Czeski Wyżeł Szorstkowłosy

Czeski fousek, znany również jako wyżeł czeski szorstkowłosy, to jedna z najstarszych ras psów myśliwskich wywodzących się z terenów obecnej Republiki Czeskiej. Pierwsze historyczne wzmianki o czeskim psie myśliwskim "canis bohemicus" pochodzą już z 1348 roku, z czasów panowania króla Karola IV Luksemburskiego. Zachowały się relacje o podarunku króla dla margrabiego brandenburskiego Ludwika, którym było kilka psów myśliwskich tego typu.

Najstarsze wizerunki przedstawiające ówczesnego czeskiego psa myśliwskiego datowane są na rok 1520. Przez wieki rasa przechodziła różne etapy rozwoju i zmiany nazewnictwa - do 1882 roku określana była jako "czeski pies", następnie w latach 1882-1896 jako "czeski wyżeł", by ostatecznie w 1896 roku przyjąć oficjalną nazwę "český fousek". W tym samym roku założono Klub Wspierania Wyżła Czeskiego.

Pierwsza wojna światowa okazała się niemal katastrofalna dla rasy - fousek stanął na krawędzi wyginięcia. Program regeneracji rozpoczęto po wojnie, wykorzystując zachowane osobniki o udokumentowanym rodowodzie. Kluczową rolę w ocaleniu rasy odegrał hodowca Hostička, który jako jedyny nie korzystał z psów importowanych. W 1924 roku w Pradze powstał Klub Hodowców Czeskiego Fouska, a prowadzenie prac regeneracyjnych powierzono znanemu kynologowi Frantiszkowi Housce.

W celu poprawy cech użytkowych i wyglądu zewnętrznego fouski krzyżowano z niemieckimi Stichelhaarami, Pudel Pointerami oraz Drathaarami. Druga wojna światowa nie wyrządziła rasie znaczących szkód. W 1949 roku na wystawie w Pradze po raz pierwszy zaprezentowano fouska w znaczącej liczbie. Oficjalne uznanie przez FCI nastąpiło 21 maja 1963 roku. Do Polski pierwsze egzemplarze sprowadził Erwin Dembiniok w 1964 roku, zapoczątkowując rozwój polskiego pogłowia, które może dziś poszczycić się wieloma tytułami interchampiona.

Czeski fousek to pies średniej wielkości o szlachetnym, atletycznym wyglądzie, który doskonale odzwierciedla jego myśliwskie przeznaczenie. Samce osiągają wysokość 60-66 cm w kłębie przy wadze 28-34 kg, natomiast samice są nieco mniejsze - 58-62 cm wysokości i 22-28 kg wagi. Sylwetka jest proporcjonalna, mocna i wytrzymała.

Najbardziej charakterystycznym elementem wyglądu fouska jest jego szorstka, druciana sierść oraz wyraziste zarost twarzy - gęsta broda i krzaczaste brwi, które nadają psu dostojny, nieco surowy wyraz. Włos pokrywowy jest twardy i przylegający, z gęstym podszerstkiem zapewniającym ochronę przed trudnymi warunkami atmosferycznymi.

Standard FCI dopuszcza trzy warianty umaszczenia: ciemny dereszowaty (z brązowymi łatami lub bez nich), brązowy z nakrapianymi znaczeniami na przedniej części klatki piersiowej i dolnych partiach kończyn oraz brązowy jednolity bez znaczeń. Dominacja białego koloru jest uznawana za poważną wadę.

Głowa fouska jest sucha, wydłużona, z wyraźnym stopem i dość długim pyskiem. Oczy są ciemne, migdałowate, o inteligentnym, łagodnym spojrzeniu. Uszy osadzone wysoko, średniej długości, przylegające do policzków. Klatka piersiowa jest głęboka i pojemna, co zapewnia doskonałą wydolność podczas długich dni pracy w terenie.

Czeski fousek to pies o wyjątkowym charakterze, łączący w sobie cechy doskonałego pracownika myśliwskiego z oddanym towarzyszem rodziny. Jego temperament kształtowany był przez wieki selekcji pod kątem wszechstronnej pracy łowieckiej - w polu, na wodzie i w lesie. Jest to pies niezwykle oddany swojemu opiekunowi, tworzący z nim silną więź emocjonalną.

Fousek wyróżnia się wysoką inteligencją i chęcią współpracy, co czyni go stosunkowo łatwym w szkoleniu. Jest posłuszny, pilny i zawsze chętny do nauki nowych zadań. Pomimo wrodzonej ostrości wobec drobnej zwierzyny, w stosunku do ludzi i innych zwierząt domowych wykazuje spokój i cierpliwość.

Ten czeski wyżeł doskonale sprawdza się w rodzinach z dziećmi - jest cierpliwy, delikatny i opiekuńczy wobec najmłodszych członków rodziny. Równie dobrze układa się z innymi psami, a przy odpowiedniej socjalizacji może pokojowo współegzystować nawet z kotami. Wobec obcych zachowuje się spokojnie i bez nadmiernej nieufności.

Należy jednak pamiętać, że czeski fousek to przede wszystkim pies myśliwski z krwi i kości. Potrzebuje regularnej aktywności fizycznej i umysłowej - samo bieganie po ogrodzie nie zaspokoi jego potrzeb. Najszczęśliwszy jest, gdy może towarzyszyć właścicielowi podczas polowań, treningów terenowych lub intensywnych spacerów w naturze. Bez odpowiedniego zajęcia może stać się sfrustrowany i destrukcyjny.

