa przez agility po terapię asystowaną zwierzętami. Jego chęć do współpracy i nauka sprawiają, że szkolenie jest przyjemnością, choć wymaga delikatnego, pozytywnego podejścia ze względu na wrażliwą naturę tej rasy.

Collie Gładkowłosy jest generalnie rasą zdrową o długości życia wynoszącej zwykle 12-14 lat. Jednak jak wszystkie rasy czystej krwi, może być predysponowany do pewnych schorzeń dziedzicznych, których świadomość jest kluczowa dla odpowiedzialnej hodowli.

Najważniejszym problemem zdrowotnym specyficznym dla rasy jest mutacja genu MDR1 (Multi Drug Resistance 1), która powoduje nadwrażliwość na niektóre leki, w tym powszechnie stosowane środki przeciwpasożytnicze. Psy z tą mutacją mogą doświadczyć poważnych reakcji neurologicznych po podaniu określonych substancji. Dlatego test MDR1 jest obowiązkowy w programie CHIC i każdy właściciel powinien znać status genetyczny swojego psa.

Progresywne zanikanie siatkówki typu rcd2 (PRA-rcd2) to kolejne dziedziczne schorzenie występujące u collies. Prowadzi ono do stopniowej utraty wzroku, zwykle zaczynającej się w wieku szczenięcym lub młodzieńczym. Odpowiedzialni hodowcy wykonują testy DNA, aby wyeliminować to schorzenie z linii hodowlanych.

Dermatomyozitis (DMS) to zapalna choroba skóry i mięśni, która może występować u collies i ras spokrewnionych. Objawy pojawiają się zazwyczaj u młodych psów i obejmują zmiany skórne na głowie oraz osłabienie mięśni. Dostępny jest test genetyczny pozwalający na identyfikację psów narażonych na rozwinięcie choroby.

Inne schorzenia, na które należy zwrócić uwagę, to dysplazja stawu biodrowego, choć występuje u collies rzadziej niż u wielu innych ras średnich i dużych, oraz sporadyczne przypadki chorób tarczycy i epilepsji. Regularne wizyty weterynaryjne, odpowiednia dieta i utrzymywanie prawidłowej masy ciała pomagają w zachowaniu zdrowia przez całe życie psa.

Jedną z głównych zalet collie gładkowłosego jest jego stosunkowo łatwa w pielęgnacji sierść. W porównaniu do długowłosego kuzyna, wymaga znacznie mniej czasu i wysiłku, choć regularna pielęgnacja pozostaje istotna dla utrzymania zdrowej skóry i futra.

Krótkie, gęste futro z podszerstkiem należy szczotkować raz lub dwa razy w tygodniu szczotką z naturalnego włosia lub gumową rękawicą. To wystarczy, aby usunąć martwy włos i rozprowadzić naturalne olejki skórne. Szczotkowanie ma również znaczenie społeczne, wzmacniając więź między psem a właścicielem.

Dwa razy w roku, wiosną i jesienią, collie gładkowłosy przechodzi intensywną wymianę sierści. W tych okresach konieczne jest częstsze szczotkowanie, nawet codzienne, aby poradzić sobie z obfitością wypadającego podszerstka. Używanie szczotki typu undercoat rake lub furminator może znacznie ułatwić ten proces. Mimo krótkiej sierści, ilość wypadającego włosa może być znaczna.

Kąpiel jest potrzebna jedynie sporadycznie, kiedy pies jest mocno ubrudzony lub zaczyna nieprzyjemnie pachnieć. Zbyt częste kąpanie może naruszać naturalną barierę ochronną skóry. Po kąpieli ważne jest dokładne wysuszenie, szczególnie podszerstka, aby uniknąć problemów skórnych.

Pielęgnacja obejmuje również regularne kontrole i czyszczenie uszu, szczególnie że są one częściowo opuszczone i mogą gromadzić zanieczyszczenia. Pazury powinny być obcinane regularnie, zwykle co 3-4 tygodnie, jeśli nie ścierają się naturalnie podczas spacerów. Higiena zębów jest równie ważna - regularne szczotkowanie pomaga zapobiegać kamień nazębnemu i chorobom dziąseł.

Collie Gładkowłosy to aktywna rasa wymagająca odpowiedniej ilości ruchu i stymulacji mentalnej. Potrzebuje przynajmniej godziny aktywności dziennie, która może obejmować spacery, bieganie, zabawy w przywoływanie czy treningi posłuszeństwa. Nie jest to jednak pies o ekstremalnych wymaganiach sportowych - dobrze dostosowuje się do stylu życia rodziny, o ile otrzymuje regularną aktywność.

Ze względu na swoją inteligencję i pasterskie korzenie, collie potrzebuje zajęć angażujących umysł równie mocno jak ciało. Doskonale sprawdza się w sportach psich takich jak agility, obedience, rally obedience czy herding. Nawet proste zadania domowe, jak noszenie gazety czy zabawki dla dzieci, mogą zapewnić mu poczucie celu i satysfakcję z pracy.

Ta rasa nie jest idealnym kandydatem na psa mieszkaniowego, choć może się adaptować, jeśli otrzymuje wystarczająco dużo czasu na świeżym powietrzu. Idealnym środowiskiem jest dom z ogrodzonym ogrodem, gdzie pies może swobodnie się poruszać i obserwować swoje "terytorium". Ogrodzenie powinno być solidne, gdyż collie są zwinne i mogą próbować przeskoczyć niskie płoty.

Wymaga konsekwentnego, ale łagodnego szkolenia opartego na pozytywnym wzmocnieniu. Ze względu na wrażliwą naturę, surowe metody są całkowicie nieodpowiednie i mogą prowadzić do problemów behawioralnych. Wczesna socjalizacja jest kluczowa, aby zapewnić, że dorosły pies będzie pewny siebie w różnych sytuacjach.

Collie gładkowłosy nie powinien być pozostawiany sam przez długie okresy. Są to psy zorientowane na rodzinę, które mogą rozwijać lęk separacyjny, jeśli są zbyt często lub zbyt długo same. Najlepiej sprawdzają się w domach, gdzie przynajmniej jedna osoba jest obecna przez większą część dnia lub gdzie mogą towarzyszyć właścicielom w codziennych aktywnościach.