Fila brasileiro

Fila Brasileiro, zwany również mastifem brazylijskim, to rasa wywodząca się z okresu kolonizacji Ameryki Południowej. Powstała poprzez krzyżowanie psów przywożonych przez portugalskich i hiszpańskich konkwistadorów – starożytnych molosów, angielskich mastifów oraz bloodhoundów. Nazwa pochodzi od portugalskiego czasownika "filar" oznaczającego "chwytać" lub "przytrzymywać", co doskonale oddaje sposób pracy tych psów.

Przemyślaną hodowlę rozpoczęto w XVIII wieku na brazylijskich fazendach, gdzie psy te pełniły rolę wszechstronnych pomocników. Wykorzystywano je do pilnowania wielkich posiadłości, ochrony stad bydła przed jaguarami i pumami, a także do tropienia zbiegłych niewolników – praktyka ta trwała aż do zniesienia niewolnictwa w Brazylii w 1888 roku. Pierwszy oficjalny standard rasy opracowano w 1946 roku, a FCI uznała rasę w 1968 roku.

Współcześnie Fila Brasileiro pełni głównie funkcję psa stróżującego i towarzyszącego. W Brazylii wciąż pracuje w policji, a jej niezwykła lojalność stała się przysłowiowa – Brazylijczycy mówią "wierny jak fila". Rasa ta pozostaje narodową dumą Brazylii i symbolem nieustraszonego oddania.

Fila Brasileiro to pies o imponującej, masywnej budowie ciała i potężnych kościach. Głowa jest duża, ciężka, proporcjonalna do sylwetki, z wyraźnie zaznaczonym stopem. Charakterystyczne są luźne fałdy skóry na szyi i głowie – dziedzictwo po bloodhoundach. Uszy są duże, zwisające, osadzone wysoko i opadające po bokach głowy w kształcie litery V.

Szyja jest silna i muskularna, z podgardlem tworzącym charakterystyczne fałdy. Klatka piersiowa jest szeroka i głęboka, żebra dobrze wysklepione. Grzbiet jest prosty i mocny, z lekko opadającą linią grzbietu ku zadowi. Ogon jest gruby u nasady, zwężający się ku końcowi, noszony naturalnie.

Sierść jest krótka, gładka i przylegająca, złożona z grubych, twardych włosów okrywowych. Dopuszczalne umaszczenia to płowe (od jasnego do ciemnego), czarne oraz pręgowane – może występować czarna maska. Białe znaczenia są dozwolone wyłącznie na łapach, piersi i końcu ogona, nie przekraczając 1/4 powierzchni ciała. Ruchy Fili są charakterystyczne – przypominają kocie, płynne i elastyczne, z typowym kołyszącym chodem.

Fila Brasileiro to pies o wyjątkowo silnym charakterze i legendarynej lojalności wobec rodziny. Brazylijskie powiedzenie "fiel como um Fila" (wierny jak Fila) najlepiej oddaje naturę tego psa. W stosunku do domowników jest łagodny, oddany i niezwykle tolerancyjny wobec dzieci, które traktuje jak członków stada wymagających szczególnej ochrony.

Charakterystyczną cechą rasy jest tzw. "ojeriza" – wrodzony, intensywny dystans wobec obcych ludzi. To nie jest zwykła nieufność, lecz głęboko zakorzeniony instynkt obronny, który czyni z Fili wyjątkowego psa stróżującego. Nie jest to pies, który szybko zaakceptuje gości – zawsze pozostaje czujny i gotowy do obrony swojej rodziny.

Standard FCI opisuje temperament Fili jako połączenie odwagi, determinacji i niezwykłej dzielności. Pies ten jest inteligentny, ale również niezależny i dominujący, co wymaga doświadczonego właściciela potrafiącego zapewnić konsekwentne szkolenie i jasne zasady. Prawidłowo wychowany Fila jest spokojny, pewny siebie i zrównoważony, ale nigdy nie traci czujności. Wymaga wczesnej i intensywnej socjalizacji, aby nauczył się prawidłowo oceniać sytuacje.

Fila Brasileiro jest rasą o przeciętnie dobrej kondycji zdrowotnej, jednak ze względu na swoją wielkość i budowę predysponowaną jest do kilku schorzeń. Średnia długość życia wynosi od 9 do 11 lat, co jest typowe dla psów olbrzymich.