Czeski fousek to rasa ogólnie zdrowa i wytrzymała, o średniej długości życia wynoszącej 12-15 lat. Dzięki wieloletniej selekcji prowadzonej przez świadomych hodowców, populacja fouska jest stosunkowo wolna od poważnych schorzeń genetycznych. Niemniej jednak, jak w przypadku każdej rasy, istnieją pewne problemy zdrowotne, na które należy zwracać uwagę.

Najczęstszym schorzeniem występującym u czeskich fousków jest dysplazja stawów biodrowych (HD). To dziedziczna choroba ortopedyczna może prowadzić do bólu, kulawizny i artretyzmu. Odpowiedzialni hodowcy wykonują badania RTG bioder przed dopuszczeniem psów do rozrodu. Przy wyborze szczeniaka warto upewnić się, że rodzice posiadają certyfikaty potwierdzające zdrowe stawy.

U niektórych osobników może występować skłonność do łysienia (alopecia) oraz podatność na infekcje uszu, szczególnie u psów często pracujących w wodzie. Regularna kontrola i czyszczenie uszu pomaga zapobiegać stanom zapalnym. Zaleca się także okresowe badania wzroku.

W ramach profilaktyki zdrowotnej ważne są regularne wizyty weterynaryjne, szczepienia zgodnie z harmonogramem oraz profilaktyka przeciwpasożytnicza. Zbilansowana dieta dostosowana do poziomu aktywności psa pomaga utrzymać odpowiednią wagę ciała i kondycję. Psy pracujące myśliwsko wymagają szczególnej uwagi po dniach spędzonych w terenie - kontroli pod kątem kleszczy, urazów łap i ran skóry.

Pielęgnacja czeskiego fouska nie jest szczególnie wymagająca, jednak wymaga regularności i znajomości specyfiki jego szorstkowłosej okrywy. Twarda, druciana sierść z gęstym podszerstkiem została wykształcona do ochrony przed trudnymi warunkami terenowymi i atmosferycznymi, co sprawia, że jest naturalnie odporna na brud i wilgoć.

Podstawą pielęgnacji jest regularne szczotkowanie - zaleca się przeprowadzać je 1-2 razy w tygodniu, używając szczotki z twardym włosiem lub metalowego grzebienia. Takie szczotkowanie usuwa martwy włos, zapobiega powstawaniu kołtunów i utrzymuje sierść w dobrej kondycji. W okresach linienia (wiosna i jesień) częstotliwość szczotkowania warto zwiększyć.

Charakterystyczna broda i brwi fouska wymagają dodatkowej uwagi - po posiłkach warto przetrzeć zarost wokół pyska, aby usunąć resztki jedzenia. Kąpiele należy przeprowadzać tylko w razie potrzeby, gdy pies jest rzeczywiście brudny - zbyt częste mycie może uszkodzić naturalną strukturę sierści i pozbawić ją olejków ochronnych.

Szczególnej troski wymagają uszy fouska - zwisające małżowiny sprzyjają gromadzeniu się wilgoci i brudu, co może prowadzić do infekcji. Regularna kontrola i czyszczenie uszu specjalnymi preparatami weterynaryjnymi powinny być częścią cotygodniowej rutyny. Pazury należy przycinać w miarę potrzeby, jeśli nie ścierają się naturalnie podczas aktywności. Higiena jamy ustnej obejmuje regularne szczotkowanie zębów lub stosowanie gryzaków dentystycznych.

Czeski fousek to pies stworzony do aktywnego życia u boku myśliwego i nie jest odpowiedni dla każdego. Potencjalni właściciele powinni dokładnie rozważyć, czy są w stanie sprostać wymaganiom tej energicznej, pracującej rasy.

Podstawowym wymogiem jest zapewnienie fouski minimum 60 minut intensywnej aktywności fizycznej dziennie - nie chodzi tu o spokojne spacery, ale o dynamiczne zajęcia angażujące zarówno ciało, jak i umysł psa. Idealne formy aktywności to: treningi myśliwskie, praca na próbach terenowych, pływanie, aportowanie, długie wędrówki w naturze lub sporty psie jak canicross czy bikejoring.

Mieszkanie w bloku absolutnie nie jest odpowiednie dla tej rasy. Fousek potrzebuje domu z dużym, bezpiecznie ogrodzonym ogrodem, gdzie może swobodnie biegać. Optymalnym środowiskiem jest wiejska okolica z dostępem do terenów łowieckich, lasów i zbiorników wodnych. Pies ten nie zniesie nudy i ograniczonej przestrzeni - sfrustrowany może stać się destrukcyjny lub nadmiernie szczekliwy.

Rasa ta nie jest polecana dla osób bez doświadczenia kynologicznego. Choć fousek jest posłuszny i chętny do nauki, wymaga konsekwentnego, ale łagodnego szkolenia oraz zrozumienia specyfiki psów myśliwskich. Silny instynkt łowiecki oznacza, że pies będzie reagował na zwierzynę - konieczne jest wypracowanie niezawodnego przywołania.

Idealny właściciel czeskiego fouska to aktywny myśliwy lub osoba intensywnie uprawiająca sporty outdoorowe, która może poświęcić psu dużo czasu i zapewnić mu pracę zgodną z jego naturą. W zamian fousek odwdzięczy się bezgranicznym oddaniem, lojalnością i towarzystwem w każdej przygodzie.