Barbet

Barbet należy do najstarszych europejskich ras psów wodnych, a jego korzenie sięgają czasów średniowiecza. Nazwa rasy pochodzi od francuskiego słowa barbe, oznaczającego brodę, co nawiązuje do charakterystycznego owłosienia pyska. Pierwsze wzmianki o tych psach pojawiają się w źródłach pisanych już w XVI wieku, gdzie opisywano je jako niezastąpione pomocniki przy polowaniach na ptactwo wodne.

Przez wieki barbet był powszechnie spotykany we francuskich bagnach, mokradłach i ujściach rzek, gdzie wyławiał zestrzelone kaczki i inne ptaki. Jego gęsta, wełnista sierść chroniła przed zimną wodą, a wrodzony instynkt aportowania czynił z niego doskonałego towarzysza myśliwego. W XIX wieku powstało nawet powiedzenie "brudny jak barbet", nawiązujące do błotnych kąpieli, w których pies lubił się tarzać podczas pracy.

Rasa ta jest uważana za protoplastę wielu współczesnych ras psów wodnych, w tym pudla, portugalskiego psa wodnego czy amerykańskiego spaniela wodnego. Do końca XVIII wieku określenia "barbet", "pudel" i "caniche" stosowano zamiennie w różnych krajach Europy dla opisania tego samego typu psa wodnego.

Podobnie jak wiele innych ras, barbet niemal wyginął po II wojnie światowej. W latach 70. XX wieku francuscy hodowcy podjęli wysiłki na rzecz odbudowy populacji. Do Stanów Zjednoczonych rasa trafiła w 1994 roku, a oficjalne uznanie przez American Kennel Club uzyskała dopiero w 2020 roku. Pierwszy standard rasy powstał w 1894 roku i stanowił podstawę dla późniejszych dokumentów FCI.

Barbet to pies średniej wielkości o proporcjonalnej, lekko wydłużonej sylwetce. Samce osiągają wysokość 58-65 cm w kłębie i ważą 17-28 kg, podczas gdy samice są nieco mniejsze – 53-61 cm wzrostu i 14-23 kg wagi. Charakterystyczną cechą jest wełnista, gęsta i kręcona sierść, która tworzy naturalne sploty i loki pokrywające całe ciało.

Głowa okrągła, z szeroką czaszką i wyraźnym stopem. Pysk kwadratowy, ozdobiony charakterystyczną brodą i wąsami, które dały rasie nazwę. Oczy okrągłe, ciemne, o inteligentnym i łagodnym wyrazie. Uszy osadzone nisko, płaskie, długie, pokryte gęstą sierścią.

Tułów mocny, z głęboką klatką piersiową i prostą linią grzbietu. Ogon noszony raczej nisko, może być lekko zakrzywiony na końcu. Kończyny mocne, proste, z okrągłymi łapami o palcach spojonych błoną pływną – przystosowanie do pływania.

Dozwolone umaszczenia obejmują wszystkie odcienie czerni, szarości, brązu i płowego, zarówno jednolite, jak i z białymi znaczeniami. Dopuszczalne są również psy łaciate (pied), czyli białe z ciemnymi plamami. Sierść ma strukturę włosa, nie futra, dzięki czemu rasa praktycznie nie linieje.

Barbet to pies o wyjątkowo przyjaznym i zrównoważonym usposobieniu. Inteligentny, wesoły i chętny do współpracy, szybko tworzy silną więź z rodziną. Jego łagodne usposobienie sprawia, że doskonale dogaduje się z dziećmi, którym towarzyszy w zabawach z niezwykłą cierpliwością.

Cechuje go pewna doza błazeństwa – potrafi rozśmieszyć domowników swoimi zabawnymi wygibasami. Jednocześnie jest psem wrażliwym i rezerwowanym wobec nieznanych sytuacji, potrzebuje czasu na ocenę otoczenia przed pełnym zaangażowaniem. Ta cecha czyni go spokojnym kompanem, który nie reaguje nerwowo na nowe bodźce.

Barbet nie należy do psów nadmiernie szczekliwych. Może zaalarmować o pojawieniu się gościa, ale nie jest nieznośnym hałasowcem. Z innymi psami układa się znakomicie, szczególnie gdy przeszedł prawidłową socjalizację w szczenięcym wieku. Również z kotami i innymi zwierzętami domowymi potrafi żyć w zgodzie.

Jedyną wadą tego towarzyskiego psa jest silna potrzeba obecności człowieka. Źle znosi samotność i długotrwałe pozostawianie bez towarzystwa może prowadzić do problemów behawioralnych. Dlatego barbet najlepiej sprawdza się w domach, gdzie ktoś z domowników przebywa przez większość dnia.

