Gończy szwajcarski

Szwajcarski gończy należy do najstarszych ras psów gończych w Europie. Jego przodkowie pojawili się na terenie dzisiejszej Szwajcarii już w czasach średniowiecza, a pierwsze wzmianki o psach o podobnym typie pochodzą z XV wieku. Rasa rozwijała się przez stulecia w górskich kantonach szwajcarskich, gdzie psy te wykorzystywano do polowań na zające, sarny, lisy oraz dziki.

W XIX wieku wyodrębniono cztery regionalne odmiany, nazwane od kantonów, w których się wykształciły: berneńska, jurajska, lucerneńska i schwyzerska. Każda odmiana różni się umaszczeniem, jednak wszystkie łączy wspólna budowa ciała i predyspozycje myśliwskie. W 1882 roku powstał pierwszy standard rasy, a w 1889 roku oficjalnie uznano pięć odmian - piąta, thurgowijska, wymarła jednak do lat trzydziestych XX wieku.

W 1933 roku Szwajcarski Klub Kynologiczny ustalił jednolity standard dla pozostałych czterech odmian. Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) oficjalnie uznała rasę 25 sierpnia 1954 roku pod numerem 59. Współcześnie szwajcarski gończy pozostaje cenioną rasą myśliwską w swojej ojczyźnie, gdzie jego umiejętności tropienia i wytrwałość są nadal wysoko cenione przez myśliwych.

Szwajcarski gończy to pies średniej wielkości o harmonijnej, prostokątnej sylwetce i szlachetnym wyglądzie. Proporcje ciała są idealnie dostosowane do długotrwałego biegu - stosunek długości tułowia do wysokości w kłębie wynosi około 1,15:1. Głowa jest wydłużona, z lekko zaokrągloną czaszką i wyraźnie zaznaczonym stopem. Kufa ma równą długość jak czaszka, nos jest dobrze wykształcony z szerokimi nozdrzami.

Charakterystycznym elementem wyglądu są długie, nisko osadzone uszy, które zwisają swobodnie i mają zaokrąglone końce. Oczy są ciemne, o łagodnym i inteligentnym wyrazie. Szyja jest elegancka, średniej długości, bez nadmiernego podgardla. Klatka piersiowa jest głęboka, sięgająca do łokci, a żebra dobrze wysklepione.

Sierść jest krótka, gęsta i przylegająca, o delikatnej strukturze na głowie i uszach. Cztery odmiany barwne różnią się umaszczeniem: berneńska jest tricolor (biało-czarno-płowa), jurajska czarno-podpalana, lucerneńska niebiesko nakrapiana z czarnymi łatami, a schwyzerska biało-pomarańczowa. Ogon jest średniej długości, noszony swobodnie lub lekko uniesiony podczas ruchu.

Szwajcarski gończy wyróżnia się typowym dla gończych temperamentem - jest niezależny, wytrwały i całkowicie oddany tropieniu. W domu okazuje się zaskakująco łagodnym i czułym towarzyszem, silnie przywiązanym do swojej rodziny. Psy tej rasy lubią kontakt fizyczny i chętnie spędzają czas blisko opiekuna, choć zachowują pewien dystans wobec obcych.

Jako pies o silnych instynktach łowieckich, szwajcarski gończy wymaga konsekwentnego wychowania i jasnych zasad. Jego niezależność może być wyzwaniem podczas szkolenia - typowo dla gończych, potrafi być uparty, gdy podąża za interesującym tropem. Pomimo to jest inteligentny i przy odpowiednim podejściu dobrze reaguje na pozytywne wzmocnienia.

Z dziećmi układa się bardzo dobrze dzięki swojej łagodności i cierpliwości. Doskonale współżyje z innymi psami, co wynika z jego stadowej natury - historycznie polowano z grupami gończych. Należy jednak zachować ostrożność wobec mniejszych zwierząt domowych ze względu na silny instynkt łowiecki. Charakterystyczną cechą jest donośny, melodyjny głos, którego pies używa podczas tropienia.

