Australijski pies pasterski

Australian Cattle Dog, znany również jako Blue Heeler lub Red Heeler, powstał w XIX wieku w Australii, gdzie hodowcy poszukiwali psa zdolnego do pracy z nieudomowionym bydłem na rozległych, suchych terenach kontynentu. Rasa została stworzona przez krzyżowanie psów pasterskich typu collie przywiezionych z Wielkiej Brytanii z australijskim dingo, co nadało jej wyjątkową wytrzymałość i odporność na surowe warunki klimatyczne. W kolejnych etapach hodowli dodano krwi dalmatyńczyków, co wpłynęło na umaszczenie i lojalność wobec koni, oraz kelpie, co wzmocniło instynkt pasterski. Efektem była wyjątkowa rasa, która mogła pracować w upale, pokonywać długie dystanse i efektywnie kontrolować stada bydła. Australian Cattle Dog szybko stał się niezbędnym towarzyszem australijskich farmerów i ranczeros. W 1980 roku rasa została oficjalnie uznana przez FCI jako grupa 1, sekcja 2 - psy pasterskie do bydła. Dzisiaj Australian Cattle Dog jest ceniony nie tylko jako pies roboczy, ale także jako partner w sportach kynologicznych, psie taniec i agility, gdzie jego inteligencja i atletyzm znajdują idealne zastosowanie.

Australian Cattle Dog to pies średniej wielkości, kompaktowy, mocno zbudowany i doskonale proporcjonalny, emanujący siłą i zwinnością. Samce osiągają wysokość w kłębie od 46 do 51 cm, a samice od 43 do 48 cm, przy wadze odpowiednio 15-16 kg i 14-16 kg. Głowa jest mocna, proporcjonalna do całej sylwetki, z szeroko osadzonymi uszami stojącymi średniej wielkości, lekko zaokrąglonymi na końcach. Oczy są owalne, średniej wielkości, o ciemnobrązowym kolorze, wyrażające inteligencję i czujność. Szczęki są mocne z doskonałym i kompletnym zgryzieniem nożycowym. Szyja jest mocna i muskularna, ciało kompaktowe z głęboką klatką piersiową i dobrze wysklepionymi żebrami. Kończyny są proste, mocne i równoległe, z okrągłymi łapami o mocnych pazurach. Ogon osadzony jest średnio nisko, w spoczynku zwisa lekko zakrzywiony, a podczas ruchu unosi się, ale nigdy nie zakłada się na grzbiet. Charakterystyczne umaszczenie występuje w dwóch głównych odmianach: niebieskie (blue, blue mottled, blue speckled) lub czerwone nakrapiane (red speckle), powstałe dzięki specyficznej dystrybucji białych włosów pomiędzy czarnymi lub czerwonymi, co daje unikatowy wygląd nakrapiany lub marmurkowy.

Australian Cattle Dog to rasa o wyjątkowym temperamencie - niezwykle inteligentna, lojalna, odważna i pracowita, z głęboko zakorzenionym instynktem pasterskim. To pies o niemal nieograniczonej energii i wytrzymałości, który potrzebuje ciągłego zajęcia umysłowego i fizycznego. Jest to rasa nieufna wobec obcych, co czyni ją doskonałym stróżem, ale jednocześnie niezmiernie oddana i przywiązana do swojej rodziny. Australian Cattle Dog ma silną potrzebę pracy i współpracy z człowiekiem, dlatego świetnie sprawdza się w sportach kynologicznych, pracy na fermach i wszelkich zadaniach wymagających inteligencji i wytrzymałości. Rasa ta charakteryzuje się niezależnością myślenia - psy te były hodowane do samodzielnego podejmowania decyzji podczas pracy z bydłem, co czyni je czasami upornymi i wymagającymi konsekwentnego, ale pozytywnego szkolenia. Są doskonałymi towarzyszami dla aktywnych właścicieli, którzy potrafią zapewnić im odpowiednią ilość stymulacji. Dobrze wychowany Australian Cattle Dog jest łagodny z dziećmi z rodziny, choć może przejawiać instynkt "szczypania w pięty", naturalny dla psów pasterskich. Z innymi psami układają się dobrze, jeśli zostały odpowiednio socjalizowane, ale mogą być dominujące i terytorialne.