Barbet to rasa stosunkowo zdrowa, o średniej długości życia wynoszącej 12-15 lat. Ze względu na niewielką populację światową, dane o typowych chorobach rasowych są ograniczone, jednak pewne problemy zdrowotne występują częściej niż w innych rasach.

Dysplazja stawów biodrowych (HD) to najczęściej diagnozowany problem ortopedyczny. Polega na nieprawidłowym rozwoju stawu biodrowego, co prowadzi do bólu i kulawizny. Dysplazja stawów łokciowych (ED) występuje rzadziej, ale również wymaga monitorowania.

W 2017 roku odkryto, że około 40% genetycznie przebadanych barbetów jest nosicielami genu PRA-prcd (postępującego zaniku siatkówki). Ta choroba oczu prowadzi do stopniowej utraty wzroku i może kończyć się ślepotą. Dzięki dostępności testu DNA, odpowiedzialni hodowcy mogą unikać kojarzeń dających chore szczenięta.

Długie, zwisające uszy w połączeniu z umiłowaniem wody sprawiają, że barbety są podatne na zapalenia uszu. Regularne czyszczenie i osuszanie przewodów słuchowych po kąpielach jest kluczowe dla profilaktyki.

Zalecane badania zdrowotne przed dopuszczeniem do hodowli obejmują: RTG bioder (OFA lub PennHIP), RTG łokci, badanie okulistyczne CAER oraz test DNA na PRA-prcd.

Pielęgnacja barbeta wymaga regularnego zaangażowania, ale nie jest przesadnie trudna po opanowaniu podstaw. Sierść składa się z włosa, nie futra, dzięki czemu pies praktycznie nie linieje i jest często wybierany przez alergików, choć żadna rasa nie jest w pełni hipoalergiczna.

Rozczesywanie powinno odbywać się 2-3 razy w tygodniu, aby zapobiec powstawaniu kołtunów. Kluczowe jest systematyczne przeczesywanie całej szaty do samej skóry. Najbardziej wymagający jest okres przejściowy między sierścią szczenięcą a dorosłą – wtedy futro kołtuni się szczególnie łatwo.

Profesjonalna strzyżka co 4-6 tygodni utrzymuje sierść w dobrej kondycji. Zalecana długość włosa to około 10 cm na tułowiu i nieco więcej na głowie. Krótszy fryz ułatwia codzienną pielęgnację i sprawia, że pies wygląda schludnie.

Kąpiele można przeprowadzać w miarę potrzeb, zwykle co kilka tygodni. Ważne jest dokładne wysuszenie sierści, szczególnie w okolicy uszu. Mówiąc o uszach – wymagają szczególnej uwagi. Regularne czyszczenie preparatem zalecanym przez weterynarza zapobiega infekcjom, na które barbety są podatne ze względu na zwisającą budowę małżowin.

Paznokcie należy skracać co 2-4 tygodnie, zęby czyścić kilka razy w tygodniu specjalną pastą dla psów.

Barbet to pies o umiarkowanych, ale konkretnych wymaganiach, które należy spełnić dla jego szczęścia i zdrowia. Codzienna aktywność fizyczna powinna wynosić minimum 60 minut i łączyć spacery, zabawy oraz ćwiczenia umysłowe.

Jako pies wodny z krwi i kości, barbet uwielbia pływać. Dostęp do bezpiecznego akwenu – jeziora, rzeki czy nawet dużego basenu – będzie dla niego źródłem ogromnej radości. Wiele barbetów staje się zapalonym pływakami przy pierwszym kontakcie z wodą, a ich gęsta sierść chroni nawet przed zimną temperaturą.

Szkolenie powinno opierać się na metodach pozytywnych. Barbet jest inteligentny i chętny do współpracy, ale monotonne powtarzanie tych samych ćwiczeń szybko go nudzi. Urozmaicone sesje treningowe z nagrodami smakołykami lub zabawą przynoszą najlepsze efekty.

Mieszkanie w bloku nie jest idealne dla tej rasy – barbet potrzebuje przestrzeni do zabawy i ruchu. Dom z ogrodem będzie lepszym rozwiązaniem. Jeśli jednak zapewni się mu odpowiednią dawkę aktywności na zewnątrz, może przystosować się do życia w większym mieszkaniu.

Barbet nie toleruje samotności. Najlepiej sprawdza się w rodzinach, gdzie ktoś przebywa w domu przez większość dnia. Może towarzyszyć właścicielowi w pracy, jeśli przepisy na to pozwalają. Dla osób pracujących poza domem przez wiele godzin, ta rasa nie jest dobrym wyborem.

Socjalizacja szczeniaka powinna rozpocząć się wcześnie i być kontynuowana przez cały okres dojrzewania, który u barbetów trwa 2-3 lata – dłużej niż u wielu innych ras.