Kelpie australijski

Australian Kelpie to rasa psów pasterskich, która powstała w Australii w drugiej połowie XIX wieku. Rasa została wyhodowana w odpowiedzi na szczególne potrzeby australijskich farmerów, którzy poszukiwali wytrzymałego psa zdolnego do pracy w trudnych warunkach klimatycznych kontynentu australijskiego.

Nazwa rasy pochodzi od jednej z pierwszych suk tej rasy o imieniu Kelpie (co w szkockiej mitologii oznacza wodnego demona przybierającego kształt konia). Pies ten został zakupiony przez Jacka Gleesona około 1872 roku i wykazywał niezwykłe zdolności do pracy z owcami.

Przodkami kelpie były prawdopodobnie szkockie psy pasterskie, które przybyli wraz z pierwszymi osadnikami do Australii. Były to psy typu collie, które następnie krzyżowano z lokalnymi psami dziko żyjącymi (dingo) oraz innymi rasami pasterskimi. Ta mieszanka genetyczna pozwoliła na stworzenie rasy doskonale przystosowanej do australijskiego klimatu i wymagań pracy na ogromnych farmach owczych.

W 1902 roku rasa została oficjalnie uznana przez australijski kennel klub, a w 1973 roku przez Międzynarodową Federację Kynologiczną (FCI). Dziś kelpie jest ceniony na całym świecie nie tylko jako pies pasterski, ale również jako towarzysz dla aktywnych osób i pies sportowy w takich dyscyplinach jak agility czy flyball.

Australian Kelpie to pies średniej wielkości o harmonijnej, muskularnej budowie ciała. Samce osiągają wzrost od 46 do 51 cm w kłębie, natomiast samice są nieco mniejsze – od 43 do 48 cm. Masa ciała samców waha się między 15 a 20 kg, podczas gdy samice ważą od 11 do 16 kg.

Głowa kelpie jest proporcjonalna do ciała, o kształcie lekko zaokrąglonym z wyraźnym stopem. Oczy są średniej wielkości, migdałowate, o inteligentnym i uważnym wyrazie. Ich kolor powinien harmonizować z umaszczeniem psa. Uszy są stojące, szeroko rozstawione, zakończone w szpic, o średniej wielkości.

Sierść jest podwójna – z gęstym podszerstkiem i krótką, prostą okrywą włosową, która doskonale chroni psa przed zmiennymi warunkami pogodowymi. Umaszczenie może przybierać różne kolory: czarny, czarny podpalany, czerwony, czerwony podpalany, płowy, czekoladowy oraz błękitny. Wszystkie maści mogą występować z podpalaniem lub bez niego. Minimalne białe znaczenia są dopuszczalne.

Ogon jest umiarkowanie długi, w spoczynku opuszczony z lekkim zagięciem, podczas ruchu może być podniesiony, ale nigdy nie powinien być noszony nad grzbietem.

Australian Kelpie to rasa o wyjątkowo wysokiej inteligencji i nieprzeciętnej chęci do pracy. Psy te charakteryzują się niezwykłą energią, wytrzymałością i determinacją w wykonywaniu powierzonych zadań. Są niezmiernie lojalne wobec swojego właściciela i rodziny, tworząc z nimi silną więź.

Kelpie ma silnie rozwinięty instynkt pasterski, co sprawia, że może próbować "kierować" członkami rodziny, szczególnie dziećmi. Z tego powodu wymaga konsekwentnego szkolenia od szczenięcia. Jest to pies niezwykle czujny i uważny, co czyni go doskonałym stróżem – będzie alarmował o zbliżaniu się obcych, choć nie wykazuje nadmiernej agresji.

Rasa ta charakteryzuje się niezależnym myśleniem i zdolnością do samodzielnego podejmowania decyzji, co było niezbędne podczas pracy na rozległych pastwiskach australijskich. Kelpie jest bardzo szybki w uczeniu się nowych komend i zadań, jednak wymaga bodźców umysłowych – nudzi się przy monotonnych, powtarzalnych ćwiczeniach.

W relacjach z innymi psami jest zazwyczaj przyjazny, choć może wykazywać dominację. Z kotami może mieć trudności ze względu na silny instynkt pędowy. Dobrze socjalizowany kelpie jest łagodny z dziećmi, ale jego energia i skłonność do szturchania wymagają nadzoru podczas zabawy z małymi dziećmi.

Australian Kelpie jest rasą ogólnie zdrową i wytrzymałą, która została wyhodowana w trudnych warunkach australijskich, co przyczyniło się do jej naturalnej odporności. Przeciętna długość życia kelpie wynosi od 10 do 14 lat, choć wiele osobników żyje dłużej przy odpowiedniej opiece.

