Seter szkocki

Gordon Setter, nazywany również seterem szkockim, to najstarsza i najcięższa odmiana seterów, której korzenie sięgają XVII-wiecznej Szkocji. Rasa zawdzięcza swoją współczesną formę księciu Aleksandrowi IV Gordonowi z Castle Gordon, który w latach 1820-1827 prowadził intensywną hodowlę, dążąc do uzyskania idealnego psa myśliwskiego łączącego wytrzymałość, inteligencję i doskonały węch.

Przodkami Gordona były prawdopodobnie czarno-podpalane spaniele myśliwskie, krzyżowane z bloodhoundami i być może wczesnymi pointerami. Książę Gordon stawiał na funkcjonalność ponad ekstrawagancję — jego psy miały być przede wszystkim niezawodnymi towarzyszami polowań na szkockich wrzosowiskach, zdolnymi do wielogodzinnej pracy w trudnym terenie.

W 1842 roku Daniel Webster i George Blunt sprowadzili pierwsze Gordony do Stanów Zjednoczonych, gdzie rasa szybko zyskała popularność wśród myśliwych. American Kennel Club zarejestrował rasę już w 1884 roku, czyniąc ją jedną z pierwszych uznanych ras w USA. Standard FCI przyznaje rasie numer 6 w grupie psów myśliwskich.

W przeciwieństwie do bardziej popularnych seterów angielskich i irlandzkich, Gordon pozostał rasą stosunkowo rzadką, cenioną przez koneserów za swoją niezależność i wierność. Współcześnie pełni podwójną rolę — jako pies wystawowy i rodzinny kompan, choć wciąż zachowuje silne instynkty łowieckie.

Gordon Setter to elegancki, harmonijnie zbudowany pies o mocnej, ale nie masywnej sylwetce. Jest najcięższy i najpotężniejszy spośród wszystkich seterów — samce osiągają wysokość około 66 cm w kłębie i wagę 25-34 kg, podczas gdy samice są nieco mniejsze, mierząc około 62 cm i ważąc 20-29 kg.

Głowa psa jest głęboka, raczej szeroka niż wąska, z wyraźnie zaznaczonym stopem. Kufa ma niemal kwadratowy zarys, a nos jest zawsze czarny, duży i szeroko otwarty. Oczy są ciemnobrązowe, błyszczące, o inteligentnym, łagodnym wyrazie. Uszy osadzone są nisko, przylegają płasko do głowy i pokryte są długą, jedwabistą sierścią.

Charakterystyczna szata Gordona to głęboka, błyszcząca czerń węglowa bez rdzy, z kasztanowo-czerwonym podpalaniem. Podpaliny występują w ściśle określonych miejscach: nad oczami (do 2 cm średnicy), po bokach pyska, na gardle, na piersi, wewnętrznych stronach kończyn oraz wokół odbytu. Dopuszczalna jest jedynie drobna biała plamka na piersi.

Sierść jest miękka, lekko falująca, dłuższa na uszach, piersi, brzuchu i kończynach, tworząc efektowne frędzle. Ogon noszony jest poziomo lub lekko poniżej linii grzbietu, ozdobiony długą, flagową sierścią.

Gordon Setter to pies o wyjątkowej osobowości łączącej oddanie rodzinie z niezależnym charakterem typowego szkockiego arystokraty. Jest głęboko przywiązany do swojego opiekuna i rodziny, często wybierając jedną osobę jako głównego towarzysza. Ta cecha czyni go doskonałym psem jednorodzinnym, choć może być powściągliwy wobec obcych.

Inteligencja Gordona jest niepodważalna, jednak idzie w parze z pewną upartością i skłonnością do samodzielnego myślenia. Nie jest to pies dla osób oczekujących bezwarunkowego posłuszeństwa — wymaga cierpliwego, konsekwentnego szkolenia opartego na pozytywnym wzmocnieniu. Brutalne metody treningowe są przeciwskuteczne i mogą prowadzić do zamknięcia się psa w sobie.

Z dziećmi Gordon jest zwykle łagodny i tolerancyjny, choć jego rozmiar wymaga nadzoru podczas zabaw z małymi dziećmi. Z innymi psami potrafi współżyć harmonijnie, szczególnie jeśli został odpowiednio zsocjalizowany od szczenięctwa. Silny instynkt łowiecki sprawia jednak, że mniejsze zwierzęta, w tym koty, mogą być postrzegane jako potencjalna zdobycz.

Jest to pies aktywny, wymagający regularnej aktywności fizycznej i umysłowej. Znudzony lub zaniedbany Gordon może rozwijać destrukcyjne zachowania. Jednocześnie, gdy jego potrzeby są zaspokojone, w domu jest spokojny i zrównoważony.

Gordon Setter to relatywnie zdrowa rasa o średniej długości życia wynoszącej 10-13 lat. Niemniej, jak większość ras czystej krwi, jest predysponowany do pewnych schorzeń genetycznych, które odpowiedzialni hodowcy powinni badać.

