Hamiltonstövare

Hamiltonstövare, znany również jako gończy Hamiltona, to szwedzka rasa myśliwska o bogatej historii sięgającej XIX wieku. Jej twórcą był hrabia Adolf Patrik Hamilton – oficer kawalerii i założyciel Szwedzkiego Kennel Clubu w 1889 roku.

Hrabia Hamilton pochodził ze szlacheckiego rodu o angielskich i szkockich korzeniach. Dążył do stworzenia psa doskonale przystosowanego do trudnych warunków klimatycznych i terenowych Skandynawii. W tym celu krzyżował niemieckie gończe (prawdopodobnie rasy holsztyńskiej i hanowerskiej) z brytyjskimi foxhoundami oraz harierami. Niektóre źródła wskazują również na udział wymarłego kurlandzkiego gończego z Łotwy oraz rodzimych szwedzkich psów myśliwskich.

Po raz pierwszy psy te zostały zaprezentowane na wystawie w 1886 roku. Początkowo rasa nosiła nazwę "szwedzki gończy", jednak w 1921 roku przemianowano ją na Hamiltonstövare, by uczcić pamięć jej twórcy. FCI oficjalnie uznało rasę w 1955 roku, przypisując ją do grupy gończych średniej wielkości.

W odróżnieniu od wielu foxhoundów, Hamiltonstövare był hodowany do polowań indywidualnych lub w parach, a nie w sforach. Ciekawą cechą tej rasy jest wrodzony brak zainteresowania tropem jeleni – została ona celowo wyhodowana tak, by ignorować ich zapach podczas polowań na mniejszą zwierzynę.

Hamiltonstövare to pies średniej wielkości o harmonijnej, atletycznej budowie. Samce osiągają wysokość 53-61 cm w kłębie, samice 49-57 cm. Waga samców wynosi 29-34 kg, samic 25-29 kg.

Głowa jest długa, lekko zaokrąglona, z wyraźnie zaznaczonym stopem. Kufa jest prostokątna, nos czarny i dobrze rozwinięty. Oczy ciemnobrązowe, o spokojnym, przyjaznym wyrazie. Uszy osadzone wysoko, opadające, sięgające niemal połowy długości pyska.

Tułów jest prostokątny, dobrze umięśniony, z głęboką klatką piersiową. Grzbiet prosty i mocny. Ogon gruby u nasady, zwężający się ku końcowi, noszony w linii grzbietu lub nieco poniżej.

Szata jest podwójna: gęsta, miękka podszycie (szczególnie zimą) oraz wierzchnia warstwa twarda, przylegająca i odporna na warunki atmosferyczne. Między opuszkami łap znajduje się obfite owłosienie chroniące przed zimnem i śniegiem.

Umaszczenie jest wyłącznie trójkolorowe: czarne na grzbiecie, bokach i górnej stronie ogona; płowe (od złotawego po rdzawobrązowy) na głowie, uszach, nogach i bokach; białe na pysunku, szyi, piersi, końcówce ogona i dolnych partiach kończyn.

Hamiltonstövare łączy w sobie cechy doskonałego psa myśliwskiego z charakterem oddanego towarzysza rodzinnego. Jest przyjazny, zrównoważony i niezwykle lojalny wobec swojej rodziny.

To pies inteligentny i chętny do współpracy, choć posiada typową dla gończych niezależność i upór. Jest wysoce zmotywowany jedzeniem, co ułatwia szkolenie. Wymaga jednak konsekwentnego, cierpliwego właściciela, który potrafi być stanowczym liderem stada.

W domu potrafi być spokojny i przytulny – chętnie wyleguje się na kanapie z rodziną. Jednocześnie na zewnątrz ujawnia swoją energiczną naturę i silny instynkt łowiecki. Potrzebuje dużo ruchu i stymulacji umysłowej.

Jest przyjazny wobec dzieci i innych psów, ale ze względu na silny instynkt łowiecki może stanowić zagrożenie dla kotów i drobnych zwierząt. Socjalizacja od szczenięcego wieku jest kluczowa.

Wobec obcych jest zazwyczaj przyjazny, choć czujny – poinformuje głośnym szczekaniem o każdym przybyszu. Samice bywają bardziej powściągliwe i lepiej sprawdzają się jako psy stróżujące.

Typowy dla gończych głośny głos służył podczas polowań do informowania myśliwego o położeniu zwierzyny. W warunkach domowych może być problematyczny dla sąsiadów.