Szwajcarski gończy jest rasą ogólnie zdrową i odporną, co zawdzięcza wielowiekowej selekcji naturalnej w wymagających warunkach górskich. Średnia długość życia wynosi 10-12 lat. Niemniej jak każda rasa, może być podatny na pewne schorzenia genetyczne i nabyte.

Do najważniejszych problemów zdrowotnych należy dysplazja stawów biodrowych (HD), która może ograniczać sprawność ruchową psa myśliwskiego. Zaleca się badanie przesiewowe hodowlanych osobników. Występuje również predyspozycja do chondrodystrofii (CDDY) związanej z chorobą krążków międzykręgowych (IVDD), co może prowadzić do problemów z kręgosłupem.

Oczy wymagają regularnej kontroli ze względu na możliwość wystąpienia postępującego zaniku siatkówki (PRA) oraz nieprawidłowego ułożenia powiek (entropion, ektropion). Długie, zwisające uszy predysponują do infekcji, dlatego należy je regularnie czyścić i kontrolować. Ze względu na głęboką klatkę piersiową istnieje ryzyko skrętu żołądka - zaleca się podawanie posiłków w mniejszych porcjach.

Pielęgnacja szwajcarskiego gończego jest stosunkowo prosta dzięki krótkiej, gładkiej sierści. Regularne szczotkowanie raz w tygodniu wystarczy do usunięcia martwego włosa i utrzymania sierści w dobrym stanie. W okresach intensywniejszego linienia, szczególnie wiosną i jesienią, warto zwiększyć częstotliwość szczotkowania do dwóch-trzech razy w tygodniu.

Szczególną uwagę należy poświęcić pielęgnacji uszu. Długie, zwisające małżowiny uszne ograniczają cyrkulację powietrza w kanale słuchowym, co sprzyja gromadzeniu się wilgoci i rozwojowi infekcji. Uszy należy czyścić co tydzień specjalnym płynem do uszu i dokładnie osuszać po każdym kontakcie z wodą.

Pazury wymagają regularnego skracania, jeśli nie ścierają się naturalnie podczas aktywności na zewnątrz. Zęby należy czyścić kilka razy w tygodniu, aby zapobiec odkładaniu się kamienia nazębnego. Kąpiele są potrzebne jedynie okazjonalnie, gdy sierść jest wyraźnie zabrudzona - zbyt częste mycie może naruszać naturalną warstwę ochronną skóry.

Szwajcarski gończy to pies stworzony do pracy w terenie i wymaga aktywnego trybu życia. Codzienna dawka ruchu powinna wynosić minimum 90 minut intensywnej aktywności, idealnie w formie długich spacerów, biegów lub wędrówek terenowych. Sam dostęp do ogrodu nie zaspokoi jego potrzeb - potrzebuje regularnych wypraw poza dom.

Ze względu na silny instynkt łowiecki i skłonność do podążania za tropami, spacery bez smyczy są możliwe tylko na bezpiecznie ogrodzonym terenie lub po doskonałym wytrenowaniu przywołania. Ogród musi być solidnie ogrodzony, gdyż pies może próbować uciec za interesującym zapachem. Życie w mieszkaniu nie jest zalecane - ta rasa potrzebuje przestrzeni i dostępu do terenu.

Szwajcarski gończy najlepiej sprawdzi się u doświadczonych właścicieli, którzy rozumieją specyfikę ras myśliwskich. Wymaga konsekwentnego, cierpliwego szkolenia opartego na pozytywnych metodach. Nie jest odpowiedni dla osób spędzających większość dnia poza domem - potrzebuje towarzystwa i regularnej interakcji z rodziną. Idealnym opiekunem będzie aktywna osoba lub rodzina z możliwością zapewnienia psu dużo ruchu na świeżym powietrzu.