Najpoważniejszym problemem jest dysplazja stawów biodrowych (HD) — wada rozwojowa prowadząca do bólu i chromania. Dysplazja stawów łokciowych (ED) występuje rzadziej, ale również wymaga badań przesiewowych. Wszystkie psy hodowlane powinny mieć wykonane prześwietlenia ocenione przez OFA lub odpowiednik.

Choroby oczu stanowią drugi obszar troski. Postępujący zanik siatkówki (PRA-rcd4) to schorzenie genetyczne prowadzące do ślepoty, dla którego dostępny jest test DNA. Zaćma i entropion (podwinięcie powieki) również występują w rasie. Coroczne badania CERF są zalecane dla wszystkich psów hodowlanych.

Degeneracja móżdżku (CCA) to rzadka, ale poważna choroba neurologiczna powodująca problemy z koordynacją. Test DNA pozwala na identyfikację nosicieli. Niedoczynność tarczycy może powodować problemy ze skórą, przyrost wagi i letarg — regularne badania poziomu hormonów są wskazane.

Jak wszystkie duże psy o głębokiej klatce piersiowej, Gordony są podatne na skręt żołądka (GDV) — stan zagrożenia życia wymagający natychmiastowej interwencji chirurgicznej. Profilaktyka obejmuje karmienie mniejszymi porcjami i unikanie intensywnego wysiłku po posiłkach.

Pielęgnacja Gordon Settera wymaga regularności i konsekwencji, choć nie jest tak czasochłonna jak w przypadku niektórych innych ras długowłosych. Kluczem jest systematyczne szczotkowanie zapobiegające powstawaniu kołtunów i utrzymujące sierść w dobrej kondycji.

Szczotkowanie powinno odbywać się co najmniej 2-3 razy w tygodniu, używając szczotki z naturalnym włosiem lub grzebienia o szerokich zębach. Szczególną uwagę należy poświęcić obszarom z dłuższą sierścią: uszom, piersi, brzuchowi i frędzlom na kończynach, gdzie kołtuny tworzą się najłatwiej. W okresie linienia wiosną i jesienią częstotliwość szczotkowania powinna wzrosnąć.

Kąpiel jest potrzebna co 6-8 tygodni lub w razie potrzeby. Używaj szamponu przeznaczonego dla psów o ciemnej sierści, który podkreśli głębię czerni. Po kąpieli dokładne wysuszenie jest kluczowe — wilgotna sierść sprzyja infekcjom skórnym.

Uszy Gordona wymagają szczególnej uwagi ze względu na opadający kształt ograniczający przepływ powietrza. Cotygodniowe czyszczenie płynem do uszu zapobiega infekcjom. Sierść wewnątrz kanału słuchowego może wymagać ostrożnego usuwania.

Przycinanie pazurów co 2-3 tygodnie jest niezbędne, podobnie jak regularna kontrola i czyszczenie zębów. Trymowanie sierści między poduszkami łap zapobiega poślizgom i zbieraniu brudu. Niektórzy właściciele decydują się na lekkie przycinanie frędzli dla łatwiejszego utrzymania czystości.

Gordon Setter to pies wymagający, który najlepiej sprawdzi się w rękach doświadczonego opiekuna rozumiejącego specyfikę ras myśliwskich. Nie jest odpowiedni dla osób szukających pierwszego psa ani dla tych, którzy nie mogą poświęcić mu wystarczająco dużo czasu i uwagi.

Aktywność fizyczna jest fundamentalnym wymogiem — Gordon potrzebuje minimum 90 minut ruchu dziennie, podzielonego na dłuższe spacery, biegi i zabawy. Idealnie sprawdzi się jako towarzysz biegacza, rowerzysty lub miłośnika długich wędrówek. Dostęp do bezpiecznie ogrodzonego terenu, gdzie może swobodnie biegać, jest wysoce pożądany.

Mieszkanie w bloku nie jest odpowiednim środowiskiem dla tej rasy. Gordon potrzebuje domu z ogrodem, najlepiej na terenach podmiejskich lub wiejskich. Ogród musi być odpowiednio ogrodzony — silny instynkt łowiecki sprawia, że pies może próbować uciekać za zwierzyną.

Stymulacja umysłowa jest równie ważna jak fizyczna. Treningi posłuszeństwa, zabawy węchowe, nosework czy nawet praca w terenie zaspokajają potrzebę wykorzystania wrodzonej inteligencji. Znudzony Gordon staje się destrukcyjny i może rozwijać problemy behawioralne.

Socjalizacja od szczenięctwa jest kluczowa — ekspozycja na różne środowiska, ludzi i zwierzęta buduje pewność siebie i zapobiega nadmiernej nieufności. Szkolenie wymaga cierpliwości, konsekwencji i metod pozytywnych — Gordon źle reaguje na surowe korekty.

Pod względem finansowym właściciel musi być przygotowany na koszty wysokojakościowej karmy dla dużego psa, regularnej pielęgnacji, corocznych badań weterynaryjnych oraz potencjalnych wydatków na leczenie schorzeń typowych dla rasy.