Sussex spaniel

Sussex spaniel to jedna z najstarszych brytyjskich ras spanieli, wywodząca się z hrabstwa Sussex w południowej Anglii. Jego historia sięga końca XVIII wieku, a oficjalne wzmianki o rasie pojawiają się już w 1795 roku na terenach posiadłości Goodwood i Rolvenden.

Za twórcę rasy uważa się Augusta Elliotta Fullera (1777-1857) z posiadłości Rosehill w Sussex, który przez ponad 50 lat prowadził hodowlę tych psów. Fuller celowo selekcjonował osobniki przystosowane do trudnych warunków terenowych swojej posiadłości, gdzie gęste zarośla i ciężkie gliniaste gleby wymagały psa o specyficznej budowie i sposobie pracy.

Sussex spaniel został wyhodowany jako pies aportujący, specjalizujący się w wypłaszaniu ptactwa z gęstych zarośli. Jego charakterystyczną cechą jest podawanie głosu podczas pracy - jest jedynym spanielem, który wyje po wyczuciu tropu zwierzyny. Ta unikalna właściwość rozwinęła się z praktycznej konieczności, ponieważ myśliwi często nie mogli widzieć nisko poruszającego się psa w wysokich zaroślach.

Rasa była jedną z pierwszych zarejestrowanych przez brytyjski Kennel Club w 1872 roku oraz jedną z dziesięciu pierwszych ras wpisanych do księgi stadnej American Kennel Club w 1884 roku. Pomimo wczesnego uznania, sussex spaniel nigdy nie osiągnął szerokiej popularności.

Podczas II wojny światowej rasa stanęła na krawędzi wymarcia. Uratowała ją angielska hodowczyni Joy Freer, która mimo trudności wojennych kontynuowała hodowlę. Wszystkie współczesne sussex spaniele pochodzą od psów ocalonych przez nią. W 1947 roku w brytyjskim Kennel Clubie zarejestrowano zaledwie dziesięć osobników tej rasy. Do dziś sussex spaniel pozostaje jedną z najrzadszych ras psów na świecie i w 2004 roku został uznany przez Kennel Club za zagrożoną rasę rodzimą.

Sussex spaniel to pies o masywnej, zbitej budowie ciała i charakterystycznym niskim wzroście. Wysokość w kłębie wynosi 38-41 cm, a waga około 18-23 kg, co sprawia, że jest to najcięższy i najniższy ze wszystkich spanieli. Jego ciało jest wyraźnie prostokątne, z krótszymi nogami w stosunku do długości tułowia.

Głowa jest proporcjonalna, z wyraźnym stopem i dość ciężką kufą. Charakterystyczny wyraz pyska sprawia wrażenie marszczenia się lub smutku, co stoi w zabawnym kontraście z wesołym usposobieniem psa. Oczy są orzechowe, o łagodnym spojrzeniu. Uszy osadzone nisko, dość duże, opadające i obficie owłosione.

Szata jest gęsta, przylegająca, z bogatym podszerstkiem zapewniającym ochronę przed warunkami atmosferycznymi. Włos jest średniej długości, lekko pofalowany, a na uszach, klatce piersiowej, brzuchu, nogach i ogonie tworzy obfite frędzle. Jedynym dopuszczalnym umaszczeniem jest charakterystyczna złota wątroba (golden liver) - jasnobrązowy kolor przechodzący w złoto na końcówkach włosów. Ciemna wątroba lub kolor śliwkowy (puce) są poważnymi wadami dyskwalifikującymi.

Ogon tradycyjnie był kupowany, choć obecnie w wielu krajach ta praktyka jest zakazana. Naturalny ogon jest średniej długości, noszony na wysokości linii grzbietu lub nieco niżej.

Sussex spaniel to pies o wyjątkowo łagodnym i zrównoważonym charakterze. Często opisywany jako spokojny, przyjazny, towarzyski i nieco flegmatyczny, stanowi doskonałego towarzysza dla rodzin ceniących spokój. Jego marszczące się czoło sprawia wrażenie powagi, które kontrastuje z wesołym i czasem błazeńskim usposobieniem.

Jest niezwykle przywiązany do swojej rodziny i tworzy silne więzi z opiekunami. Może być dość zaborczy w stosunku do swoich zabawek i bliskich osób, dlatego wczesna socjalizacja jest ważna. Sussex spaniel źle znosi samotność i najlepiej czuje się w domach, gdzie ktoś jest obecny przez większość dnia. Pozostawiony sam na długo może rozwinąć problemy z nadmiernym szczekaniem lub lękiem separacyjnym.

W stosunku do obcych początkowo bywa powściągliwy, jednak ta rezerwa szybko mija i pies okazuje się przyjazny wobec wszystkich. Dobrze dogaduje się z dziećmi oraz innymi zwierzętami domowymi, pod warunkiem prawidłowej socjalizacji. Jest też tolerancyjny wobec kotów.

Sussex spaniel uczy się wolniej niż inne spaniele - nie z powodu braku inteligencji, lecz dlatego że lubi robić rzeczy we własnym tempie. Jest wrażliwy na surowe metody szkoleniowe i pamięta złe traktowanie. Najlepiej reaguje na spokojne, konsekwentne i oparte na pozytywnym wzmocnieniu metody treningu. Charakterystyczną cechą rasy jest podawanie głosu podczas pracy i komunikowanie się przez szczekanie, co może być problematyczne w warunkach miejskich.

Sussex spaniel jest ogólnie zdrową rasą o średniej długości życia 12-15 lat. Jednak jak wiele psów rasowych, jest podatny na pewne schorzenia genetyczne, częściowo wynikające z małej puli genetycznej po niemal całkowitym wymarciu rasy podczas II wojny światowej.

