Hovawart

Hovawart to jedna z najstarszych niemieckich ras psów, której nazwa pochodzi ze średniowiecznej niemczyzny – "Hova" oznacza podwórze lub gospodarstwo, a "Wart" to stróż. Pierwsze wzmianki o tych psach pojawiają się w średniowiecznych dokumentach z XIII wieku, gdzie opisywano je jako cennych stróżów majątków feudalnych.

Rasa niemal wyginęła na początku XX wieku, jednak dzięki wysiłkom niemieckiego kynologa Kurta Friedricha Königa została odtworzona w latach 20. XX wieku. König wykorzystał do rekonstrukcji rasy psy podobne do pierwotnych hovawartów, krzyżując je z owczarkami niemieckimi, nowofundlandami, leonbergerami i kuvaszami. Efektem tych prac był pies zachowujący cechy dawnego strażnika gospodarstw, ale dostosowany do współczesnych potrzeb.

W 1937 roku Hovawart został oficjalnie uznany przez niemiecką organizację kynologiczną, a w 1964 roku FCI zarejestrowała rasę pod numerem 190. Obecnie hovawart jest ceniony nie tylko jako pies rodzinny i stróżujący, ale również wykorzystywany w ratownictwie, jako pies tropiący oraz w różnych formach pracy służbowej.

Hovawart to pies średniej do dużej wielkości o harmonijnej, lekko wydłużonej sylwetce. Samce osiągają wzrost 63-70 cm w kłębie i ważą 30-40 kg, podczas gdy samice są nieco mniejsze – 58-65 cm wzrostu i 25-35 kg wagi. Budowa ciała jest mocna, ale nie masywna, z dobrze umięśnionym tułowiem i silnymi kończynami.

Głowa hovawarta jest proporcjonalna do ciała, z szeroką czaszką i wyraźnym stopem. Oczy są ciemne, owalne, o inteligentnym i spokojnym wyrazie. Uszy średniej wielkości, trójkątne, osadzone wysoko i opadające luźno po bokach głowy.

Szata hovawarta jest długa, lekko falista, z gęstym podszerstkiem. Włos jest szczególnie obfity na klatce piersiowej, nogach i ogonie, tworząc charakterystyczne frędzle. Standard FCI dopuszcza trzy umaszczenia: czarny ze złotym (najbardziej popularne), jednolity czarny oraz płowy (blond). Ogon jest długi, bogato owłosiony i noszony swobodnie.

Hovawart to pies o silnej osobowości, niezwykle oddany swojej rodzinie i terytorialny wobec obcych. Jego naturalny instynkt stróżujący sprawia, że jest doskonałym obrońcą domu – zawsze czujny, ale nie nadmiernie agresywny. Wobec domowników okazuje wielką czułość i przywiązanie, szczególnie silnie wiąże się z jedną wybraną osobą.

To pies inteligentny i zdolny do samodzielnego myślenia, co bywa zarówno zaletą, jak i wyzwaniem w szkoleniu. Hovawart potrzebuje konsekwentnego, ale łagodnego prowadzenia – źle reaguje na ostre metody treningowe. Dojrzewa późno, zachowując szczenięcą żywiołowość nawet do 3. roku życia.

Z dziećmi hovawart jest łagodny i cierpliwy, choć ze względu na rozmiary wymaga nadzoru przy kontaktach z małymi dziećmi. Z innymi psami współżyje dobrze, jeśli został prawidłowo zsocjalizowany, może jednak wykazywać dominację wobec przedstawicieli tej samej płci. Wobec obcych zachowuje rezerwę i nieufność, dlatego wczesna socjalizacja jest kluczowa.

Hovawart należy do stosunkowo zdrowych ras dużych psów, z długością życia wynoszącą 10-14 lat. Niemniej hodowcy powinni przeprowadzać badania przesiewowe w kierunku kilku schorzeń genetycznych.

Najważniejszym badaniem jest RTG w kierunku dysplazji stawów biodrowych (HD), ponieważ jak większość dużych ras, hovawart może być podatny na tę wadę rozwojową. Odpowiedzialni hodowcy wykonują zdjęcia RTG u psów powyżej 2. roku życia i wykorzystują do rozrodu tylko osobniki z wynikiem dobrym lub doskonałym.

Mielopatia zwyrodnieniowa (DM) to postępująca choroba neurologiczna dotykająca tylnych kończyn. Dostępny jest test DNA pozwalający wykryć nosicielstwo genu odpowiedzialnego za tę chorobę. Psy o statusie "clear" lub "carrier" mogą być wykorzystywane w hodowli, przy odpowiednim doborze par.

Problemy z tarczycą, szczególnie niedoczynność tarczycy, również występują w rasie i mogą być kontrolowane poprzez badania hormonalne. Regularne wizyty weterynaryjne i profilaktyka zdrowotna pozwalają cieszyć się towarzystwem zdrowego hovawarta przez wiele lat.

Pielęgnacja hovawarta wymaga regularności, ale nie jest nadmiernie czasochłonna. Długa, lekko falista szata z gęstym podszerstkiem powinna być szczotkowana 2-3 razy w tygodniu, co zapobiega powstawaniu kołtunów i usuwa martwy włos. W okresie linienia, który występuje dwa razy do roku, częstotliwość szczotkowania należy zwiększyć do codziennej.

Kąpiele zaleca się tylko w razie potrzeby, najczęściej co 2-3 miesiące, ponieważ zbyt częste mycie może uszkodzić naturalną warstwę ochronną skóry i sierści. Po spacerach w błotnistym terenie wystarczy zwykle dokładne wysuszenie i wyczesanie zaschniętego błota.

Szczególną uwagę należy zwrócić na uszy hovawarta – ich opadający kształt sprzyja gromadzeniu się wilgoci i brudu, co może prowadzić do infekcji. Regularne czyszczenie uszu raz w tygodniu jest wskazane. Pazury powinny być przycinane co 3-4 tygodnie, jeśli nie ścierają się naturalnie podczas spacerów.

Higiena jamy ustnej jest równie ważna – regularne szczotkowanie zębów 2-3 razy w tygodniu lub stosowanie gryzaków dentystycznych pomaga utrzymać zdrowie zębów i dziąseł.

Hovawart to pies wymagający, który nie nadaje się dla każdego opiekuna. Potrzebuje dużo ruchu – minimum 90 minut aktywności fizycznej dziennie, rozłożonej na dwa-trzy spacery połączone z zabawą i ćwiczeniami. Idealnie sprawdzi się w domu z ogrodem, gdzie może swobodnie patrolować swoje terytorium.

Ze względu na silny instynkt stróżujący i potrzebę przestrzeni, hovawart nie jest odpowiedni do mieszkania w bloku. Potrzebuje terenu do ochrony i możliwości spędzania czasu na świeżym powietrzu. Pies pozostawiony sam przez długie godziny może rozwinąć problemy behawioralne wynikające z nudy i frustracji.

Szkolenie hovawarta wymaga cierpliwości i konsekwencji. Nie jest to rasa dla początkujących właścicieli – wymaga doświadczenia w pracy z silnymi, niezależnymi psami. Pozytywne metody szkoleniowe oparte na motywacji działają najlepiej, ponieważ hovawart źle reaguje na przymus i surowe traktowanie.

Wczesna i intensywna socjalizacja jest absolutnie kluczowa. Szczenię hovawarta powinno poznawać różnych ludzi, zwierzęta, miejsca i sytuacje, aby wyrósł na zrównoważonego dorosłego psa. Bez odpowiedniej socjalizacji może stać się nadmiernie nieufny lub reaktywny wobec obcych.