Irish soft coated wheaten terrier

Irish Soft Coated Wheaten Terrier, znany również jako irlandzki terier pszeniczny o miękkiej sierści, to jedna z najstarszych irlandzkich ras terierów. Jego korzenie sięgają ponad dwóch stuleci wstecz, choć dokładne pochodzenie pozostaje owiane tajemnicą, gdyż przez wieki był towarzyszem zwykłych irlandzkich rolników, którzy nie prowadzili oficjalnych rejestrów hodowlanych.

W przeciwieństwie do innych irlandzkich terierów, które należały do warstw wyższych, Wheaten Terrier był określany mianem "psa biedaka" - uniwersalnego pomocnika na irlandzkich farmach. Pełnił funkcje stróża gospodarstwa, tępiciela szkodników, pasterza bydła, a nawet towarzysza myśliwskiego przy polowaniach na wydry i borsuki. Ta wszechstronność ukształtowała jego charakter - odważny, ale nie agresywny, czujny, lecz przyjazny.

Oficjalne uznanie rasy nastąpiło stosunkowo późno. W Irlandii rasa została zarejestrowana przez Irish Kennel Club w 1937 roku, co zbiegło się z rocznicą powstania wielkanocnego. Legenda głosi, że tego samego dnia grupa entuzjastów rasy zebrała się w pubie w Dublinie, aby uczcić to wydarzenie. Pierwszym zarejestrowanym przedstawicielem rasy był pies o imieniu "Kingdom Leader".

Do Stanów Zjednoczonych pierwsze Wheaten Terriery trafiły w latach 40. XX wieku wraz z irlandzkimi emigrantami, jednak American Kennel Club oficjalnie uznał rasę dopiero w 1973 roku. Fédération Cynologique Internationale (FCI) zarejestrowała rasę pod numerem 40 w grupie terierów.

Współcześnie Wheaten Terrier zyskał popularność jako pies rodzinny i towarzyszący, ceniony za swój przyjazny usposobienie i hipoalergiczną sierść. Mimo że nie jest już wykorzystywany do pracy na farmie, zachował wiele cech swoich przodków - czujność, inteligencję i niezłomnego ducha prawdziwego teriera.

Soft Coated Wheaten Terrier to pies średniej wielkości o proporcjonalnej, kwadratowej budowie ciała, która łączy siłę z elegancją. Samce osiągają wysokość 46-49 cm w kłębie przy wadze 16-18 kg, podczas gdy samice są nieco mniejsze - 43-46 cm i 14-16 kg.

Najbardziej charakterystyczną cechą rasy jest miękka, jedwabista sierść o ciepłym, pszenicznym ubarwieniu. Dozwolone są różne odcienie - od jasnego pszenicznego po złoto-rudy, przypominający kolor dojrzewającej pszenicy. Sierść jest pojedyncza, bez podszerstka, co sprawia, że rasa jest często wybierana przez osoby z alergiami. Włos jest lekko falowany lub kręcony, tworzy obfity płaszcz pokrywający całe ciało, łącznie z głową, gdzie formuje charakterystyczną brodę i brwi.

Szczenięta rodzą się z ciemniejszą sierścią - często rudawą, brązową lub nawet szarą, z czarną maską na pysku. Ten ciemny kolor stopniowo rozjaśnia się, osiągając docelowy odcień pszeniczny między 18 a 24 miesiącem życia. Jest to unikalna cecha rasy, która często zaskakuje nowych właścicieli.

Głowa jest mocna, proporcjonalna do ciała, z wyraźnym stopem. Oczy są średniej wielkości, osadzone niezbyt głęboko, w ciemnym odcieniu orzechowego lub ciemnobrązowego koloru. Uszy małe do średnich, złożone do przodu na poziomie czaszki lub nieco powyżej. Nos jest duży i czarny.

Ogon tradycyjnie był kopiowany, jednak w krajach gdzie ta praktyka jest zakazana, naturalny ogon jest noszony wesoło, ale nie powinien być zwinięty nad grzbietem. Łapy są zwarte, z czarnymi pazurami.

