Pumi

Pumi to węgierska rasa psów pasterskich, która powstała w XVII i XVIII wieku w wyniku krzyżowania rodzimego Puli z terierami i owczarkami sprowadzanymi z Francji i Niemiec. W przeciwieństwie do starszego Puli, Pumi rozwinął się jako bardziej wszechstronny pies gospodarczy, zdolny nie tylko do pilnowania owiec, ale również do zaganiania bydła i świń.

Przez długi czas Pumi nie był uznawany za odrębną rasę - traktowano go jako regionalną odmianę Puli. Dopiero w 1921 roku dr Emil Raitsits, węgierski profesor zoologii, oficjalnie opisał Pumi jako samodzielną rasę i ustalił pierwszy standard. Międzynarodowy standard FCI zatwierdzono w 1935 roku.

Nazwa rasy pochodzi prawdopodobnie od węgierskiego słowa oznaczającego niewielki rozmiar lub od niemieckiego "pummel" (grubasek), choć psy te są raczej szczupłe. Przez wieki Pumi był niemal wyłącznie psem roboczym węgierskich pasterzy, ceniony za czujność, odwagę i niestrudzony temperament.

Po II wojnie światowej populacja Pumi drastycznie spadła. Odbudowa rasy trwała dekady dzięki wysiłkom węgierskich hodowców. Dopiero pod koniec XX wieku rasa zaczęła zyskiwać popularność poza Węgrami - najpierw w Skandynawii, potem w pozostałej części Europy i Ameryce Północnej. American Kennel Club oficjalnie uznał Pumi w 2016 roku.

Pumi to pies o kwadratowej sylwetce, średniej wielkości, budową przypominający teriera. Samce osiągają wysokość 41-47 cm w kłębie i ważą 10-15 kg, samice są nieco mniejsze: 38-44 cm wzrostu i 8-13 kg wagi.

Najbardziej charakterystyczną cechą rasy są uszy - stojące, o szerokich nasadach, z górną jedną trzecią delikatnie zagiętą do przodu. To właśnie te "czujne" uszy nadają Pumi niepowtarzalny wyraz pyska, świadczący o jego terierowatym charakterze.

Sierść Pumi jest średniej długości, kędzierzawa i sprężysta, tworząca luźne kosmyki. Składa się z falistej warstwy zewnętrznej i gęstego podszerstka. Sierść nie powinna być gładka ani sznurkowata jak u Puli. Na pysku włos jest krótszy, tworząc charakterystyczne brwi i brodę.

Dopuszczalne umaszczenia to: czarny, wszystkie odcienie szarego (od srebrnego po ciemnoszary), biały oraz płowy (obejmujący odcienie od kremowego przez żółty do czerwonego). Maść musi być jednolita. Psy szare rodzą się czarne i jaśnieją z wiekiem. Mały biały znaczek na piersi (do 3 cm) jest dozwolony.

Pumi to kwintesencja psiego wigoru - żywiołowy, niestrudzony i zawsze gotowy do działania. Łączy inteligencję owczarka z odwagą teriera, co czyni go psem niezwykle wszechstronnym, ale wymagającym doświadczonego opiekuna.

Jest psem niesamowicie czujnym - nic nie umknie jego uwadze. Ta cecha, choć pożądana u psa stróżującego, oznacza również skłonność do szczekania. Pumi komunikuje się głośno i często, reagując na każdy nietypowy dźwięk czy ruch. Bez odpowiedniego szkolenia może stać się uciążliwie hałaśliwy.

Wobec rodziny Pumi okazuje bezgraniczną lojalność i przywiązanie. Jest czuły i kontaktowy, choć zachowuje pewną niezależność typową dla psów pasterskich. Z obcymi bywa początkowo nieufny - potrzebuje czasu, by zaakceptować nowe osoby w swoim otoczeniu.

Inteligencja Pumi jest imponująca, ale idzie w parze z silną wolą. To pies, który szybko się uczy, lecz równie szybko nudzi się powtarzalnymi ćwiczeniami. Potrzebuje stymulacji umysłowej - puzzle, nosework, trening sztuczek - wszystko, co angażuje jego bystry umysł.

Z dziećmi Pumi radzi sobie dobrze, pod warunkiem że został odpowiednio zsocjalizowany. Może jednak próbować zaganiać biegające maluchy, kierując się instynktem pasterskim. Wobec innych psów jest zazwyczaj przyjazny, choć może być zaczepny z psami tej samej płci. Koty i drobne zwierzęta mogą budzić jego instynkt łowiecki.

Pumi to rasa stosunkowo zdrowa, o średniej długości życia 12-15 lat. Jak każda rasa, ma jednak predyspozycje do określonych schorzeń, których świadomość pomaga w profilaktyce.

Dysplazja stawów biodrowych (HD) to najczęstszy problem ortopedyczny u Pumi. Polega na nieprawidłowym rozwoju stawu biodrowego, prowadzącym do bólu i ograniczenia ruchomości. Węgierski Pumi Club of America zaleca badanie RTG bioder wszystkim psom tej rasy.