Najczęstszym problemem jest dysplazja stawów biodrowych (HD) oraz dysplazja stawów łokciowych (ED) – choroby dziedziczne powodujące nieprawidłowy rozwój stawów i prowadzące do zapalenia stawów. Objawy pojawiają się zwykle między 5. a 6. miesiącem życia i mogą nasilać się z wiekiem. Hodowcy powinni badać psy przeznaczone do rozrodu metodą RTG.

Poważnym zagrożeniem jest skręt żołądka (GDV) – stan zagrażający życiu, typowy dla psów o głębokiej klatce piersiowej. Objawia się niepokojem, nieproduktywnym wymiotowaniem i powiększeniem brzucha. Wymaga natychmiastowej interwencji weterynaryjnej. Profilaktyka obejmuje dzielenie posiłków na mniejsze porcje i unikanie aktywności fizycznej bezpośrednio po jedzeniu.

Fila Brasileiro jest również predysponowana do kardiomiopatii rozstrzeniowej (DCM) – choroby serca, w której mięsień sercowy staje się powiększony i osłabiony. Regularne badania kardiologiczne są wskazane. Mogą również występować problemy oczne, w tym entropion (podwinięcie powieki).

Pielęgnacja Fili Brasileiro jest stosunkowo nieskomplikowana dzięki krótkiej, gładkiej sierści. Regularne szczotkowanie raz lub dwa razy w tygodniu wystarczy, aby usunąć martwy włos i utrzymać sierść w dobrej kondycji. W okresie linienia wiosną i jesienią częstotliwość szczotkowania warto zwiększyć.

Szczególnej uwagi wymagają charakterystyczne fałdy skóry na głowie i szyi. Należy je regularnie kontrolować i czyścić, aby zapobiec gromadzeniu się wilgoci i rozwojowi infekcji bakteryjnych lub grzybiczych. Do czyszczenia fałdów można używać wilgotnej ściereczki, a następnie dokładnie osuszyć.

Duże, zwisające uszy Fili wymagają regularnej kontroli i czyszczenia, gdyż są podatne na infekcje. Warto sprawdzać je co tydzień pod kątem zaczerwienienia, nieprzyjemnego zapachu lub nadmiernej wydzieliny. Pazury należy przycinać regularnie – przynajmniej raz w miesiącu, jeśli nie ścierają się naturalnie.

Kąpiel jest potrzebna jedynie w razie potrzeby, gdy pies się ubrudzi. Zbyt częste kąpiele mogą wysuszać skórę i uszkadzać naturalną warstwę ochronną sierści. Ważna jest również regularna pielęgnacja zębów – choroby jamy ustnej mogą znacząco skrócić życie psa.

Fila Brasileiro to rasa zdecydowanie nie dla każdego. Wymaga doświadczonego właściciela, który rozumie specyfikę psów obronnych i potrafi zapewnić konsekwentne, ale pozytywne szkolenie. Jest to pies silnie terytorialny i dominujący, dlatego potrzebuje jasno określonych granic i pewnego siebie przewodnika.

Ze względu na wielkość i potrzebę ruchu Fila nie nadaje się do życia w mieszkaniu. Idealnym środowiskiem jest dom z dużym, bezpiecznie ogrodzonym ogrodem, gdzie pies może patrolować swoje terytorium. Ogrodzenie musi być solidne i wysokie – Fila to pies silny i zdeterminowany.

Codzienna aktywność fizyczna jest niezbędna, jednak nie tak intensywna jak u ras myśliwskich czy sportowych. Około 60 minut umiarkowanego ruchu dziennie – spacery, patrolowanie terenu, zabawa – wystarczy, aby utrzymać psa w dobrej kondycji. Należy unikać forsownych ćwiczeń u młodych psów do ukończenia 18-24 miesięcy ze względu na ryzyko uszkodzenia rozwijających się stawów.

Wczesna i intensywna socjalizacja jest absolutnie kluczowa. Fila musi poznać różne sytuacje, ludzi i zwierzęta w okresie szczenięcym, aby nauczył się prawidłowo reagować. Mimo to wrodzony dystans wobec obcych pozostanie cechą charakterystyczną rasy. Ze względu na silny instynkt obronny i awersję do obcych, Fila Brasileiro jest zakazana lub podlega restrykcjom w niektórych krajach – przed zakupem należy sprawdzić lokalne przepisy.