Stabyhoun

Stabyhoun, znany również jako wyżeł fryzyjski, to jedna z najrzadszych ras psów na świecie, wywodząca się z holenderskiej prowincji Fryzji. Nazwa rasy pochodzi od fryzyjskich słów "sta mij bij" (stój przy mnie) oraz "houn" (pies), co doskonale oddaje charakter tego wiernego towarzysza.

Historia rasy sięga XVI wieku, kiedy to fryzyjscy rolnicy i myśliwi hodowali wszechstronne psy zdolne do polowania na drobną zwierzynę, ptactwo wodne, a także do tępienia szkodników takich jak krety i tchórze. Przez wieki Stabyhoun pozostawał rasą lokalną, niemal nieznaną poza granicami Fryzji.

Oficjalne uznanie rasy nastąpiło w 1942 roku przez holenderski związek kynologiczny, a standard FCI został opublikowany pod numerem 222. Mimo upływu lat rasa pozostaje niezwykle rzadka - na całym świecie żyje zaledwie około 3500-7000 osobników czystej krwi, głównie w Holandii, Wielkiej Brytanii, Skandynawii i Ameryce Północnej.

Holenderskie stowarzyszenie hodowców prowadzi ścisłą kontrolę nad populacją, wymagając szczegółowych badań zdrowotnych i oceny eksterierowej przed dopuszczeniem psa do rozrodu. Dzięki temu Stabyhoun zachowuje swoje pierwotne cechy użytkowe i pozostaje zdrową rasą.

Stabyhoun to pies średniej wielkości o harmonijnej, nieco wydłużonej budowie - długość tułowia przewyższa wysokość w kłębie o około 10%. Sylwetka jest mocna i funkcjonalna, bez przesadnej masywności czy delikatności.

Głowa jest proporcjonalna do ciała, z wyraźnym, lecz niezbyt gwałtownym stopem. Kufa ma tę samą długość co czaszka, jest mocna i zwęża się ku nosowi. Oczy są średniej wielkości, okrągłe, o spokojnym wyrazie - ciemnobrązowe u osobników czarnych, jaśniejsze u brązowych. Uszy osadzone nisko, przylegają do głowy i są pokryte charakterystycznym długim włosem.

Sierść jest średniej długości, prosta lub lekko falista na zadzie, z gęstym podszerstkiem chroniącym przed niesprzyjającą pogodą. Charakterystyczne są obfite frędzle na klatce piersiowej, kołnierzu, tylnej stronie kończyn przednich oraz ogonie, który tworzy piękny pióropusz.

Umaszczenie to biało-czarne lub biało-brązowe łaty, dopuszczalne jest również dereszowate przesianie na białym tle. Głowa zawsze czarna lub brązowa, z białą strzałką lub bez niej.

Stabyhoun to pies o wyjątkowym charakterze, łączący niezależność typową dla ras myśliwskich z głębokim przywiązaniem do rodziny. Nazwa rasy - "stój przy mnie" - doskonale oddaje jego naturę wiernego towarzysza, który pragnie być blisko swoich ludzi.

W domu wyżeł fryzyjski zachowuje się spokojnie i zrównoważenie, obserwując otoczenie z typową dla rasy czujnością. Nie jest nadmiernie szczekliwy, ale zawsze informuje o obecności nieznajomych. Wobec obcych zachowuje rezerwę, lecz nigdy nie wykazuje lękliwości ani agresji.

Z dziećmi Stabyhoun jest cierpliwy i opiekuńczy, choć jego żywiołowość sprawia, że lepiej sprawdza się w towarzystwie starszych dzieci. Z innymi psami zazwyczaj współżyje zgodnie, natomiast silny instynkt łowiecki może stanowić wyzwanie w kontaktach z mniejszymi zwierzętami.

Jest to pies inteligentny, ale zarazem uparty i niezależny w myśleniu. Szkolenie wymaga konsekwencji, cierpliwości i pozytywnych metod - Stabyhoun nie toleruje brutalności i pod przymusem staje się jeszcze bardziej oporny. Dobrze zmotywowany potrafi jednak osiągać świetne wyniki w różnych dyscyplinach kynologicznych.

