Entlebucher

Entlebucher, znany również jako entlebucher sennenhund, to najmniejszy przedstawiciel rodziny czterech szwajcarskich psów pasterskich. Nazwa rasy pochodzi od doliny Entlebuch, położonej w kantonach Lucerna i Berno w środkowej Szwajcarii, gdzie psy te były hodowane przez stulecia.

Historia rasy sięga czasów, gdy lokalni rolnicy potrzebowali wszechstronnych psów roboczych do zaganiania bydła i pilnowania gospodarstw w górzystym terenie. Entlebuchery doskonale sprawdzały się w tej roli dzięki swojej wytrzymałości, inteligencji i silnemu instynktowi pasterskiego.

Pierwsze oficjalne wzmianki o rasie pojawiły się w 1889 roku, kiedy to zostały one opisane wraz z innymi szwajcarskimi psami górskimi. Jednak dopiero w 1913 roku cztery przedstawiciele rasy zostały zaprezentowane na wystawie psów w Langenthal, co zapoczątkowało systematyczną hodowlę. W 1914 roku profesor Albert Heim, znany ekspert od szwajcarskich psów pasterskich, uznał entlebuchera za odrębną rasę.

Po pierwszej wojnie światowej populacja entlebucherów drastycznie spadła, a rasa stanęła na skraju wyginięcia. Dzięki wysiłkom oddanych hodowców udało się ocalić rasę, choć do dziś pozostaje ona stosunkowo rzadka. Fédération Cynologique Internationale (FCI) oficjalnie uznała rasę pod numerem standardu 47.

Entlebucher to pies średniej wielkości o zwartej, muskularnej budowie ciała. Samce osiągają wysokość 44-50 cm w kłębie, podczas gdy samice są nieco mniejsze i mierzą 42-48 cm. Masa ciała samców waha się między 23 a 29 kg, a samic między 18 a 25 kg.

Sylwetka entlebuchera jest lekko wydłużona – proporcja wysokości do długości wynosi 8:10. Samice mają bardziej kwadratową budowę, podczas gdy samce są nieco dłuższe. Głowa jest proporcjonalna do ciała, z wyraźnie zaznaczonym stopem. Uszy są średniej wielkości, trójkątne, osadzone wysoko i przylegające do policzków.

Charakterystyczną cechą jest trójkolorowe umaszczenie: podstawowy kolor czarny z płowymi (od jasnego do rdawego) i białymi znaczeniami rozmieszczonymi symetrycznie. Białe znaczenia obejmują wyraźną pręgę biegnącą od czubka głowy przez nos, białą brodę przechodzącą na szyję i klatkę piersiową oraz białe skarpetki na łapach. Płowe znaczenia występują nad oczami, na policzkach, pysku, gardle, bokach klatki piersiowej i na wszystkich czterech kończynach.

Sierść jest krótka, twarda i przylegająca, z gęstym podszerstkiem. Ogon może być naturalnie krótki (bobtail) lub pełnej długości.

Entlebucher to pies o żywym, energicznym temperamencie i niezwykłej inteligencji. Jest głęboko oddany swojej rodzinie i tworzy silną więź ze wszystkimi jej członkami. Mimo przyjacielskiego usposobienia wobec bliskich, wykazuje naturalną rezerwę wobec nieznajomych, co czyni go dobrym psem stróżującym.

Rasa charakteryzuje się dużą pewnością siebie i niezależnością, będącą dziedzictwem jej pasterskiej przeszłości. Entlebuchery są psami aktywnymi, które potrzebują zarówno fizycznego, jak i umysłowego wysiłku. Nudzą się, gdy brakuje im zajęcia, co może prowadzić do destrukcyjnych zachowań.

Wobec dzieci entlebuchery są zazwyczaj cierpliwe i opiekuńcze, choć ze względu na ich energiczność zaleca się nadzór przy młodszych dzieciach. Z innymi psami potrafią współżyć harmonijnie, szczególnie jeśli zostały odpowiednio zsocjalizowane od szczenięctwa. Ze względu na silny instynkt pasterski mogą próbować zaganiać mniejsze zwierzęta, w tym koty.

Entlebucher to pies wymagający konsekwentnego szkolenia. Jest inteligentny i chętnie się uczy, ale potrzebuje stanowczego, sprawiedliwego przewodnictwa. Reaguje znacznie lepiej na pozytywne metody treningowe niż na surową dyscyplinę.

