Kot orientalny

Kot orientalny krótkowłosy powstał jako rezultat celowej hodowli mającej na celu stworzenie rasy o typie syjamskim, ale z pełną gamą umaszczenia zamiast charakterystycznego wzoru colorpoint. Historia tej rasy sięga lat 50. XX wieku w Wielkiej Britannii, gdzie hodowcy zaczęli krzyżować koty syjamskie z kotami krótkimi włosami różnych kolorów.

Głównym celem było zachowanie eleganckiej, smukłej budowy ciała i charakterystycznego temperamentu syjamskiego, przy jednoczesnym wprowadzeniu różnorodności kolorystycznej. W 1959 roku rasa została oficjalnie uznana przez FIFe (Fédération Internationale Féline), co stanowiło kamień milowy w jej rozwoju.

W następnych dekadach oriental krótkowłosy zyskał ogromną popularność na całym świecie dzięki swojej niezwykłej różnorodności - uznawanych jest ponad 300 kombinacji kolorów i wzorów. Rasa rozwinęła się szczególnie w Stanach Zjednoczonych, gdzie również uzyskała pełne uznanie CFA i TICA.

Dzisiejszy oriental krótkowłosy to efekt starannej selekcji, która zachowała wszystkie cechy charakteru syjamskiego - inteligencję, towarzyskość i wokalizację - przy jednoczesnym stworzeniu rasy o unikalnym wyglądzie i niezwykłej palecie kolorystycznej.

Oriental krótkowłosy to kot o niezwykle eleganckiej i smukłej sylwetce, który wyróżnia się harmonijną, długą budową ciała. Jego ciało jest tubularne, muskularne ale jednocześnie subtelne, z długimi smukłymi nogami i delikatnymi owalami łap. Długość ciała wynosi od 28 do 36 cm, a wysokość w kłębie osiąga od 23 do 28 cm.

Głowa ma charakterystyczny klinowaty kształt i musi idealnie mieścić się w wyimaginowanym trójkącie, którego zewnętrzne linie łączą zewnętrzne punkty uszu z czubkiem nosa. Uszy są wyjątkowo duże, szerokie u podstawy i stanowią kontynuację linii klina głowy. Oczy mają migdałowy kształt i zazwyczaj intensywnie zielony kolor, choć dopuszczalne są też inne barwy w zależności od umaszczenia.

Ogon jest niezwykle długi, cienki i zwężający się ku końcowi. Sierść orientala jest bardzo krótka, lśniąca i ciasno przylegająca do ciała, co podkreśla jego muskulaturę i elegancką budowę. Tekstura włosa jest jedwabista i miękka w dotyku.

Najwspaniałszą cechą tej rasy jest niewiarygodna różnorodność kolorystyczna - oriental występuje w niemal wszystkich możliwych kolorach i wzorach, z wyjątkiem colorpoint. Obejmuje to kolory jednokolorowe, tabby, bicolor, tortie, smoke i shaded, co daje ponad 300 możliwych kombinacji.

Oriental krótkowłosy słynie z niezwykle żywego, towarzyskiego i wymagającego temperamentu. To jedna z najbardziej inteligentnych ras kotów, która doskonale poddaje się treningowi dzięki swojej ciekawości i miłości do interakcji z człowiekiem. Koty te tworzą wyjątkowo silne więzi ze swoimi opiekunami i członkami rodziny.

Są to koty niezwykle gadatliwe - głośne i wcale nie skrępowane w domaganiu się uwagi. Ich wokalizacja jest charakterystyczna i intensywna, co należy wziąć pod uwagę przed podjęciem decyzji o adopcji. Oriental nie znosi samotności i może wpaść w tarapaty, jeśli zostanie pozostawiony sam na dłuższy czas. Z tego powodu często zaleca się trzymanie ich w parach lub grupach z innymi kotami.

W relacjach z dziećmi, psami i innymi kotami orientale zachowują się doskonale - są przyjaźnie nastawione i towarzyskie. Ich energia i chęć do zabawy sprawiają, że idealnie pasują do aktywnych domów, gdzie znajdą mnóstwo stymulacji i interakcji.

Te koty uwielbiają wspinaczkę, zabawę interaktywną i zadania intelektualne. Mogą nauczyć się aportowania, chodzenia na smyczy czy wykonywania sztuczek. Ich inteligencja wymaga jednak odpowiedniego zajęcia umysłu - znudzony oriental potrafi być destrukcyjny. Są to koty niezwykle czułe, które kochają przytulać się na kolanach i spędzać czas w bliskim kontakcie z opiekunem.

Oriental krótkowłosy, podobnie jak jego syjamski krewny, jest narażony na kilka dziedzicznych schorzeń genetycznych, które powinny być monitorowane przez odpowiedzialnych hodowców poprzez testy genetyczne przed rozrodem.

Postępujący zanik siatkówki (PRA rdAc/CEP290) stanowi poważny problem zdrowotny w tej rasie - badania wykazały, że aż 33% testowanej populacji orientali nosi wariant genu CEP290. Schorzenie to powoduje, że oczy kota są genetycznie zaprogramowane na utratę wzroku w czasie. Pierwsze objawy pojawiają się zazwyczaj około 1,5-2 roku życia, zaczynając od ślepoty nocnej i prowadząc do całkowitej ślepoty w ciągu 2-4 lat.

