Griffon bruxellois

Gryfonik brukselski to rasa o bogatej historii sięgającej XIX-wiecznej Belgii. Jego przodkiem był niewielki, szorstkowłosy pies zwany Smousje, który przez stulecia towarzyszył mieszkańcom Brukseli. Pierwotnie psy te pełniły funkcję tępicieli gryzoni w stajniach i powozowniach, gdzie brukselscy dorożkarze wykorzystywali ich czujność do pilnowania swoich pojazdów.

W drugiej połowie XIX wieku hodowcy zaczęli systematycznie kształtować rasę, wprowadzając do linii hodowlanej King Charles Spaniele w odmianie rubinowej oraz mopsy. Te krzyżówki utrwaliły charakterystyczny wygląd rasy - płaski pyszczek i wyraziste oczy. W 1883 roku w belgijskich Księgach Rodowodowych Św. Huberta (L.O.S.H.) zarejestrowano pierwsze gryfoniki - sukę Topsy i psa Foxine.

Znaczący wpływ na rozwój rasy wywarła belgijska królowa Marie-Henriette, której zainteresowanie tymi psami przyczyniło się do ich popularyzacji wśród arystokracji. Antoine Reul, wybitny hodowca z Brukseli, jest uznawany za ojca rasy - to on opracował pierwotny standard i utrwalił charakterystyczne cechy gryfonika, w tym wystającą brodę. Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) oficjalnie uznała rasę w 1904 roku, przyznając jej numer standardu 80.

Gryfonik brukselski to niewielki, ale solidnie zbudowany pies o niemal kwadratowej sylwetce. Według standardu FCI długość tułowia powinna być praktycznie równa wysokości w kłębie. Waga dorosłego osobnika mieści się w przedziale 3,5-6 kg, a wysokość wynosi około 18-28 cm.

Najbardziej charakterystyczną cechą jest głowa - duża w stosunku do ciała, o szerokim i zaokrąglonym czole. Nos jest krótki, szeroki, z wyraźnie zaznaczonymi nozdrzami. Oczy są duże, okrągłe, ciemnobrązowe, osadzone szeroko, o inteligentnym i żywym wyrazie. Uszy są małe, wysoko osadzone, mogą być przycinane lub naturalne.

Sierść gryfonika brukselskiego jest szorstka, twarda i nieznacznie falista, z gęstym podszerstkiem. Wymaga regularnego trymowania. Charakterystyczna jest obfita broda i wąsy tworzące tzw. fryzurę na twarzy. Dozwolony kolor to rudy i czerwono-brązowy, przy czym niewielka ilość czarnej sierści na pysku jest akceptowana.

Gryfonik brukselski to pies o niezwykle silnej osobowości zamkniętej w małym ciele. Jest inteligentny, pewny siebie i niezwykle przywiązany do swojego właściciela. Często określany jako pies na rzep (velcro dog), ponieważ pragnie stałej bliskości z człowiekiem i źle znosi samotność.

Mimo niewielkich rozmiarów gryfonik wykazuje zaskakującą odwagę i asertywność. Potrafi dominować nad znacznie większymi psami i nie boi się konfrontacji. Jest czujny i skłonny do szczekania, co czyni go dobrym stróżem. Wymaga jednak odpowiedniego wychowania, gdyż bez niego może stać się nadmiernie szczekliwy.

W stosunku do domowników jest czuły i oddany, jednak jego wrażliwa natura sprawia, że nie toleruje szorstkiego traktowania. Preferuje spokojniejsze środowisko i lepiej sprawdza się u doświadczonych właścicieli oraz w domach ze starszymi dziećmi. Może być uparty podczas szkolenia, ale reaguje pozytywnie na metody oparte na pozytywnym wzmocnieniu.

Gryfonik brukselski jest generalnie rasą długowieczną, żyjącą przeciętnie 12-15 lat. Jednak jak wiele ras brachycefalicznych, jest predysponowany do pewnych problemów zdrowotnych wymagających uwagi właściciela.

Poważnym zagrożeniem jest syringomyelia - schorzenie neurologiczne, w którym w rdzeniu kręgowym tworzą się wypełnione płynem jamy. Badania wykazały, że nawet 52% gryfoników może być dotkniętych tą chorobą, choć wiele z nich nie wykazuje objawów klinicznych. Objawy obejmują ból, drżenie i problemy z równowagą. Zaleca się badania MRI przed rozrodem.

Inne częste problemy to zwichnięcie rzepki (patellar luxation), dysplazja stawu biodrowego oraz choroba zastawki mitralnej serca. Ze względu na wypukłe oczy rasa jest podatna na urazy oczu, zaćmę i postępujący zanik siatkówki (PRA). Krótki pysk może powodować zespół brachycefaliczny objawiający się trudnościami w oddychaniu, szczególnie przy wysiłku lub w upały. Ścisłe ułożenie zębów sprzyja chorobom przyzębia.

Pielęgnacja gryfonika brukselskiego wymaga regularności ze względu na jego szorstką, podwójną sierść. Podstawą jest cotygodniowe szczotkowanie szczotką druciankową (slicker brush) i grzebieniem metalowym, które zapobiega powstawaniu kołtunów i usuwa martwy włos.

Kluczowym elementem pielęgnacji jest trymowanie (hand stripping) - ręczne wyciąganie martwych włosów. Dla psów wystawowych zabieg ten wykonuje się co 8-12 tygodni, dla psów towarzyszących wystarczy 2-3 razy w roku. Trymowanie utrzymuje prawidłową teksturę i głęboki kolor sierści. Alternatywą jest strzyżenie maszynką, jednak skutkuje to zmiękczeniem i rozjaśnieniem szaty.

Charakterystyczna broda wymaga codziennej uwagi - należy ją czesać metalowym grzebieniem i czyścić z resztek pokarmu, aby zapobiec podrażnieniom skóry i nieprzyjemnemu zapachowi. Równie ważna jest higiena fałdów na pysku. Regularne czyszczenie uszu zapobiega infekcjom, a ze względu na skłonność do chorób przyzębia zaleca się codzienne szczotkowanie zębów.

Gryfonik brukselski to rasa idealnie przystosowana do życia w mieszkaniu, jednak wymaga właściciela świadomego jego specyficznych potrzeb. Najważniejsza jest stała obecność człowieka - te psy źle znoszą samotność i mogą rozwijać problemy behawioralne, gdy zostawiane są same na długie godziny.

Aktywność fizyczna nie musi być intensywna - wystarczy około 30 minut spacerów dziennie oraz zabawy w domu. Gryfonik chętnie uczestniczy w życiu rodziny i potrzebuje stymulacji umysłowej. Można mu proponować proste zabawy szukania smakołyków czy nauki nowych sztuczek.

Ze względu na delikatną budowę i wrażliwy charakter rasa lepiej sprawdza się w domach bez małych dzieci, które mogłyby nieumyślnie skrzywdzić psa lub wystraszyć go gwałtownymi ruchami. Gryfonik dobrze dogaduje się z innymi psami domowymi i kotami, jednak może być agresywny wobec nieznanych psów.

W chłodniejszym klimacie może potrzebować ubranko na spacery. W upały należy unikać wysiłku i zapewnić chłodne miejsce odpoczynku ze względu na problemy z oddychaniem typowe dla ras brachycefalicznych.