Appenzeller

Appenzeller Sennenhund, znany również jako pies górski z Appenzell, należy do czterech szwajcarskich ras psów pasterskich wywodzących się z regionu alpejskiego. Jego korzenie sięgają co najmniej XIX wieku, choć pierwsze wzmianki o psach tego typu pojawiły się już w 1853 roku w dziele "Życie zwierząt w Alpach".

Rasa ta rozwinęła się w kantonie Appenzell we wschodniej Szwajcarii, gdzie miejscowi rolnicy wykorzystywali te psy przede wszystkim do zaganiania bydła i pilnowania gospodarstw. Appenzeller doskonale sprawdzał się w trudnym górskim terenie, wykazując niezwykłą zwinność i wytrzymałość fizyczną niezbędną do pracy na stromych alpejskich pastwiskach.

Pierwsze standardy rasowe zostały opracowane w 1914 roku przez profesora Alberta Heima, szwajcarskiego geologa i miłośnika psów, który przyczynił się także do zachowania pozostałych ras sennenhundów. W 1906 roku, z jego inicjatywy, powstał klub hodowców Appenzeller Sennenhund, którego celem stało się utrwalenie cech rasowych i prowadzenie kontrolowanej hodowli.

Międzynarodowa Federacja Kynologiczna oficjalnie uznała rasę w 1954 roku, nadając jej numer standardu 46. Do dziś Appenzeller pozostaje stosunkowo rzadką rasą poza granicami Szwajcarii, cenioną przez znawców za autentyczność i zachowanie pierwotnych cech użytkowych.

Appenzeller Sennenhund to pies średniej wielkości o proporcjonalnej, niemal kwadratowej sylwetce i wyraźnie umięśnionej budowie. Głowa jest proporcjonalna do tułowia, z płaską czaszką i wyraźnym, lecz niezbyt głębokim stopem. Kufa jest mocna, zwężająca się ku nosowi, który zawsze pozostaje czarny niezależnie od barwy szaty.

Oczy są stosunkowo małe, migdałowate, o ciemnobrązowej barwie, wyrażające bystrość i czujność charakterystyczną dla tej rasy. Uszy osadzone wysoko, trójkątne i zwisające, przylegają do policzków w spoczynku, a przy pobudzeniu unoszą się u nasady.

Najbardziej charakterystyczną cechą jest ogon zakręcony ciasno na grzbiet, tworzący wyraźny pierścień - jedna z wyróżniających cech odróżniających Appenzellera od pozostałych szwajcarskich ras pasterskich.

Szata składa się z gęstego, przylegającego włosa okrywowego oraz obfitego podszycia. Umaszczenie jest trójkolorowe: czarne lub brązowe (hawana) z symetrycznymi płowymi znaczeniami nad oczami, na policzkach i kończynach, oraz białymi oznaczeniami na pysku, piersi i łapach. Biały czubek ogona stanowi wymóg standardu rasowego.

Appenzeller Sennenhund to pies o żywym temperamencie, nieprzeciętnej inteligencji i głębokiej lojalności wobec swojej rodziny. Charakteryzuje go nieustające zapotrzebowanie na aktywność zarówno fizyczną, jak i umysłową - to pies, który potrzebuje zadań do wykonania i źle znosi bezczynność.

W stosunku do właścicieli i członków rodziny wykazuje silne przywiązanie, chętnie uczestnicząc we wszystkich domowych aktywnościach. Z dziećmi potrafi być cierpliwy i opiekuńczy, choć jego żywiołowy charakter wymaga odpowiedniego nadzoru przy kontaktach z najmłodszymi.

Wobec obcych zachowuje naturalną rezerwę i czujność - cechy odziedziczone po przodkach stróżujących na szwajcarskich farmach. Nie jest agresywny, ale wyraźnie sygnalizuje pojawienie się nieznajomych głośnym szczekaniem, co czyni go doskonałym psem alarmowym.

Instynkt pasterski pozostaje silny, co może przejawiać się próbami zaganiania innych zwierząt domowych, a czasem nawet dzieci. Właściwa socjalizacja od szczenięcego wieku jest niezbędna, by ukierunkować te naturalne skłonności. Appenzeller potrzebuje konsekwentnego, ale sprawiedliwego prowadzenia - dobrze reaguje na pozytywne wzmocnienia, lecz źle znosi surowe metody szkoleniowe.