Wheaten Terrier słynie z radosnego, żywiołowego temperamentu, który zachowuje przez całe życie. Jest to pies o niezwykle przyjaznym usposobieniu, który wita wszystkich - zarówno znanych, jak i nieznajomych - charakterystycznym "wheaten greeting", czyli entuzjastycznym podskokami i próbami polizania twarzy. Ta cecha czyni go doskonałym towarzyszem rodzinnym, choć może wymagać treningu dla osób preferujących spokojniejsze powitania.

W porównaniu z innymi terierami, Wheaten wykazuje łagodniejsze usposobienie i mniejszą skłonność do konfliktów z innymi psami. Niemniej zachowuje typową dla terierów pewność siebie, odwagę i niezależność myślenia. Jest inteligentny i szybko się uczy, jednak może być uparty, co wymaga konsekwentnego, ale pozytywnego podejścia do szkolenia. Tradycyjne, surowe metody treningowe są z tą rasą nieskuteczne.

Wheaten Terrier jest psem towarzyskim, który nie znosi samotności. Silnie przywiązuje się do swojej rodziny i najlepiej czuje się, gdy może uczestniczyć we wszystkich rodzinnych aktywnościach. Jest doskonałym towarzyszem dla dzieci - cierpliwy i wyrozumiały, choć ze względu na swoją energię zaleca się nadzór podczas zabawy z młodszymi dziećmi.

Pomimo przyjaznego usposobienia, Wheaten zachowuje instynkty stróżujące i będzie alarmował o obecności obcych. Nie jest jednak agresywny ani nadmiernie szczekliwy. Jego czujność połączona z brakiem tendencji do niepotrzebnego szczekania czyni go odpowiednim mieszkańcem bloków, pod warunkiem zapewnienia odpowiedniej dawki ruchu.

Zachowuje również instynkt łowcy, dlatego może gonić mniejsze zwierzęta. Przy odpowiedniej socjalizacji od szczenięctwa może jednak zgodnie współżyć z kotami i innymi pupilami domowymi.

Soft Coated Wheaten Terrier to generalnie zdrowa rasa o średniej długości życia wynoszącej 12-15 lat. Jednak jak wiele ras o określonym puli genetycznej, jest predysponowana do pewnych schorzeń dziedzicznych, o których przyszli właściciele powinni wiedzieć.

Najpoważniejszym problemem zdrowotnym w rasie są dwa powiązane ze sobą schorzenia: nefropatia z utratą białka (PLN - Protein-Losing Nephropathy) oraz enteropatia z utratą białka (PLE - Protein-Losing Enteropathy). PLN to choroba nerek, w której kłębuszki nerkowe przepuszczają białko do moczu, prowadząc do poważnych zaburzeń metabolicznych. PLE dotyczy przewodu pokarmowego i objawia się utratą białka przez jelita. Obie choroby mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, dlatego regularne badania są kluczowe.

Dla PLN dostępny jest test genetyczny wykrywający wariant zwiększający ryzyko choroby. Odpowiedzialni hodowcy wykonują ten test u swoich psów hodowlanych. Osobniki posiadające dwie kopie zmutowanego genu mają znacznie większe ryzyko rozwoju choroby.

Dysplazja nerek (RD - Renal Dysplasia) to kolejne schorzenie występujące w rasie, polegające na nieprawidłowym rozwoju nerek w okresie płodowym. Niestety dla tego schorzenia nie istnieje jeszcze test genetyczny.

Choroba Addisona (niedoczynność kory nadnerczy) występuje w tej rasie częściej niż w populacji ogólnej psów. Objawia się osłabieniem, wymiotami, brakiem apetytu i może być kontrolowana farmakologicznie po właściwej diagnozie.

Zalecane badania profilaktyczne obejmują coroczne badanie krwi i moczu (w tym współczynnik białko/kreatynina w moczu - UPC), badanie oczu przez certyfikowanego okulistę weterynaryjnego, RTG bioder oraz test genetyczny na wariant PLN. Wczesne wykrycie problemów zdrowotnych znacząco poprawia rokowania.

