Seter irlandzki czerwono-biały

Irlandzki seter czerwono-biały jest uważany za oryginalną odmianę irlandzkich seterów, której korzenie sięgają XVIII-wiecznej Irlandii. Rasa została wyhodowana przez irlandzkich ziemian, którzy potrzebowali wszechstronnego psa myśliwskiego doskonale przystosowanego do lokalnego klimatu i zróżnicowanego terenu.

W XVIII i XIX wieku w Irlandii rozpoznawano trzy typy seterów według umaszczenia: czerwono-białe, jednolicie czerwone oraz wymarłe obecnie "Shower of Hail" (grad) z czerwoną sierścią nakrapianą białymi plamkami. Spośród nich to właśnie czerwono-białe setery mogą pochwalić się mianem pierwotnej irlandzkiej odmiany.

Rodzina Rossmore z hrabstwa Monaghan posiadała linię hodowlaną czerwono-białych seterów datującą się od połowy XVIII wieku, zachowaną aż do XX wieku. Psy te były czasami określane mianem seterów Rossmore. Również pastor Mahon z Castlegar, zmarły w 1838 roku, był znanym hodowcą pracującym z czerwono-białymi seterami.

Pod koniec XIX wieku jednolicie czerwone setery stały się niezwykle modne, głównie za sprawą amerykańskich turystów, którzy zakochali się w nich i pragnęli zabrać je do domu. Finansowa zachęta do hodowli czerwonych psów na potrzeby zamorskiego rynku szybko odwróciła losy niegdyś liczniejszych czerwono-białych seterów. W 1882 roku powstał Klub Czerwonego Setera, a cztery lata później przyjęto wzorzec rasy określający, że irlandzki seter powinien być czerwony.

Rasa niemal wyginęła pod koniec XIX wieku. Odrodzenie zawdzięcza wielebemu Noble Hustonowi, który po powrocie do Ballynahinch w Irlandii Północnej po I wojnie światowej odkrył, że niegdyś liczne czerwono-białe setery zostały zredukowane niemal do zera. Prace nad zachowaniem rasy kontynuowali państwo Cuddy, którzy skrupulatnie dokumentowali historię i genealogię rasy, a w 1944 roku założyli Towarzystwo Irlandzkiego Setera Czerwono-Białego. Od około 1970 roku zaplanowano odrodzenie rasy i liczebność zaczęła powoli wzrastać. Od 1 stycznia 2009 roku rasa jest w pełni uznana przez American Kennel Club.

Irlandzki seter czerwono-biały to atletyczny, proporcjonalnie zbudowany pies średniej wielkości o wyraźnie sportowej sylwetce. Samce osiągają wysokość 62-66 cm w kłębie, samice są nieco mniejsze - 57-61 cm.

Charakterystyczną cechą rasy jest umaszczenie - podstawowy kolor biały z wyraźnymi, jednolitymi czerwonymi łatami tworzącymi swoiste "wyspy". Odcień czerwieni może wahać się od jasnego miodowego po bogaty kasztanowy. Na pysku, stopach oraz na przednich kończynach do łokci i tylnych do stawu skokowego dozwolone jest nakrapianie, jednak nie jest akceptowane pręgowanie.

Sierść na głowie i tułowiu jest krótka i przylegająca, natomiast na zewnętrznej stronie uszu, szyi, klatce piersiowej, na tylnej stronie przednich kończyn, pod brzuchem i na tylnych nogach tworzy długie, jedwabiste frędzle zwane piórami. Ogon jest również obficie opierzony. Sierść powinna być prosta i płaska, nigdy kręcona ani nadmiernie obfita.

Głowa jest szlachetna z wyraźnie zaznaczonym stopem, oczy o ciepłym, piwnym lub orzechowym kolorze mają łagodny, inteligentny wyraz. Uszy osadzone są nisko, przylegają do głowy i pokryte są jedwabistym włosem.

Irlandzki seter czerwono-biały to uosobienie doskonałego psa rodzinnego - posiada pogodny, wesoły temperament, który czyni go idealnym towarzyszem dla osób w każdym wieku. Jest przyjacielski, towarzyski i pełen życia, zawsze gotowy do zabawy i wspólnych aktywności.

Te psy wyróżniają się niezwykłą otwartością wobec ludzi i zwierząt - łatwo nawiązują przyjaźnie zarówno z domownikami, jak i napotkanymi podczas spacerów nieznajomymi. Z dziećmi są wyjątkowo cierpliwe i delikatne, co czyni je doskonałymi kompanami dla rodzin z potomstwem.

Jako psy myśliwskie, irlandzkie setery czerwono-białe posiadają silny instynkt łowiecki i doskonały węch. Są odważne i chętne do przygód, najszczęśliwsze gdy mogą towarzyszyć właścicielom w różnych aktywnościach. W pracy w terenie wykazują się niezwykłą wytrzymałością i skutecznością, doskonale radząc sobie nawet na podmokłych terenach.

Pomimo wysokiej inteligencji i chęci współpracy, mogą czasami wykazywać pewną niezależność, co wymaga cierpliwości podczas szkolenia. Reagują najlepiej na pozytywne wzmocnienia i krótkie, urozmaicone sesje treningowe. Nie tolerują surowych metod szkoleniowych.

Ze względu na naturalne instynkty myśliwskie i silny popęd łowiecki, wymagają nadzoru w obecności mniejszych zwierząt. Trenowanie niezawodnego przywołania jest kluczowe dla tej ciekawskiej rasy.