Appenzeller Sennenhund należy do ras o stosunkowo dobrym zdrowiu i długowieczności, żyjąc przeciętnie od 12 do 15 lat. Mimo to, jak większość psów średniej i dużej wielkości, narażony jest na pewne schorzenia genetyczne wymagające uwagi hodowców i właścicieli.

Dysplazja stawów biodrowych stanowi jedno z głównych zagrożeń zdrowotnych. To wada rozwojowa prowadząca do nieprawidłowego dopasowania panewki i głowy kości udowej, co z czasem może powodować ból, ograniczenie ruchomości i zmiany zwyrodnieniowe. Odpowiedzialni hodowcy wykonują prześwietlenia RTG psów hodowlanych i hodują wyłącznie z osobników wolnych od tej wady.

Dysplazja łokci również występuje w rasie, choć z mniejszą częstotliwością. Podobnie jak w przypadku bioder, profilaktyka opiera się na badaniach genetycznych i selekcji hodowlanej.

Wśród chorób oczu spotykanych u Appenzellera wymienia się postępujący zanik siatkówki (PRA) oraz zaćmę. Regularne badania okulistyczne pozwalają na wczesne wykrycie tych schorzeń i odpowiednie zarządzanie stanem zdrowia psa.

Ze względu na głęboką klatkę piersiową rasa może być predysponowana do skrętu żołądka - stanu zagrażającego życiu wymagającego natychmiastowej interwencji weterynaryjnej. Karmienie mniejszymi porcjami kilka razy dziennie oraz unikanie intensywnego wysiłku po posiłkach zmniejsza to ryzyko.

Pielęgnacja Appenzellera Sennenhunda nie należy do wymagających, choć regularność zabiegów ma kluczowe znaczenie dla utrzymania zdrowej i lśniącej szaty. Krótki, gęsty włos okrywowy oraz obfite podszerstek wymagają systematycznego szczotkowania.

W okresach między linieniem wystarczy szczotkowanie raz lub dwa razy w tygodniu, używając szczotki z naturalnymi włosiami lub rękawicy pielęgnacyjnej. Zabiegi te usuwają martwy włos i rozprowadzają naturalne olejki, nadając sierści zdrowy połysk.

Dwa razy do roku, wiosną i jesienią, Appenzeller intensywnie traci podszerstek. W tych okresach konieczne jest codzienne szczotkowanie, najlepiej szczotką typu furminator lub grzebieniem o gęstych zębach, by skutecznie usunąć liniejący włos i zapobiec powstawaniu kołtunów.

Kąpiele przeprowadza się jedynie w razie rzeczywistej potrzeby - naturalna struktura sierści Appenzellera odpycha brud i wodę. Zbyt częste mycie może zaburzyć naturalną barierę ochronną skóry.

Uzupełnieniem pielęgnacji jest regularna kontrola i czyszczenie uszu, przycinanie pazurów co 3-4 tygodnie oraz higiena jamy ustnej poprzez szczotkowanie zębów lub stosowanie gryzaków dentystycznych.

Appenzeller Sennenhund to pies wymagający, którego potrzeby znacznie wykraczają poza możliwości przeciętnego mieszkania w bloku. Idealnym środowiskiem dla tej rasy jest dom z dużym, bezpiecznie ogrodzonym ogrodem, najlepiej na terenach podmiejskich lub wiejskich.

Codzienna aktywność fizyczna stanowi absolutną konieczność - minimum 90 minut intensywnego ruchu dziennie, rozłożonego na kilka wyjść. Same spacery na smyczy nie wystarczą; Appenzeller potrzebuje możliwości swobodnego biegu, zabawy aportowej i angażujących ćwiczeń.

Równie istotna jest stymulacja umysłowa. Pies tej rasy doskonale sprawdza się w sportach kynologicznych: agility, obedience, rally-o czy nawet w pracy tropiącej. Regularne sesje treningowe nie tylko zaspokajają jego potrzebę działania, ale wzmacniają więź z opiekunem.

Ze względu na silny instynkt stróżujący i pasterski Appenzeller wymaga właściwej socjalizacji od szczenięctwa oraz konsekwentnego szkolenia przez doświadczonego właściciela. To nie jest rasa dla początkujących - potrzebuje pewnego, ale sprawiedliwego prowadzenia.

Samotność źle wpływa na tę rasę. Appenzeller silnie wiąże się z rodziną i nie powinien być pozostawiany sam na długie godziny. Pies pozbawiony towarzystwa i zajęcia może rozwijać zachowania destrukcyjne lub nadmierne szczekanie.