Border collie

Border Collie wywodzi się z pogranicza angielsko-szkockiego (ang. border – granica), gdzie przez stulecia doskonalono jego instynkt pasterski. Przodkowie rasy to psy wikingów używane do zaganiania reniferów, skrzyżowane później z lokalnymi owczarkami.

Za protoplastę współczesnego Border Collie uważa się psa o imieniu Old Hemp (1893-1901), który wyznaczył standard pracy i zachowania rasy. Hemp zdobył wiele tytułów w zawodach pasterskich i był ojcem ponad 200 szczeniąt.

Rasa została oficjalnie uznana przez FCI 27 września 1977 roku pod numerem 297. Obecnie Border Collie jest ceniony nie tylko jako pies pasterski, ale przede wszystkim jako zwycięzca konkurencji sportowych – agility, obedience, flyball i frisbee.

Pies średniej wielkości o proporcjonalnej, harmonijnej budowie łączącej elegancję z wytrzymałością. Sylwetka lekko wydłużona – tułów nieznacznie dłuższy od wysokości w kłębie.

• Wzrost: samce około 53 cm, samice nieco mniejsze (46-52 cm)
• Waga: samce 14-20 kg, samice 12-18 kg
• Głowa: czaszka dość szeroka, stop wyraźny, kufa zwężająca się ku nosowi
• Oczy: owalne, szeroko osadzone, najczęściej brązowe (u osobników merle dopuszczalne niebieskie)
• Uszy: średniej wielkości, szeroko osadzone, stojące lub półstojące

Występują dwie odmiany okrywy włosowej: umiarkowanie długa i krótka (gładka). Obie z gęstym podszerstkiem zapewniającym odporność na warunki atmosferyczne. U odmiany długowłosej charakterystyczna grzywa, portki i okazały ogon.

Standard FCI definiuje Border Collie jako psa wytrwałego, pracowitego, o doskonałej podatności na szkolenie, czujnego, responsywnego i inteligentnego. Nie powinien być nerwowy ani agresywny.

Kluczowe cechy charakteru:

• Inteligencja: uznawany za najinteligentniejszą rasę psów według badań Stanleya Corena – uczy się nowych poleceń po 5 powtórzeniach
• Instynkt pasterski: silny instynkt zaganiania, tzw. eye (intensywne wpatrywanie się) i crouch (charakterystyczny skradający chód)
• Potrzeba pracy: wymaga 2+ godzin aktywności dziennie, w tym obciążenia umysłowego
• Wrażliwość: bardzo wyczulony na nastroje opiekuna, źle znosi samotność i monotonię

Bez odpowiedniego zajęcia może rozwijać zachowania kompulsywne (obsesyjne gonienie cieni, światła, samochodów). Idealny dla aktywnych właścicieli uprawiających sporty kynologiczne.

Rasa stosunkowo zdrowa, ale obciążona kilkoma schorzeniami genetycznymi wymagającymi testowania.

Wymagane badania CHIC:

• HD (dysplazja stawów biodrowych) – częstość 10,8% wg OFA (1974-2015), badanie RTG po 24. miesiącu życia
• CEA/CH (Collie Eye Anomaly) – wrodzona choroba oczu, test DNA dostępny w każdym wieku
• TNS (Trapped Neutrophil Syndrome) – mutacja genu VPS13B występująca wyłącznie u Border Collie, test DNA
• CL/NCL (Ceroidolipofuscynoza) – choroba spichrzeniowa, objawy 1-2 roku życia, test DNA
• Badanie okulistyczne ECVO – coroczne badanie przez specjalistę

Inne schorzenia spotykane w rasie:

• MDR1 (nadwrażliwość na leki)
• Epilepsja idiopatyczna
• Głuchota (EAOD – Early Adult Onset Deafness)
• OCD (osteochondrosis dissecans)

Długość życia: 12-15 lat przy prawidłowej opiece.

Pielęgnacja Border Collie jest umiarkowanie wymagająca, z wyraźnymi różnicami między odmianami okrywy.

Odmiana długowłosa:

• Szczotkowanie 2-3 razy w tygodniu, w okresie linienia codziennie
• Szczególna uwaga na obszary za uszami, pod pachami i na portkach (skłonność do kołtunów)
• Kąpiel co 4-8 tygodni lub w razie potrzeby

Odmiana krótkowłosa:

• Szczotkowanie raz w tygodniu
• Mniejsza tendencja do kołtunienia

Wspólne dla obu odmian:

• Intensywne linienie wiosną i jesienią (4 na skali 1-5)
• Regularne przycinanie pazurów (co 2-4 tygodnie)
• Kontrola uszu (skłonność do zapaleń u psów aktywnych w terenie)
• Higiena zębów – szczotkowanie lub gryzaki dentystyczne

Border Collie to pies dla doświadczonych, aktywnych właścicieli. Nie jest rasą dla początkujących.

Aktywność fizyczna:

• Minimum 2 godziny dziennie intensywnego ruchu
• Sam spacer nie wystarczy – potrzebuje biegu, aportowania, sportu
• Idealny dla uprawiających: agility, obedience, flyball, frisbee, canicross

Obciążenie umysłowe:

• Równie ważne jak fizyczne – puzzle, węszenie, nauka sztuczek
• Bez pracy umysłowej rozwija zachowania destrukcyjne i kompulsywne

Warunki życia:

• Nie nadaje się do mieszkania w bloku
• Najlepiej dom z ogrodzonym ogrodem
• Źle znosi długie okresy samotności (max 4-5 godzin)

Szkolenie:

• Łatwy w szkoleniu dla doświadczonych – reaguje na subtelne sygnały
• Wymaga konsekwencji i pozytywnych metod
• Błędy w wychowaniu trudne do skorygowania