Azawakh

Azawakh to jedna z najstarszych ras chartów na świecie, wywodząca się z regionu Sahelu w Afryce Zachodniej. Nazwa rasy pochodzi od doliny Azawakh, położonej na pograniczu Mali, Nigru i Burkina Faso, gdzie przez tysiąclecia psy te towarzyszyły koczowniczym plemionom Tuaregów.

Dla nomadów Sahary Azawakh był nieocenionym towarzyszem – służył jako stróż obozowiska, pomagał w polowaniach na gazele, zające i strusie, a także bronił stad przed drapieżnikami takimi jak szakale czy hieny. W kulturze Tuaregów pies ten cieszył się szczególnym szacunkiem – spał w namiotach wraz z rodziną i był traktowany niemal jak członek plemienia.

Do Europy pierwsze Azawakhi dotarły w latach 70. XX wieku. Francuscy dyplomaci i podróżnicy przywieźli kilka osobników z Mali, co zapoczątkowało hodowlę europejską. W 1981 roku Fédération Cynologique Internationale oficjalnie uznała rasę, przyznając patronat Francji. Do Stanów Zjednoczonych rasa dotarła w latach 80., a American Kennel Club w pełni ją uznał dopiero w 2019 roku.

Azawakh pozostaje rasą rzadką – na świecie żyje zaledwie kilka tysięcy zarejestrowanych osobników. Ta niewielka populacja sprawia, że hodowcy muszą szczególnie dbać o różnorodność genetyczną i zdrowie rasy.

Azawakh to pies o niezwykle charakterystycznej sylwetce – smukły, wysoki i elegancki, o proporcjach bardziej wydłużonych w pionie niż u innych chartów. Jego budowa idealnie odzwierciedla przystosowanie do życia w ekstremalnych warunkach afrykańskiej pustyni.

Głowa jest długa, chuda i arystokratyczna, z płaską czaszką i ledwo zaznaczonym stopem. Oczy są duże, migdałowe, o ciemnym lub bursztynowym zabarwieniu. Uszy osadzone wysoko, cienkie i opadające, przylegające do głowy.

Tułów jest bardzo szczupły, z wyraźnie widocznymi żebrami i mięśniami pod cienką skórą. Klatka piersiowa jest głęboka, ale wąska. Linia grzbietu lekko wygięta, z wyraźnie zaznaczonymi biodrami. Brzuch jest mocno podciągnięty – to cecha charakterystyczna dla tej rasy.

Kończyny są niezwykle długie i suche, o delikatnej, ale wytrzymałej budowie. Łapy są okrągłe, z dobrze wysklepionymi palcami. Ogon jest cienki, osadzony nisko, zwężający się ku końcowi.

Sierść jest bardzo krótka i cienka, prawie jednowarstwowa, co sprawia, że w dotyku przypomina aksamit. Umaszczenie obejmuje odcienie od jasnego piaskowego po ciemny mahoń, z dopuszczalnymi pręgami i charakterystycznymi białymi znaczeniami na kończynach, ogonie i piersi.

Azawakh to pies o wyjątkowo złożonym charakterze, który wymaga zrozumienia jego korzeni i natury. Przede wszystkim jest niezwykle lojalny i oddany swojemu opiekunowi – tworzy głęboką więź z jedną osobą, choć akceptuje pozostałych członków rodziny.

W stosunku do obcych zachowuje dystans i rezerwę typową dla chartów. Nie jest to pies, który entuzjastycznie wita gości – raczej obserwuje ich z godną powagą. Ta cecha czyni go dobrym stróżem, który czujnie pilnuje swojego terytorium.

Azawakh zachowuje silny instynkt łowiecki. Poruszające się obiekty natychmiast przyciągają jego uwagę, co może stanowić problem w kontakcie z małymi zwierzętami. Z tego powodu spacery bez smyczy w nieogrodzonych miejscach są ryzykowne.

Jest to pies o niezależnym charakterze i silnej osobowości. Nie należy do posłusznych wykonawców poleceń – ma własne zdanie i potrafi je manifestować. Szkolenie wymaga cierpliwości, konsekwencji i wzajemnego szacunku. Metody oparte na przymusie są nieskuteczne i mogą zniszczyć więź z psem.

Mimo pozornej powściągliwości, Azawakh jest czuły i wrażliwy emocjonalnie. Źle znosi samotność i odrzucenie. W gronie rodziny potrafi być łagodny i delikatny, chętnie przytula się do opiekuna.