Entlebucher jest rasą stosunkowo zdrową, jednak występują u niej pewne schorzenia genetyczne, na które należy zwrócić szczególną uwagę. Średnia długość życia wynosi 11-13 lat.

Najpoważniejszym problemem zdrowotnym specyficznym dla rasy jest zespół moczowy entlebuchera (Entlebucher Urinary Syndrome - EUS), związany z ektopią moczowodów. To wrodzona anomalia, w której moczowód łączy się z pęcherzem w nieprawidłowym miejscu. Objawy mogą wahać się od braku symptomów, przez sporadyczne wyciekanie moczu, aż po niewydolność nerek. Co istotne, badania wykazały, że psy obu płci są równie narażone na tę chorobę.

Postępujący zanik siatkówki (PRA) był niegdyś problemem w rasie, jednak dzięki dostępności testów DNA na odmianę prcd-PRA, odpowiedzialni hodowcy skutecznie eliminują tę chorobę. Od 2004 roku wśród certyfikowanych hodowców nie odnotowano przypadków PRA u entlebucherów.

Inne schorzenia występujące w rasie to dysplazja stawów biodrowych i łokciowych, zwichnięcie rzepki oraz zaćma. Regularne badania weterynaryjne i kupowanie szczeniąt wyłącznie od hodowców przeprowadzających zalecane testy zdrowotne znacząco zmniejsza ryzyko nabycia psa obciążonego genetycznie.

Pielęgnacja entlebuchera jest stosunkowo prosta dzięki jego krótkiej, przylegającej sierści. Regularne szczotkowanie raz lub dwa razy w tygodniu wystarcza, by usunąć martwy włos i utrzymać sierść w dobrym stanie. W okresach linienia, które występują zazwyczaj wiosną i jesienią, częstotliwość szczotkowania warto zwiększyć.

Kąpiel jest potrzebna tylko okazjonalnie, gdy pies się pobrudzi lub zaczyna nieprzyjemnie pachnieć. Zbyt częste mycie może usuwać naturalne olejki chroniące skórę i sierść.

Szczególną uwagę należy poświęcić higienie uszu. Ze względu na przylegające, zwisające uszy entlebuchery są nieco bardziej podatne na infekcje uszne. Regularne sprawdzanie i czyszczenie uszu zapobiega gromadzeniu się wilgoci i brudu.

Pazury powinny być przycinane regularnie, zazwyczaj co 2-4 tygodnie, w zależności od tego, jak szybko się ścierają. Higiena jamy ustnej jest równie ważna – szczotkowanie zębów kilka razy w tygodniu pomaga zapobiegać odkładaniu się kamienia nazębnego i chorobom dziąseł.

Entlebucher to aktywny pies roboczy, który wymaga minimum 60 minut intensywnego ruchu dziennie. Długie spacery, bieganie, wędrówki górskie czy pływanie to aktywności, które sprawiają mu przyjemność. Samo wypuszczanie psa do ogrodu nie zaspokoi jego potrzeb – entlebucher potrzebuje wspólnej aktywności z opiekunem.

Ze względu na wysoką inteligencję i potrzebę pracy umysłowej, entlebucher doskonale sprawdza się w psich sportach. Agility, obedience, flyball czy pasterstwo to dyscypliny, w których rasa odnosi sukcesy. Treningi węchowe i gry umysłowe pomagają utrzymać psa w równowadze psychicznej.

Rasa nie jest polecana do mieszkania w bloku ze względu na wysoką energię i tendencję do szczekania. Idealnym środowiskiem jest dom z ogrodzonym ogrodem, gdzie pies może swobodnie się poruszać. Entlebucher nie jest jednak psem do życia na zewnątrz – potrzebuje bliskiego kontaktu z rodziną.

Nie jest to rasa polecana dla początkujących właścicieli. Entlebucher wymaga doświadczonego opiekuna, który rozumie specyfikę psów pasterskich i potrafi zapewnić konsekwentne szkolenie oraz odpowiednią dawkę aktywności. Brak socjalizacji i treningu może prowadzić do problemów behawioralnych, takich jak nadmierna terytorialność czy próby kontrolowania ruchu domowników.