Hamiltonstövare jest rasą ogólnie zdrową i wytrzymałą, co zawdzięcza swojemu myśliwskiemu dziedzictwu. Średnia długość życia wynosi 10-13 lat.

Mimo dobrego zdrowia, rasa może być podatna na niektóre schorzenia:

Dysplazja stawów biodrowych (HD) – występuje sporadycznie, ale hodowcy powinni badać psy przeznaczone do rozrodu. Psy z dobrymi wynikami HD mają mniejsze ryzyko przekazania problemu potomstwu.

Padaczka – odnotowywane są przypadki, choć rzadko. Objawia się napadami drgawek i wymaga stałej opieki weterynaryjnej.

Problemy z uszami – długie, opadające uszy predysponują do infekcji. Regularna kontrola i czyszczenie są niezbędne.

Nie istnieją oficjalne wymagania CHIC dla tej rasy, jednak odpowiedzialni hodowcy powinni wykonywać badania przesiewowe stawów biodrowych metodą OFA lub PennHIP oraz okresowe badania oczu.

Ważne jest utrzymanie prawidłowej masy ciała – nadwaga obciąża stawy i może skracać życie. Regularne ćwiczenia i zbilansowana dieta są kluczowe dla zdrowia.

Pielęgnacja Hamiltonstövare jest stosunkowo prosta dzięki krótkiej, samooczyszczającej się sierści. Wymaga jednak regularnej uwagi, szczególnie w okresie linienia.

Sierść: Podwójna szata składa się z miękkiej, gęstej podszerstki (szczególnie obfitej zimą) oraz twardej, przylegającej okrywy. Szczotkowanie 1-2 razy w tygodniu usuwa martwe włosy i utrzymuje sierść w dobrej kondycji. W okresie linienia (wiosna i jesień) szczotkowanie powinno być częstsze – nawet codzienne.

Kąpiele: Rzadko potrzebne, tylko gdy pies się ubrudzi. Zbyt częste kąpiele mogą usuwać naturalne olejki chroniące sierść przed wodą i brudem.

Uszy: Ze względu na opadającą formę wymagają szczególnej uwagi. Kontroluj je co tydzień pod kątem zaczerwienienia, nieprzyjemnego zapachu lub nadmiernego wydzielania woskowiny. Czyść delikatnym preparatem do uszu.

Pazury: Obcinaj regularnie, jeśli nie ścierają się naturalnie podczas aktywności. Zbyt długie pazury utrudniają chodzenie i mogą powodować ból.

Zęby: Szczotkuj 2-3 razy w tygodniu, by zapobiegać kamieniowi nazębnemu i chorobom dziąseł.

Łapy: Sprawdzaj przestrzenie między opuszkami – gęste owłosienie może zbierać błoto, lód lub ciała obce po spacerach w terenie.

Hamiltonstövare to wymagający pies, który potrzebuje aktywnego, doświadczonego właściciela. Nie jest odpowiedni dla początkujących właścicieli psów ani do życia w mieszkaniu.

Aktywność fizyczna: Wymaga minimum 90 minut intensywnego ruchu dziennie. Idealnie sprawdzi się bieganie, wędrówki w terenie, praca nosem (mantrailing, nosework) lub sporty kynologiczne. Sam spacer na smyczy nie zaspokoi jego potrzeb.

Przestrzeń: Najlepiej czuje się w domu z dużym, bezpiecznie ogrodzonym ogrodem. Ogrodzenie musi być solidne – gończe potrafią pokonywać przeszkody w pogoni za tropem. Życie w mieszkaniu jest możliwe tylko przy zapewnieniu bardzo dużej dawki ruchu na zewnątrz.

Szkolenie: Wymaga konsekwentnego, pozytywnego szkolenia od szczenięcego wieku. Silna motywacja pokarmowa ułatwia trening, ale typowa dla gończych niezależność wymaga cierpliwości. Szczególnie ważne jest ćwiczenie przywołania – instynkt łowiecki może być silniejszy niż posłuszeństwo.

Socjalizacja: Wczesna i szeroka socjalizacja jest niezbędna. Kontakt z różnymi ludźmi, zwierzętami, dźwiękami i sytuacjami pomoże wychować zrównoważonego psa.

Towarzystwo: Nie toleruje długotrwałej samotności. Pies pozostawiony sam może wyć, szczekać lub niszczyć przedmioty z nudów i frustracji.

Uwaga na małe zwierzęta: Ze względu na silny instynkt łowiecki nie jest bezpiecznym towarzyszem dla kotów, królików i innych drobnych zwierząt, szczególnie bez starannej socjalizacji od szczenięcego wieku.