Azawakh jest generalnie rasą zdrową, jednak ze względu na niewielką pulę genetyczną występują u niego pewne schorzenia, na które hodowcy i właściciele powinni zwracać uwagę.

Najczęstszym problemem zdrowotnym jest niedoczynność tarczycy (hypothyroidism), która może powodować problemy ze skórą, wypadanie sierści, przyrost masy ciała i zmiany behawioralne. Stan ten jest dobrze kontrolowany za pomocą suplementacji hormonalnej.

U niektórych osobników występuje padaczka idiopatyczna, objawiająca się nawracającymi napadami drgawek. Choroba zazwyczaj ujawnia się między 6. miesiącem a 6. rokiem życia i wymaga stałej kontroli weterynaryjnej oraz farmakoterapii.

Rasa bywa podatna na choroby autoimmunologiczne, w tym autoimmunologiczne zapalenie tarczycy i miopatię mięśni żuchwowych (MMM), która objawia się zanikiem mięśni twarzy.

Jako pies głębokopiersiowy, Azawakh może być narażony na skręt żołądka, choć przypadki są rzadsze niż u innych ras o podobnej budowie. Zaleca się karmienie mniejszymi porcjami i unikanie wysiłku bezpośrednio po posiłku.

Przed zakupem szczeniaka warto upewnić się, że hodowca wykonuje podstawowe badania zdrowotne, w tym panel tarczycowy i badania serca.

Pielęgnacja Azawakha jest stosunkowo prosta i nieczasochłonna, co wynika z jego naturalnej, krótkiej sierści przystosowanej do gorącego klimatu.

Sierść wymaga jedynie cotygodniowego szczotkowania miękką szczotką lub rękawicą do pielęgnacji. Pomaga to usunąć martwy włos i utrzymać naturalny połysk okrywy. Azawakhi linieją umiarkowanie przez cały rok, bez wyraźnych okresów intensywnej wymiany sierści.

Kąpiele są rzadko potrzebne – tylko gdy pies jest wyraźnie brudny. Zbyt częste mycie może wysuszać delikatną skórę. Warto używać łagodnych szamponów przeznaczonych dla psów o wrażliwej skórze.

Regularna kontrola i czyszczenie uszu jest ważna, szczególnie że opadające uszy mogą sprzyjać gromadzeniu się wilgoci i brudu. Należy też regularnie przycinać pazury, jeśli nie ścierają się naturalnie podczas spacerów.

Higiena jamy ustnej obejmuje regularne szczotkowanie zębów lub stosowanie gryzaków dentystycznych. Azawakhi mają stosunkowo zdrowe zęby, ale profilaktyka pomaga uniknąć problemów w przyszłości.

Ze względu na cienką skórę i brak podszerstka, Azawakh jest wrażliwy na niskie temperatury. W chłodniejsze dni wymaga ubranка ochronnego podczas spacerów.

Azawakh to pies o specyficznych potrzebach, który nie jest odpowiedni dla każdego. Potencjalny właściciel powinien dokładnie rozważyć, czy jest w stanie zapewnić mu odpowiednie warunki.

Przede wszystkim Azawakh potrzebuje dużo ruchu. Jako chart, wymaga możliwości swobodnego biegu w bezpiecznym, ogrodzonym terenie. Codzienny spacer to za mało – pies musi mieć okazję do sprintów i zabawy w biegu. Idealne są regularne wizyty na ogrodzonych wybiegach lub uprawianie sportów kynologicznych jak coursing.

Nie jest to pies do mieszkania w bloku bez dostępu do ogrodu. Najlepiej czuje się w domu z dużym, bezpiecznie ogrodzonym terenem. Ogrodzenie musi być wysokie (minimum 180 cm), ponieważ Azawakhi potrafią skakać bardzo wysoko.

Właściciel musi być osobą doświadczoną, rozumiejącą specyfikę chartów i ich niezależny charakter. Azawakh nie jest psem dla początkujących – wymaga cierpliwego, konsekwentnego szkolenia opartego na pozytywnym wzmocnieniu.

Azawakh tworzy silną więź z opiekunem i źle znosi długie rozłąki. Nie jest odpowiedni dla osób pracujących poza domem przez cały dzień. Potrzebuje towarzystwa – najlepiej ludzkiego, ale dobrze odnajduje się też w towarzystwie innych chartów.

Ze względu na silny instynkt łowiecki, spacery muszą odbywać się na smyczy, chyba że teren jest bezpiecznie ogrodzony. Kontakt z małymi zwierzętami powinien być nadzorowany.