Irlandzki seter czerwono-biały jest ogólnie zdrową rasą o przewidywanej długości życia 11-15 lat. Jak w przypadku większości ras czystej krwi, istnieją jednak pewne predyspozycje do określonych schorzeń, które odpowiedzialni hodowcy starają się eliminować poprzez badania przesiewowe.

Dysplazja stawów biodrowych (HD) jest jednym z częstszych problemów ortopedycznych występujących w rasie. Polega na nieprawidłowym rozwoju stawu biodrowego, co może prowadzić do bólu, kulawizny i artretyzmu. Badania rentgenowskie pozwalają wykryć tę przypadłość u osobników hodowlanych.

Problemy oczne, w tym zaćma oraz postępujący zanik siatkówki (PRA-rcd1), mogą występować w tej rasie. PRA jest dziedziczną chorobą prowadzącą do stopniowej utraty wzroku. Dostępne są testy genetyczne pozwalające zidentyfikować nosicieli i osobniki dotknięte chorobą.

Niedoczynność tarczycy, polegająca na niedostatecznej produkcji hormonów tarczycy, może powodować przyrost masy ciała, letarg i problemy skórne. Regularne badania poziomu hormonów pozwalają na wczesne wykrycie i skuteczne leczenie.

CLAD (Canine Leukocyte Adhesion Deficiency) to genetyczny niedobór immunologiczny, który był poważnym problemem w rasie. Od 2008 roku Kennel Club rejestruje tylko szczenięta pochodzące od rodziców wolnych od CLAD, co znacząco ograniczyło występowanie tej choroby.

Dla uzyskania certyfikatu CHIC, psy muszą przejść badania bioder (OFA lub PennHIP), ocenę tarczycy, badanie oczu (CERF) oraz testy genetyczne na PRA i CLAD.

Pielęgnacja irlandzkiego setera czerwono-białego wymaga regularnego zaangażowania, ale nie jest nadmiernie czasochłonna. Sierść tej rasy, składająca się z krótkiego, przylegającego włosa na tułowiu oraz długich, jedwabistych frędzli na kończynach, uszach i ogonie, wymaga systematycznej uwagi.

Szczotkowanie powinno odbywać się 2-3 razy w tygodniu, a w okresach intensywnego linienia (wiosna i jesień) nawet codziennie. Do pielęgnacji zaleca się używanie szczotki z metalowymi szpilkami do rozczesywania splątków oraz grzebienia o szerokich zębach do frędzli. Regularne szczotkowanie zapobiega powstawaniu kołtunów i usuwa martwy włos.

Kąpiel jest wskazana co 6-8 tygodni lub częściej w razie potrzeby, szczególnie po błotnistych spacerach. Należy używać łagodnych szamponów przeznaczonych dla psów, aby nie naruszać naturalnej ochronnej warstwy sierści.

Szczególną uwagę należy poświęcić uszom - ze względu na ich zwisającą budowę i obfite owłosienie są podatne na infekcje. Cotygodniowa kontrola i czyszczenie uszu jest niezbędna. Frędzle na uszach należy delikatnie rozczesywać, unikając szarpania.

Pazury powinny być przycinane co 4-6 tygodni lub gdy słychać ich stukanie o twarde powierzchnie. Regularna higiena jamy ustnej, w tym szczotkowanie zębów, pomoże zapobiec problemom stomatologicznym.

Psy wystawowe prezentowane są w stanie naturalnym, bez strzyżenia. Psy pracujące w terenie mogą mieć skróconą sierść wokół łap i pyska dla ułatwienia poruszania się w gęstych zaroślach.

Irlandzki seter czerwono-biały to pies o wysokich wymaganiach aktywności fizycznej, który nie jest odpowiedni dla osób prowadzących siedzący tryb życia ani dla mieszkańców małych mieszkań bez dostępu do ogrodu. Ta energiczna rasa myśliwska potrzebuje minimum 90 minut intensywnego ruchu dziennie.

Idealne środowisko dla tej rasy to dom z dużym, bezpiecznie ogrodzonym ogrodem, gdzie pies może swobodnie biegać i eksplorować. Setery czerwono-białe doskonale sprawdzają się w różnych dyscyplinach sportowych: agility, posłuszeństwo, field trialsach oraz oczywiście w pracy myśliwskiej, do której zostały wyhodowane.

Ze względu na silny instynkt łowiecki i naturalną ciekawość, niezbędne jest solidne ogrodzenie oraz trening niezawodnego przywołania. Na spacerach w otwartym terenie zaleca się prowadzenie na długiej smyczy, dopóki przywołanie nie będzie w pełni opanowane.

Ta rasa nie jest odpowiednia dla początkujących właścicieli psów - wymaga doświadczenia w szkoleniu i konsekwentnego, ale łagodnego podejścia. Setery czerwono-białe są wrażliwe na nastrój opiekuna i nie tolerują surowych metod treningowych.

Psy te są niezwykle towarzyskie i potrzebują stałego kontaktu z rodziną. Nie nadają się do przebywania w samotności przez długie godziny - znudzony lub zaniedbany seter może rozwinąć destrukcyjne zachowania, takie jak nadmierne szczekanie czy niszczenie przedmiotów.

Ze względu na silny instynkt polowania, współżycie z mniejszymi zwierzętami domowymi (kotami, królikami, ptakami) może być problematyczne i wymaga wczesnej, intensywnej socjalizacji oraz stałego nadzoru.