Zwichnięcie rzepki (PL) to kolejna dolegliwość ortopedyczna, szczególnie u mniejszych przedstawicieli rasy. Rzepka wyślizguje się z rowka kolanowego, powodując kulawizny.

Pierwotne zwichnięcie soczewki (PLL) to choroba oczu prowadząca do przemieszczenia soczewki wewnątrz oka. Nieleczona może skutkować jaskrą i utratą wzroku. Dostępny jest test DNA pozwalający wykryć nosicielstwo przed planowanym kojarzeniem.

Mielopatia zwyrodnieniowa (DM) to postępująca choroba neurologiczna porównywalna do stwardnienia zanikowego bocznego (ALS) u ludzi. Pojawia się u starszych psów i prowadzi do paraliżu kończyn tylnych. Test DNA pozwala zidentyfikować nosicieli.

Odpowiedzialni hodowcy wykonują badania CHIC obejmujące: RTG bioder, badanie rzepek, testy DNA na PLL i DM. Przed zakupem szczeniaka warto zweryfikować wyniki zdrowotne rodziców.

Pielęgnacja Pumi wymaga regularności, choć nie jest szczególnie czasochłonna. Charakterystyczna kędzierzawa sierść tej rasy ma swoje specyficzne wymagania, ale przy odpowiedniej rutynie utrzymanie jej w dobrym stanie nie sprawia trudności.

Szczotkowanie należy przeprowadzać 1-2 razy w tygodniu, używając grzebienia o szerokich zębach lub szczotki pudlówki. Celem jest usunięcie martwego włosa i zapobieganie sfilcowaniu, przy jednoczesnym zachowaniu naturalnej tekstury sierści - Pumi nie powinien wyglądać na wygładzonego czy wyczesanego na gładko.

Kąpiel zaleca się co 4-8 tygodni lub w razie potrzeby. Po namoczeniu sierść należy pozwolić wyschnąć naturalnie lub przy użyciu suszarki na zimnym nadmuchu - suszenie na ciepło może nadmiernie rozprostować loki. Po wyschnięciu sierść odzyskuje charakterystyczną sprężystość.

Strzyżenie Pumi wymaga specyficznej techniki. Co 2-3 miesiące sierść przycina się nożyczkami, zachowując naturalną, nieco niechlujną strukturę. Pumi nie powinien być modelowany jak pudel - chodzi o naturalne, robocze wrażenie. Sierść na pysku i uszach wymaga szczególnej uwagi, by zachować charakterystyczny wyraz.

Uszy ze względu na niecodzienny kształt wymagają regularnej kontroli - stojąca konstrukcja z zagiętą końcówką może sprzyjać gromadzeniu się brudu. Pazury należy przycinać co 2-3 tygodnie, zęby czyścić kilka razy w tygodniu.

Pumi linieje umiarkowanie - dzięki kędzierzawej strukturze martwy włos pozostaje w sierści zamiast opadać na podłogę, co czyni rasę relatywnie przyjazną dla alergików, choć nie hipoalergiczną.

Pumi to pies dla aktywnych, doświadczonych właścicieli, którzy doceniają energiczny temperament i są gotowi zapewnić mu odpowiednią dawkę ruchu oraz stymulacji umysłowej.

Aktywność fizyczna jest absolutnym priorytetem. Pumi potrzebuje minimum 60 minut intensywnego ruchu dziennie, najlepiej w formie zróżnicowanej - spacery, biegi, zabawy aportowe, pływanie. To pies stworzony do pracy i bez odpowiedniego wyładowania energii może rozwijać problemy behawioralne.

Sporty kynologiczne to idealne zajęcie dla Pumi. Rasa odnosi sukcesy w agility, rally obedience, nosework i oczywiście pasterstwie. Każda aktywność angażująca jednocześnie ciało i umysł będzie dla Pumi źródłem satysfakcji.

Mieszkanie w bloku nie jest idealne dla Pumi, głównie ze względu na skłonność do szczekania. Pies ten najlepiej czuje się w domu z ogrodem, gdzie może patrolować swoje terytorium. Ogród musi być solidnie ogrodzony - Pumi jest zwinny i pomysłowy w znajdowaniu dróg ucieczki.

Szkolenie Pumi wymaga cierpliwości i konsekwencji, ale także kreatywności. To pies, który szybko się nudzi powtarzalnością - sesje treningowe powinny być krótkie, zróżnicowane i oparte na pozytywnym wzmocnieniu. Surowe metody spotykają się z oporem.

Socjalizacja musi rozpocząć się wcześnie i być prowadzona systematycznie. Pumi ma naturalne tendencje do nieufności wobec obcych - bez odpowiedniego przygotowania może stać się nadmiernie podejrzliwy lub reaktywny.

Nie jest to rasa dla początkujących właścicieli ani dla osób szukających spokojnego towarzysza. Pumi najlepiej odnajduje się u osób aktywnych fizycznie, mających doświadczenie z psami o silnym charakterze i rozumiejących specyfikę psów pasterskich.