Pielęgnacja Soft Coated Wheaten Terriera wymaga regularnego zaangażowania ze strony właściciela, gdyż ich charakterystyczna sierść, choć piękna, wymaga systematycznej dbałości. Ogromną zaletą rasy jest minimalne linienie - Wheaten nie gubi sierści jak większość psów, co czyni go często wybieranym przez alergików. Jednak brak podszerstka i ciągły wzrost włosa oznacza, że wymaga on regularnego szczotkowania i strzyżenia.

Codzienna lub co najmniej co drugodzienne szczotkowanie jest niezbędne, aby zapobiec sfilcowaniu się miękkiej sierści. Do tego celu najlepiej sprawdza się metalowy grzebień o średniej rozstawie zębów oraz szczotka typu slicker. Szczególną uwagę należy zwracać na miejsca podatne na kołtuny - okolice uszu, pod pachami, między palcami oraz na brodzie. Kołtuny pozostawione bez opieki szybko się zacieśniają i mogą wymagać wycinania.

Strzyżenie profesjonalne zaleca się co 6-8 tygodni, aby utrzymać odpowiednią długość sierści i kształt sylwetki. Istnieją dwa główne style strzyżenia: irlandzki (dłuższa sierść, bardziej naturalna) i amerykański (krótsza, przystrzyżona fryzura). Wybór zależy od preferencji właściciela i stylu życia psa.

Kąpiele powinny być wykonywane w miarę potrzeb, zazwyczaj co 3-4 tygodnie, z użyciem łagodnych szamponów dla psów. Po kąpieli sierść należy dokładnie wysuszyć i wyczesać, aby zapobiec sfilcowaniu. Broda wymaga częstszego mycia, gdyż łatwo brudzi się podczas jedzenia i picia.

Higiena uszu wymaga cotygodniowej kontroli i delikatnego czyszczenia, gdyż opadające uszy sprzyjają gromadzeniu się wilgoci i rozwojowi infekcji. Pazury należy przycinać regularnie, a zęby czyścić specjalną pastą dla psów kilka razy w tygodniu.

Soft Coated Wheaten Terrier to aktywny pies wymagający codziennej dawki ruchu i umysłowej stymulacji. Optymalna ilość ćwiczeń to około 60 minut dziennie, podzielone na spacery, zabawy i trening. Jest to rasa, która doskonale sprawdza się w różnych dyscyplinach psich sportów - agility, obedience, rally czy nawet węszenie tropiące.

Pomimo swojej energii, Wheaten może przystosować się do życia w mieszkaniu, pod warunkiem zapewnienia mu odpowiedniej ilości aktywności na zewnątrz. Ogodzony ogród jest idealnym rozwiązaniem, jednak należy pamiętać o instynkcie kopania charakterystycznym dla terierów. Ogrodzenie musi być solidne i wpuszczone w ziemię, gdyż Wheaten może próbować się przekopać.

Socjalizacja od szczenięctwa jest kluczowa dla rozwoju zrównoważonego charakteru. Młody Wheaten powinien poznawać różne osoby, miejsca, dźwięki i sytuacje, aby wyrósł na pewnego siebie dorosłego psa. Zajęcia szczeniaczek i przedszkola dla psów są doskonałym początkiem.

Szkolenie wymaga cierpliwości i konsekwencji. Wheaten Terriery są inteligentne, ale mogą być uparte. Najlepiej reagują na pozytywne metody treningowe oparte na nagrodach - smakołykach i zabawie. Krótkie, urozmaicone sesje treningowe są bardziej efektywne niż długie i monotonne.

Ta rasa nie jest zalecana dla osób początkujących z psami ze względu na wymagania pielęgnacyjne i specyficzny temperament teriera. Idealny właściciel to osoba aktywna, mająca czas na codzienną pielęgnację sierści i regularne spacery. Wheaten potrzebuje towarzystwa swojej rodziny i źle znosi długie okresy samotności.

Dieta powinna być wysokiej jakości, dostosowana do wieku i poziomu aktywności. Ze względu na predyspozycje do schorzeń nerek i przewodu pokarmowego, warto skonsultować się z weterynarzem w sprawie optymalnego żywienia. Regularne badania profilaktyczne, szczególnie moczu i krwi, są niezbędne dla wczesnego wykrywania problemów zdrowotnych.