Niedobór kinazy pirogronianowej (PK deficiency/PKLR) to dziedziczne schorzenie wpływające na metabolizm czerwonych krwinek i prowadzące do niedokrwistości hemolitycznej. Wariant PKLR rozprzestrzenił się w wielu rasach kotów, w tym u orientali.

Mukopolisacharydoza VI (MPS VI) to dziedziczna choroba spichrzeniowa lizosomalna występująca w formach łagodnych i ciężkich. Objawy obejmują opóźniony wzrost, szerokie twarze z skróconymi nosami, zmniejszoną elastyczność oraz degeneracyjną chorobę stawów.

Limfoma mediastinalna (chłoniak grasicy) dotyka orientali zazwyczaj przed ukończeniem 2 roku życia. Orientale są w grupie podwyższonego ryzyka tego specyficznego typu chłoniaka występującego w klatce piersiowej.

Odpowiedzialni hodowcy wykonują testy genetyczne rodziców przed rozrodem, a dotknięte chorobą koty i ich bliscy krewni nie powinni być używani do hodowli. Zaleca się, aby wszystkie rasy pochodzenia azjatyckiego były testowane pod kątem wariantów CEP290 i PKLR.

Oriental krótkowłosy należy do ras wymagających minimalnej pielęgnacji sierści, co czyni go stosunkowo łatwym w utrzymaniu pod tym względem. Jego bardzo krótka, lśniąca i ciasno przylegająca do ciała sierść nie wymaga intensywnego szczotkowania - wystarczy delikatne przeczesanie raz w tygodniu miękką szczotką lub rękawicą pielęgnacyjną, aby usunąć martwe włosy i utrzymać połysk.

Rasa ta nie linieje nadmiernie, co jest dodatkową zaletą dla alergików lub osób ceniących czystość w domu. Poziom wydzielania sierści oceniany jest jako niski do umiarkowanego. Kąpiele są rzadko potrzebne - jedynie w przypadku wyraźnego zabrudzenia lub przygotowania do wystawy.

Znacznie ważniejsza niż pielęgnacja sierści jest higiena jamy ustnej. Orientale, podobnie jak syjamskie, są podatne na choroby przyzębia, dlatego regularne szczotkowanie zębów (najlepiej codziennie, minimum kilka razy w tygodniu) jest kluczowe dla utrzymania zdrowia.

Kontrola i przycinanie pazurów powinno odbywać się regularnie, co 2-3 tygodnie, szczególnie jeśli kot mieszka wyłącznie w domu. Drapaki w różnych miejscach mieszkania pomogą kotu naturalnie ścierać pazury.

Regularne czyszczenie oczu wilgotną szmatką pomoże zapobiec gromadzeniu się wydzielin w kącikach, szczególnie u kotów o jaśniejszym umaszczeniu. Duże uszy orientala należy kontrolować co tydzień i delikatnie czyścić watą zwilżoną środkiem przeznaczonym dla kotów, unikając wkładania czegokolwiek głęboko do kanału usznego.

Oriental krótkowłosy to rasa wymagająca i nie jest idealnym wyborem dla początkujących właścicieli kotów, którzy nie są przygotowani na intensywną interakcję i zaangażowanie. Te koty potrzebują ogromnej ilości uwagi, stymulacji umysłowej i towarzystwa - nie są odpowiednie dla osób często nieobecnych w domu lub preferujących niezależne zwierzęta.

Ze względu na wysoką energię i aktywność, oriental wymaga codziennie około 45 minut aktywnej zabawy i ćwiczeń. Drzewka dla kotów, zabawki interaktywne, puzzle na smakołyki i regulne sesje zabawy z opiekunem są absolutnie konieczne. Znudzony oriental może stać się destrukcyjny lub rozwinąć problemy behawioralne.

Rasa doskonale nadaje się do mieszkania w apartamencie, pod warunkiem zapewnienia odpowiedniej ilości pionowej przestrzeni do wspinaczki i wystarczającej stymulacji. Jednak głośna wokalizacja orientala może być problematyczna w budynkach z cienkim ścianami i nietolerancyjnymi sąsiadami.

Ze względu na silną potrzebę towarzystwa, orientala nie należy pozostawiać samego na długie godziny. Idealnym rozwiązaniem jest trzymanie ich w parach lub grupach z innymi kotami lub przyjazne dla kotów psami. Samotny oriental szybko staje się nieszczęśliwy i może rozwinąć lęk separacyjny.

Dieta powinna być wysokiej jakości, dostosowana do wieku i poziomu aktywności kota. Orientale mają tendencję do zachowania szczupłej sylwetki, ale należy uważać na przerywanie - ich smukła budowa nie oznacza, że potrzebują nieograniczonego dostępu do jedzenia.

Regularne wizyty weterynaryjne są kluczowe, szczególnie kontrole wzroku ze względu na predyspozycje do PRA oraz badania krwi monitorujące niedobór PK. Właściciel powinien zakupić kota wyłącznie od odpowiedzialnego hodowcy, który wykonuje testy genetyczne rodziców przed rozrodem.

Ze względu na wrażliwość na choroby dziedziczne zaleca się, aby właściciele mieli świadomość objawów postępującego zaniku siatkówki (problemy z widzeniem w słabym świetle), niedoboru kinazy pirogronianowej (osłabienie, apatia) oraz objawów limfomy (trudności w oddychaniu, utrata apetytu).