Australian Cattle Dog jest rasą ogólnie zdrową i wytrzymałą, wyhodowaną do pracy w trudnych warunkach australijskiego outbacku. Jednak jak każda rasa, ma predyspozycje do pewnych schorzeń dziedzicznych. Do najważniejszych problemów zdrowotnych należy dysplazja stawu biodrowego (HD) i dysplazja łokcia (ED), dlatego odpowiedzialni hodowcy powinni przeprowadzać badania radiologiczne przed dopuszczeniem do rozrodu. Poważnym problemem charakterystycznym dla rasy jest wrodzona głuchota, szczególnie u szczeniąt z przewagą białej maści - badanie BAER (Brainstem Auditory Evoked Response) pozwala wykryć głuchotę jednostronną lub obustronną już w wieku szczenięcym. Rasa jest również podatna na postępujący zanik siatkówki (prcd-PRA) oraz pierwotne zwichnięcie soczewki (PLL), dlatego regularne badania okulistyczne przez dyplomowanego okulistę weterynaryjnego są niezbędne. Zgodnie z wymogami OFA CHIC, hodowcy powinni wykonywać badania: HD, ED, badanie oczu przez ACVO, test BAER, oraz testy DNA na prcd-PRA i PLL. Niektóre linie Australian Cattle Dog mogą być predysponowane do portosystemowego przetoki naczyniowej oraz chorób ortopedycznych takich jak osteochondritis dissecans (OCD) stawów skokowych. Przy odpowiedniej opiece weterynaryjnej, zrównoważonej diecie i regularnym ruchu, Australian Cattle Dog może dożyć 12-15 lat, a niekiedy nawet dłużej.

Australian Cattle Dog posiada podwójną, krótką sierść, która jest względnie łatwa w pielęgnacji, choć wymaga regularnej uwagi, szczególnie w okresach intensywnej wymiany futra. Zewnętrzna warstwa sierści jest prosta, twarda i odporna na warunki atmosferyczne, podczas gdy gęsty podszerstek zapewnia izolację termiczną. W normalnych warunkach wystarczy szczotkowanie raz lub dwa razy w tygodniu twardą szczotką lub grzebieniem metalowym, aby usunąć martwe włosy i utrzymać sierść w dobrym stanie. Jednak Australian Cattle Dog linieje obficie dwa razy w roku - wiosną i jesienią - i w tym okresie wymaga codziennego szczotkowania, aby zapobiec tworzeniu się kłębków i zminimalizować ilość sierści w domu. Kąpiele powinny być rzadkie - tylko gdy pies jest naprawdę brudny - gdyż zbyt częste mycie może usunąć naturalne oleje chroniące skórę i sierść. Regularne przycinanie pazurów jest niezbędne, jeśli nie ścierają się naturalnie podczas aktywności na twardych powierzchniach. Kontrola i czyszczenie uszu raz w tygodniu pomoże zapobiec infekcjom, szczególnie u psów pracujących w terenie. Regularną kontrolę wymaga także uzębienie - warto stosować szczoteczkę i pastę dla psów kilka razy w tygodniu, aby zapobiec kamieniowi nazębnemu. Australian Cattle Dog jest rasą "samoczyszczącą się" - jego sierść odpycha brud i nie ma charakterystycznego psiego zapachu, co czyni go przyjemnym psem domowym pomimo wysokiej aktywności.

Australian Cattle Dog to rasa dla doświadczonych, aktywnych właścicieli, którzy są w stanie zapewnić mu odpowiednią ilość ruchu, stymulacji umysłowej i konsekwentnego, pozytywnego szkolenia. To nie jest pies dla każdego - wymaga minimum 2 godzin intensywnej aktywności fizycznej dziennie, w tym długich spacerów, biegania, zabaw z piłką, frisbee lub pracy. Idealnym środowiskiem jest gospodarstwo rolne lub dom z dużym, ogrodzonym podwórkiem, gdzie pies może swobodnie się poruszać i mieć zajęcie. Australian Cattle Dog nie nadaje się do życia w mieszkaniu, chyba że właściciel jest w stanie zapewnić mu wyjątkowo dużo czasu na aktywność na zewnątrz. Rasa ta wymaga wczesnej i konsekwentnej socjalizacji z ludźmi, innymi zwierzętami i różnorodnymi sytuacjami, aby wyrósł na zrównoważonego psa. Szkolenie powinno być oparte na pozytywnym wzmocnieniu, konsekwentne i wymagające - Australian Cattle Dog świetnie reaguje na wyzwania intelektualne i potrzebuje zadań do wykonania. Bez odpowiedniej stymulacji może rozwijać problemy behawioralne takie jak nadmierne szczekanie, niszczenie, kopanie czy obsesyjne zachowania. Sporty kynologiczne takie jak agility, flyball, herding trials, obedience czy rally są doskonałym sposobem na wykorzystanie jego energii i inteligencji. Australian Cattle Dog nie jest zalecany dla początkujących właścicieli psów, rodzin z małymi dziećmi (ze względu na instynkt szczypania) ani osób prowadzących siedzący tryb życia. Jest to pies dla ludzi, którzy potrafią być liderami, konsekwentnymi, ale sprawiedliwymi, i którzy cenią aktywny, pełen wyzwań styl życia razem ze swoim czworonożnym partnerem.