Stabyhoun uchodzi za rasę stosunkowo zdrową, co zawdzięcza wielowiekowej selekcji naturalnej i odpowiedzialnej hodowli współczesnej. Średnia długość życia wynosi 12-15 lat.

Do problemów zdrowotnych monitorowanych w rasie należy dysplazja stawów biodrowych (HD) i łokciowych (ED). Holenderskie i międzynarodowe stowarzyszenia hodowców wymagają badań radiologicznych przed dopuszczeniem psa do rozrodu, co skutecznie ogranicza występowanie tych schorzeń.

Specyficznym problemem rasy jest dysfunkcja mózgowa (CD) - rzadka choroba neurologiczna o podłożu genetycznym, objawiająca się u szczeniąt około 6. tygodnia życia kompulsywnymi zachowaniami i zaburzeniami ruchowymi. Dzięki opracowaniu testu DNA możliwe jest identyfikowanie nosicieli i bezpieczne kojarzenie par.

Choroba von Willebranda typu I (vWD) to zaburzenie krzepnięcia krwi występujące w łagodnej formie u niektórych osobników. Dostępny jest test genetyczny umożliwiający kontrolę nosicielstwa.

Przetrwały przewód tętniczy (PDA) to wada serca rozpoznawana u szczeniąt, będąca przedmiotem intensywnych badań prowadzonych we współpracy z uniwersytetem w Utrechcie w celu opracowania testu DNA.

Pielęgnacja Stabyhouna jest umiarkowanie wymagająca i nie wymaga specjalistycznej wiedzy groomerskiej. Sierść tego wyżła posiada naturalne właściwości samoczyszczące - błoto i brud po wyschnięciu łatwo opadają lub dają się usunąć szczotkowaniem.

Regularne szczotkowanie raz lub dwa razy w tygodniu wystarcza do utrzymania szaty w dobrej kondycji. W okresie linienia, przypadającym na wiosnę i jesień, konieczne jest częstsze czesanie w celu usunięcia martwego podszerstka. Szczególną uwagę należy poświęcić obszarom z dłuższym włosem - frędzlom za uszami, na klatce piersiowej, nogach i ogonie, gdzie mogą tworzyć się kołtuny.

Kąpiel zalecana jest tylko w razie rzeczywistej potrzeby, aby nie pozbawiać sierści naturalnych olejków ochronnych. Standardowa pielęgnacja obejmuje również regularne przycinanie pazurów, czyszczenie uszu i kontrolę stanu zębów.

Stabyhoun nie wymaga profesjonalnego strzyżenia ani trymowania - jego sierść powinna zachować naturalny wygląd zgodny ze standardem rasy.

Stabyhoun to pies myśliwski wymagający aktywnego trybu życia i zaangażowania ze strony właściciela. Nie jest odpowiedni do mieszkania w bloku ani dla osób prowadzących siedzący tryb życia.

Codzienna dawka ruchu powinna wynosić minimum 90 minut i obejmować nie tylko spacery, ale również bieganie, pływanie, aportowanie czy tropienie. Wyżeł fryzyjski doskonale sprawdza się w różnych sportach kynologicznych: agility, obedience, nosework oraz oczywiście w pracy myśliwskiej, do której został wyhodowany.

Idealnym środowiskiem dla Stabyhouna jest dom z dużym, ogrodzonym ogrodem na terenach wiejskich lub podmiejskich. Pies potrzebuje przestrzeni do swobodnego ruchu i eksploracji. Ze względu na instynkt łowiecki ogrodzenie musi być solidne i odpowiednio wysokie.

Szkolenie powinno rozpocząć się wcześnie i bazować na pozytywnych metodach. Stabyhoun jest inteligentny, ale niezależny - wymaga cierpliwego przewodnika, który zdobędzie jego szacunek poprzez konsekwencję, nie zaś przymus. Socjalizacja w szczenięcym wieku jest kluczowa dla ukształtowania zrównoważonego charakteru.

Ze względu na silne przywiązanie do rodziny Stabyhoun nie toleruje długotrwałej samotności. Potrzebuje towarzystwa ludzi i udziału w codziennym życiu rodziny.