Jak większość ras pasterskich średniej wielkości, kelpie może być narażony na pewne schorzenia dziedziczne. Do najważniejszych należy dysplazja stawu biodrowego (HD), dlatego odpowiedzialni hodowcy wykonują badania rentgenowskie rodziców przed dopuszczeniem ich do rozrodu. Ocena stawów biodrowych według norm OFA lub PennHIP jest zalecana.

Problemy okulistyczne, które mogą występować w rasie, obejmują postępujący zanik siatkówki (PRA) oraz anomalię oka collie (CEA). Dlatego zaleca się regularne badania okulistyczne przez weterynaryjnego okulistę oraz testy genetyczne. Badanie CERF (obecnie prowadzone przez OFA) powinno być wykonywane u psów przeznaczonych do rozrodu.

Zanik móżdżku (cerebellar abiotrophy – CA) to rzadkie schorzenie neurologiczne występujące w rasie, które objawia się problemami z koordynacją ruchów. Dostępne są testy genetyczne pozwalające na identyfikację nosicieli.

Regularnie prowadzone szczepienia, odrobaczanie i kontrole weterynaryjne są kluczowe dla utrzymania zdrowia kelpie. Ze względu na wysoką aktywność rasy, ważne jest monitorowanie stawów i mięśni, szczególnie u psów sportowych i pracujących.

Australian Kelpie jest rasą o niskich wymaganiach pielęgnacyjnych, co czyni go łatwym w utrzymaniu pod względem kosmetycznym. Jego krótka, podwójna sierść została zaprojektowana przez naturę tak, aby wymagała minimalnej ingerencji człowieka.

Szczotkowanie raz lub dwa razy w tygodniu jest zazwyczaj wystarczające, aby utrzymać sierść w dobrym stanie i usunąć martwe włosy. Podczas okresów linienia, które występują zazwyczaj dwa razy w roku (wiosną i jesienią), zaleca się zwiększenie częstotliwości szczotkowania do codziennego, aby skutecznie usuwać podszerstek.

Kąpiele nie są konieczne zbyt często – wystarczają kilka razy w roku lub gdy pies się rzeczywiście zabrudzi. Nadmierne kąpiele mogą usuwać naturalny olejek chroniący skórę i sierść. Przy kąpieli należy używać łagodnych szamponów przeznaczonych dla psów.

Regularne kontrolowanie i czyszczenie uszu jest ważne, szczególnie u psów aktywnych na zewnątrz, aby zapobiec infekcjom. Pazury powinny być przycinane w miarę potrzeb – zazwyczaj co 2-4 tygodnie, chociaż aktywne psy często ścierają je naturalnie podczas biegu po twardych powierzchniach.

Higiena jamy ustnej jest często zaniedbywana, ale regularne szczotkowanie zębów (najlepiej codziennie) pomoże zapobiec problemom z dziąsłami i kamieniem nazębnym w późniejszym wieku.

Australian Kelpie to rasa wymagająca ogromnej ilości ruchu i stymulacji umysłowej. Nie jest to pies dla osób prowadzących siedzący tryb życia czy mieszkających w małych mieszkaniach bez dostępu do ogrodu. Kelpie potrzebuje minimum 2 godzin intensywnej aktywności fizycznej dziennie, przy czym nie chodzi tylko o spacery, ale o prawdziwą pracę lub aktywność sportową.

Idealne środowisko dla kelpie to gospodarstwo lub dom z dużym, ogrodzonym terenem, gdzie pies może swobodnie się poruszać. Rasa ta nie nadaje się do życia w mieszkaniu, chyba że właściciel jest w stanie zapewnić kilka godzin dziennie aktywności poza domem. Brak odpowiedniego wysiłku fizycznego i umysłowego może prowadzić do destrukcyjnych zachowań.

Trening powinien być konsekwentny, ale zróżnicowany – kelpie szybko się nudzi monotonią. Doskonale sprawdza się w sportach psich takich jak agility, flyball, frisbee, trekking, a także oczywiście w pracy pasterskiej. Szkolenie powinno być oparte na pozytywnym wzmocnieniu, choć rasa ta dobrze reaguje również na konsekwencję i jasne granice.

Kelpie nie jest odpowiedni dla początkujących właścicieli psów – wymaga doświadczonej osoby, która rozumie potrzeby ras roboczych. Właściciel musi być aktywny, konsekwentny i gotowy poświęcić znaczną ilość czasu na trening i aktywność psa.

Socjalizacja od szczenięcia jest kluczowa, aby zapobiec problemom behawioralnym. Kelpie powinien być od małego zapoznawany z różnymi ludźmi, zwierzętami, miejscami i sytuacjami, aby rozwinąć się w zrównoważonego dorosłego psa.