Dysplazja stawu biodrowego jest jednym z najczęstszych problemów zdrowotnych w rasie. Średni wynik BMS (Breed Mean Score) dla sussex spanieli wynosi 37, co wskazuje na podwyższone ryzyko tego schorzenia. Dysplazja może prowadzić do bólu, kulawizny i wtórnej choroby zwyrodnieniowej stawów. Regularne badania rentgenowskie pozwalają na wczesne wykrycie problemu.

Dyskopatia (choroba krążków międzykręgowych) jest częsta ze względu na wydłużoną budowę ciała rasy. Może powodować ból pleców, osłabienie kończyn, a w ciężkich przypadkach paraliż.

Problemy kardiologiczne, w tym zwężenie zastawki płucnej i przetrwały przewód tętniczy (PDA), występują w rasie. Zaleca się regularne badania kardiologiczne, szczególnie u szczeniąt.

Schorzenia oczu obejmują zaćmę, dysplazję siatkówki, entropion, ektropion oraz nieprawidłowości rzęs. Regularne badania okulistyczne pomagają w wykryciu problemów na wczesnym etapie.

Około 20% sussex spanieli jest nosicielami niedoboru dehydrogenazy pirogronianowej (PDH) - zespołu nietolerancji wysiłku, który może powodować zapaść po krótkich okresach aktywności. Schorzenie to można kontrolować odpowiednią dietą. Dostępny jest test genetyczny.

Rasa ma skłonność do otyłości, co może nasilać problemy ze stawami i kręgosłupem. Kontrola wagi poprzez odpowiednią dietę i regularny ruch jest kluczowa dla zdrowia psa.

Sussex spaniel posiada gęstą, podwójną szatę wymagającą regularnej pielęgnacji. Okrywa włosowa jest średniej długości, lekko pofalowana, z miękkim, gęstym podszerstkiem zapewniającym izolację termiczną. Na uszach, klatce piersiowej, brzuchu, nogach i ogonie włos tworzy charakterystyczne frędzle.

Regularne szczotkowanie 2-3 razy w tygodniu jest niezbędne do utrzymania szaty w dobrej kondycji i zapobiegania kołtunom. W okresie linienia, który następuje wiosną i jesienią, konieczne może być codzienne szczotkowanie. Do pielęgnacji najlepiej nadaje się szczotka z naturalnego włosia lub szczotka typu slicker oraz grzebień o szerokich zębach do rozczesywania frędzli.

Szczególną uwagę należy poświęcić uszom - długie, obficie owłosione uszy sussex spaniela są podatne na infekcje. Należy regularnie sprawdzać i czyścić małżowiny uszne, usuwając nadmiar woskowiny i wilgoci. Włosy wewnątrz uszu powinny być utrzymywane w czystości.

Kąpiel jest zalecana co 6-8 tygodni lub w razie potrzeby. Przed kąpielą należy dokładnie wyszczotkowac psa, aby usunąć martwy włos i zapobiec tworzeniu się kołtunów podczas namaczania.

Trymowanie sussex spaniela jest minimalne - wymaga jedynie przycinania włosów między opuszkami łap oraz wyrównywania frędzli wokół stóp dla zachowania schludnego wyglądu. Rasa nie wymaga strzyżenia maszynowego ani profesjonalnego trymowania.

Sussex spaniel ma tendencję do ślinienia, dlatego warto regularnie wycierać okolice pyska dla utrzymania higieny. Paznokcie należy przycinać regularnie, a zęby szczotkować kilka razy w tygodniu dla zachowania zdrowia jamy ustnej.

Sussex spaniel najlepiej sprawdza się w domu z dostępem do ogrodu, gdzie może swobodnie eksplorować otoczenie. Jego masywna budowa i umiarkowane, ale regularne potrzeby ruchowe sprawiają, że nie jest idealnym kandydatem do mieszkania w bloku, choć przy zapewnieniu odpowiedniej ilości spacerów może się zaadaptować.

Codzienna aktywność fizyczna powinna wynosić około 30-60 minut, podzielona na spacery i zabawy. Sussex spaniel nie jest psem do intensywnych sportów, ale uwielbia długie spacery, szczególnie w terenach leśnych, gdzie może wykorzystać swój instynkt myśliwski. Należy unikać nadmiernego wysiłku, szczególnie w upalne dni, ze względu na masywną budowę i potencjalne problemy oddechowe.

Rasa wymaga stałej obecności ludzi i nie powinna być pozostawiana sama na dłuższy czas. Sussex spaniel doskonale sprawdza się w rodzinach, gdzie ktoś pracuje z domu lub jest na emeryturze. Samotność może prowadzić do lęku separacyjnego i problemów behawioralnych, w tym nadmiernego szczekania.

Szkolenie wymaga cierpliwości i konsekwencji. Sussex spaniel uczy się we własnym tempie i nie reaguje dobrze na surowe metody. Pozytywne wzmocnienie, spokojne komendy i krótkie, angażujące sesje treningowe przynoszą najlepsze rezultaty. Wczesna socjalizacja jest ważna dla zapobiegania zaborczości.

Ze względu na tendencję do tycia, dieta sussex spaniela musi być starannie kontrolowana. Regularne ważenie i dostosowywanie porcji do poziomu aktywności pomaga utrzymać zdrową wagę ciała.

Rasa nie jest zalecana dla początkujących właścicieli ze względu na specyficzne wymagania pielęgnacyjne, tendencję do szczekania oraz potrzebę cierpliwego, doświadczonego podejścia do szkolenia. Idealnym właścicielem jest osoba cierpliwa, mająca czas na pielęgnację i aktywności z psem, ceniąca spokojnego, oddanego towarzysza.